Nền kinh tế là thuật ngữ nói nền kinh tế được định hình theo xu hướng già hoá dân số, tương tự như các nước châu Âu, Đông Á - Hàn Quốc, Nhật Bản. Nền kinh tế tóc bạc hướng đến các hình thái kinh tế phụ thuộc nguồn lực dân số trên 35 tuổi, tăng trưởng kinh tế đi liền đáp ứng gánh nặng an sinh và cân bằng giữa phát triển và gia tăng nguồn lực đất nước.
Theo giới chuyên gia, hiện Việt Nam đang trong thời kỳ dân số vàng, với nguồn lực lao động trong độ tuổi 18-35 đang chiếm tỷ trọng cao. Tuy nhiên, chúng ta chỉ có khoảng thời gian tận dụng 15-20 năm tới, sau đó sẽ đối diện với dân số già.
Đây là khoảng thời gian cần tính đến để xây dựng các cấu trúc kinh tế, định hướng phát triển đất nước để đảm bảo gia tăng phát triển vừa để ổn định, cân bằng các vấn đề an sinh đặt nặng đối với đất nước.
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, giới chuyên gia tại Hội thảo mở hôm nay 15/11.
Theo Tổng cục Thống kê, tính chung năm 2023, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên đạt 52,4 triệu người, chiếm 52% dân số. Trong khi đó năm 2010, khi dân số đạt gần 87,5 triệu dân thì lực lượng lao động trong độ tuổi từ 15 trở lên là hơn 50,5 triệu người.
Năm 2023, lực lượng lao động đã qua đào tạo có bằng, chứng chỉ ước tính 14,1 triệu người, chiếm 27%. Như vậy cả nước vẫn còn 38 triệu lao động chưa qua đào tạo. Năm 2010, trong tổng số 50,8 triệu người lao động, chỉ có 7,4 triệu người qua đào tạo, chiếm 14,7% tổng lao động.
Ngày 15/11, Hội thảo khoa học "Kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới" được tổ chức bởi Trung ương Hội Người cao tuổi (NCT) Việt Nam và Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Hội đồng Lý luận Trung ương.
Tại đây, nhiều chuyên gia cho biết, nền kinh tế bạc không chỉ mang lại giá trị vật chất, góp phần đáng kể vào mục tiêu chiến lược tăng trưởng và ổn định kinh tế quốc gia mà còn tác động sâu rộng tới việc đảm bảo an sinh xã hội bền vững, là môi trường kinh tế-xã hội giúp cho người cao tuổi được sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc.
Theo đại diện Hội Cựu Chiến binh Việt Nam, sau gần 40 năm đổi mới, nước ta đang có một lực lượng NCT tham gia tích cực vào tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng mở, tiếp cận sâu rộng với kinh tế thị trường, bắt nhịp với sự tiến bộ của khoa học, công nghệ. Cả nước có hơn 9 triệu NCT đang tích cực tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh; nhiều NCT được Đảng, Nhà nước vinh danh là Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới…
Nền kinh tế bạc không chỉ mang lại giá trị vật chất, góp phần đáng kể vào mục tiêu chiến lược tăng trưởng và ổn định kinh tế quốc gia mà còn tác động sâu rộng tới việc đảm bảo an sinh xã hội bền vững, là môi trường kinh tế-xã hội giúp cho NCT được sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc.
Ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Theo ông Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, kinh tế bạc ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới không chỉ là vấn đề của người cao tuổi mà còn là vấn đề văn hóa, xã hội, con người và đạo lý.
"Những giá trị văn hóa phương Đông nói chung, truyền thống của Việt Nam nói riêng sẽ thôi thúc, nuôi dưỡng cho sự phát triển của nền kinh tế bạc một cách bền vững và đầy đủ. Trong đó, người cao tuổi sẽ đóng vai trò trung tâm, không chỉ là người thụ hưởng kết quả mà còn là động lực mới cho quá trình phát triển kinh tế nhanh và bền vững", ông Thắng nhấn mạnh.
Thực tế, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh chưa từng có. Năm 2025, số người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 14% dân số.
Dự báo đến năm 2036, Việt Nam chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Thực tế cho thấy, kinh tế bạc đã giúp nhiều quốc gia, như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp ứng phó và thích ứng chủ động với quá trình già hóa dân số.
Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tri thức, kinh tế xanh và xã hội số, việc nghiên cứu và hoạch định chính sách phát triển kinh tế bạc càng có ý nghĩa góp phần bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao vị thế quốc gia trong kỷ nguyên mới.
Tại Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan cho biết, kinh tế bạc không đơn thuần là câu chuyện về dịch vụ chăm sóc sức khỏe hay hưu trí, mà là cách tạo không gian để người cao tuổi tiếp tục cống hiến, tiếp tục gieo hạt, tiếp tục trao truyền.
“Khi những mái tóc bạc còn say mê học tập, còn cùng con cháu hát vang trong hội làng, còn mày mò với chiếc điện thoại thông minh để học điều mới, xã hội không chỉ thêm một niềm vui mà còn thêm một lớp giá trị nhân văn…”, Phó Chủ tịch Quốc hội cho hay.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã đề xuất các giải pháp trọng tâm, như: Cải cách hệ thống an sinh và hưu trí theo hướng linh hoạt, bền vững; hoàn thiện chính sách việc làm, đào tạo khuyến khích lao động cao tuổi; phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ phục vụ người cao tuổi; tháo gỡ các điểm nghẽn hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư và khởi nghiệp trong lĩnh vực kinh tế bạc; xây dựng hạ tầng, đô thị và công nghệ thân thiện với người cao tuổi.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về kinh tế bạc gắn với người cao tuổi, tăng cường quản trị dữ liệu theo hướng liên thông, liên kết; xây dựng môi trường pháp lý và ban hành Chiến lược quốc gia về phát triển kinh tế bạc giai đoạn 2025-2045...
