Năm 2025, tôm hùm Việt Nam, nhất là tôm hùm xanh bứt phá mạnh tại thị trường Trung Quốc, trở thành điểm sáng trong tổng kim ngạch 4,6 tỷ USD của ngành tôm Việt Nam.
“Bản đồ nguồn cung” tôm hùm cho thị trường Trung Quốc thay đổi nhanh
Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, theo số liệu của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, nhập khẩu tôm hùm của quốc gia này năm 2025 đạt 69.774 tấn, tăng so với 60.834 tấn trong năm 2024.
Đáng chú ý, “bản đồ nguồn cung” tôm hùm cho thị trường Trung Quốc thay đổi nhanh chỉ sau một năm. Năm 2024, Canada là nhà cung cấp số 1 với 26.920 tấn, chiếm khoảng 44% tổng nhập khẩu. Việt Nam đứng sau với 10.865 tấn, khoảng 18%.
Tuy nhiên bước sang năm 2025, vị thế đã đảo chiều. Việt Nam vươn lên dẫn đầu với 24.067 tấn, chiếm khoảng 34,5%, trong khi Canada giảm còn 15.355 tấn, thị phần khoảng 22%. Hoa Kỳ đạt 9.931 tấn (khoảng 14,2%), còn Australia tăng mạnh lên 6.950 tấn (xấp xỉ 10%), cho thấy Trung Quốc đang mở rộng đáng kể phạm vi các nhà cung cấp.
Một trong những biến số quan trọng nhất của năm 2025 là chính sách thuế đối với hàng Canada. Trung Quốc áp tăng thuế 25% đối với nhiều mặt hàng thủy sản của Canada, trong đó có tôm hùm và mức thuế này có hiệu lực từ ngày 20/3/2025.
Trong bối cảnh tôm hùm là mặt hàng giá trị cao nhưng người mua vẫn nhạy cảm với giá, thuế bổ sung khiến hàng Canada kém cạnh tranh hơn trong một giai đoạn, qua đó thúc đẩy người mua Trung Quốc tìm nguồn thay thế. Đúng vào thời điểm đó, Việt Nam có lợi thế rõ rệt về khoảng cách gần, thời gian giao nhanh, linh hoạt lô hàng, phù hợp cho nhóm sản phẩm sống/tươi - yếu tố then chốt với tôm hùm.
Đến đầu năm 2026, thỏa thuận giữa Trung Quốc và Canada giúp gỡ mức thuế 25% với tôm hùm và cua Canada từ 01/03/2026. Cuộc cạnh tranh giữa các nguồn cung tôm hùm cho Trung Quốc sẽ bước sang một “vòng mới” trong năm 2026.
Ai giữ được chất lượng, tốc độ giao hàng và khả năng bám kênh phân phối sẽ giữ được thị phần
Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, 2025 là một năm bứt phá đặc biệt của tôm hùm Việt Nam, nhất là tôm hùm xanh tại thị trường Trung Quốc.
Tổng giá trị tôm Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc và Hồng Kông đạt 1,3 tỷ USD, tăng 55% so với năm 2024. Trong cơ cấu đó, tôm hùm xanh là “đầu kéo” vượt trội, đạt 840 triệu USD, tăng 131% so với năm 2024.
Bước sang tháng 1/2026, xuất khẩu tôm hùm xanh của Việt Nam sang Trung Quốc và Hồng Kông đạt hơn 100 triệu USD, tăng 6% so với tháng 1/2025. Những con số này cho thấy đà tiêu thụ vẫn đang tốt ngay đầu năm 2026, dù thị trường đã bước sang giai đoạn cạnh tranh cao hơn.
Số liệu xuất khẩu tôm hùm của Việt Nam sang Trung Quốc tháng 1/2026 cho thấy Việt Nam vẫn giữ nhịp tốt, nhưng từ tháng 3/2026, nếu tôm hùm Canada chính thức được gỡ mức thuế 25%, mặt bằng cạnh tranh tại Trung Quốc có thể thay đổi nhanh, Canada có động lực “giành lại” thị phần ở các kênh nhà hàng cao cấp và quà biếu, trong khi Australia tiếp tục củng cố sự hiện diện sau khi thương mại được khôi phục.
Trong bối cảnh tiêu dùng Trung Quốc phân hóa, nhóm hàng cao cấp vẫn có sức mua nhưng người tiêu dùng cũng “tính toán” hơn, theo đó, VASEP cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam muốn giữ đà cần đi theo đúng hướng thị trường: Ổn định chất lượng, chuẩn hóa quy cách, tối ưu logistics hàng sống/tươi và tăng kết nối trực tiếp với các mạng lưới phân phối hiện đại.
Năm 2025 cho thấy Trung Quốc sẵn sàng “mua mạnh” tôm hùm khi nhu cầu phân khúc cao cấp phục hồi. Nhưng 2026 sẽ là năm kiểm nghiệm bản lĩnh, ai giữ được chất lượng, tốc độ giao hàng và khả năng bám kênh phân phối sẽ là người giữ được thị phần khi Canada quay lại cuộc chơi và cạnh tranh ở phân khúc cao cấp trở nên gay gắt hơn.
