Tình trạng người dân chen lấn, thức trắng đêm nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội cùng nguy cơ “cò mồi”, giữ chỗ trái phép buộc Bộ Xây dựng yêu cầu địa phương siết chặt quy trình và công khai minh bạch thông tin dự án.
Trong văn bản gửi UBND các tỉnh, thành, Bộ Xây dựng lưu ý rằng thời gian gần đây, sức hút của các dự án nhà ở xã hội ngày càng lớn. Bất cứ dự án nào công bố mở bán hay tiếp nhận hồ sơ đều lập tức thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ người dân có nhu cầu an cư.
Tuy vậy, ở một số nơi, việc tiếp nhận hồ sơ diễn ra thiếu kiểm soát: Người dân tụ tập đông đúc, chen lấn, thậm chí thức trắng đêm để giữ chỗ, tự lập danh sách số thứ tự nhằm bảo đảm suất nộp hồ sơ.
Bộ Xây dựng cảnh báo tình trạng này không chỉ gây mất trật tự khu vực, mà còn tạo điều kiện để môi giới tự phát trục lợi. Các “cò hồ sơ”, giữ chỗ trái phép hay thu tiền đảm bảo suất mua nhà có nguy cơ làm sai lệch bản chất của chính sách nhà ở xã hội và khiến dư luận bức xúc.
Hình ảnh hàng trăm người đổ về khu vực tiếp nhận hồ sơ nhà ở xã hội CT3 Kim Chung chờ xuyên đêm sáng 17/11 cho thấy sự quá tải rõ rệt trong quá trình tổ chức của một số dự án. Ảnh: Phương Thảo
Bộ Xây dựng nhấn mạnh nếu không siết chặt, các hành vi tiêu cực như nhận tiền “lo hồ sơ”, chào mời “suất nội bộ”, “suất ngoại giao” sẽ nảy sinh, làm giảm niềm tin vào chương trình và gây khó khăn cho cơ quan quản lý tại địa phương.
Yêu cầu công khai danh sách người mua, thuê mua nhà ở xã hội
Để tránh tình trạng trên tái diễn, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương chỉ đạo Sở Xây dựng và đơn vị liên quan công bố đầy đủ thông tin dự án ít nhất 1 tháng trước thời điểm nhận hồ sơ. Các dữ liệu như số lượng căn hộ, giá bán - thuê mua, thời gian và địa điểm nộp hồ sơ phải được đăng đồng thời trên website của Sở, UBND xã và một cơ quan báo chí địa phương.
Các địa phương cần hướng dẫn rõ ràng về hồ sơ, xác nhận thu nhập và điều kiện nhà ở để người dân không phải đi lại nhiều lần. Công an địa phương được đề nghị phối hợp với chủ đầu tư để bảo đảm an ninh, tránh xảy ra cảnh chen lấn.
Danh sách người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội phải được công bố minh bạch sau khi hai bên ký hợp đồng. Các trường hợp môi giới trái phép, thu tiền đặt chỗ, rao bán “suất ngoại giao”… sẽ bị kiểm tra và xử lý nghiêm, đồng thời công khai danh tính để răn đe.
Bộ Xây dựng yêu cầu, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi môi giới trái phép, thu tiền đặt chỗ, “lo hồ sơ”, rao bán “suất nội bộ”, “suất ngoại giao”... Ảnh: Anh Văn
Siết chặt hậu kiểm, thu hồi căn hộ sai đối tượng
Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương tăng cường giám sát việc quản lý, sử dụng nhà ở xã hội, nhất là những trường hợp khai báo sai, chuyển nhượng trái quy định hoặc không sử dụng đúng mục đích. Các căn hộ vi phạm phải bị thu hồi.
Về phía chủ đầu tư, Bộ đề nghị bố trí nhiều điểm tiếp nhận, phân bổ theo khu vực hoặc theo ngày để giảm áp lực. Khi lượng người nộp hồ sơ quá đông, doanh nghiệp cần có phương án mở rộng thời gian tiếp nhận và thông báo sớm để người dân chủ động.
Việc ứng dụng công nghệ như nộp hồ sơ trực tuyến, lấy số tự động, xếp hàng điện tử… được Bộ khuyến khích thay cho phương thức “xếp hàng truyền thống”.
Người dân được khuyên chỉ làm việc trực tiếp với chủ đầu tư, không thông qua môi giới hay tin vào những lời chào mời về suất ưu tiên. Mỗi người chỉ được đăng ký tại một dự án và phải tự chịu trách nhiệm về tính trung thực của hồ sơ.
Giá nhà thương mại leo thang khiến nhà ở xã hội trở thành lựa chọn khả thi nhất với nhiều gia đình thu nhập trung bình, tạo sức ép lớn lên các điểm tiếp nhận hồ sơ. Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương nghiêm túc chấn chỉnh để chương trình hỗ trợ nhà ở tiếp cận đúng người, đúng mục đích.
Thời gian qua, nhiều điểm nóng đã được ghi nhận. Như tại dự án CT3 Kim Chung (Hà Nội), người dân thức trắng đêm xếp hàng chờ đến lượt nộp hồ sơ. Trong khi đó, dự án Thượng Thanh (Rice City Long Châu) dù triển khai hình thức nộp online nhưng không ít người vẫn gặp lỗi hệ thống, không gửi được hồ sơ dù cố gắng nhiều ngày.
Từ thực tế đó, các dịch vụ “hỗ trợ làm hồ sơ”, “nộp hộ”, thậm chí “suất ngoại giao” đã nở rộ trên mạng xã hội, thể hiện sự nhộn nhịp nhưng cũng cho thấy nhiều rủi ro cho người mua.
Phương Thảo
