Chênh lệch về nguồn cung, mặt bằng giá và tâm lý sở hữu đang tạo ra một khoảng cách ngày càng rõ nét giữa hai đô thị lớn nhất cả nước. Trong khi giấc mơ an cư tại Hà Nội trở nên xa vời với nhiều gia đình trẻ, thì tại TP. HCM, cùng một mức thu nhập, khả năng tiếp cận nhà ở được đánh giá là “dễ thở” hơn. Thực tế này đang khiến không ít người chấp nhận dịch chuyển nơi sống để đổi lấy cơ hội sở hữu nhà.
Cùng thu nhập, hai bài toán an cư
Sau quãng thời gian gần bốn năm lập nghiệp tại TP. HCM, anh Minh Khải (32 tuổi, gốc Hà Nội) bắt đầu cân nhắc một bước ngoặt lớn trong đời sống cá nhân. Kế hoạch kết hôn trong năm tới khiến câu chuyện an cư không còn là dự tính xa vời, mà trở thành bài toán cần lời giải ngay. Với khoản tích lũy khoảng 2 tỷ đồng, anh dự trù vay thêm nhưng không vượt quá 1 tỷ đồng, hướng tới một căn hộ tầm 50m² để làm chốn ở lâu dài.
Lúc đầu, trở lại Hà Nội vẫn là phương án được đặt lên bàn, bởi sự thuận tiện trong việc chăm sóc gia đình hai bên. Thế nhưng, quá trình tìm hiểu thực tế thị trường lại đưa anh đến một lựa chọn khác. Anh Khải cho biết cùng một mức ngân sách khoảng 3,5 tỷ đồng, TP. HCM mang lại nhiều phương án dễ tiếp cận hơn.
“Tôi có thể tìm được căn hộ vừa diện tích, không ở lõi trung tâm nhưng di chuyển chỉ mất khoảng nửa tiếng. Trong khi đó, ở Hà Nội, những căn tương tự rất nhỏ, nằm khá xa khu vực sinh hoạt quen thuộc”, anh nói.
Từ trải nghiệm cá nhân, anh Khải nhận ra quyết định an cư ngày nay không chỉ gắn với quê quán hay gia đình, mà ngày càng chịu tác động mạnh bởi chênh lệch giá nhà và cấu trúc nguồn cung giữa các đô thị lớn.
Và anh không phải trường hợp duy nhất đang đưa ra lựa chọn như vậy. Dữ liệu từ batdongsan.com.vn cho thấy, tại TP. HCM, phân khúc nhà ở dưới 3 tỷ đồng chiếm khoảng 21% - 31% tổng nguồn cung rao bán. Trong khi đó, con số này tại Hà Nội chỉ dao động quanh mức 10%. Thị trường Thủ đô đang nghiêng mạnh về phân khúc trung và cao cấp, với phổ giá phổ biến từ 5 - 10 tỷ đồng/căn, vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người mua trẻ.
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến việc mua nhà tại Hà Nội trở nên khó khăn hơn là mặt bằng giá bị đẩy lên quá nhanh trong nhiều năm liên tiếp, đặc biệt ở phân khúc căn hộ. Nguồn cung mới tập trung chủ yếu vào các dự án trung - cao cấp, trong khi nhà ở vừa túi tiền ngày càng khan hiếm.
Ngay cả với nhóm người có ngân sách lớn, sự chênh lệch vẫn thể hiện rõ. Anh Minh Hoàng (38 tuổi) cho biết đã chi khoảng 10 tỷ đồng để mua một căn hộ gần 100m² tại khu vực Thạnh Mỹ Tây (TP. HCM). “Mức giá hơn 100 triệu đồng/m² nghe thì cao, nhưng so với Hà Nội vẫn là dễ chịu. Nếu cầm 10 tỷ đồng mua nhà ở Thủ đô, tôi hoặc phải chấp nhận căn nhỏ hơn, hoặc ra xa trung tâm hơn nhiều”, anh Hoàng phân tích.
Theo ông Lê Bảo Long, Giám đốc Marketing batdongsan.com.vn, chỉ số giá nhà trên thu nhập bình quân đầu người tại TP. HCM hiện ở mức 17,7 lần, đã cao hơn mức trung bình toàn cầu (11,5). Tuy nhiên, con số này tại Hà Nội lên tới 22,3 lần - tiệm cận những thị trường đắt đỏ hàng đầu khu vực như Singapore. Khi giá nhà neo quá cao so với thu nhập, phần lớn người mua buộc phải phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng, với tỷ lệ vay phổ biến 30% - 50% giá trị tài sản.
Chính sự lệ thuộc vào đòn bẩy tài chính khiến tâm lý người mua tại Hà Nội thận trọng hơn, đặc biệt trong bối cảnh lãi suất và chi phí sinh hoạt biến động.
Khác biệt trong tâm lý và lối sống
Không chỉ là câu chuyện giá cả, sự khác biệt giữa hai thị trường còn nằm ở tâm lý sở hữu nhà. Nhiều nghiên cứu cho thấy người dân TP. HCM có xu hướng chấp nhận mua nhà xa trung tâm hơn so với người Hà Nội.
Theo chia sẻ của một số gia đình từng sinh sống tại cả hai thành phố, tại Hà Nội, hồ Gươm vẫn được xem là “trung tâm tuyệt đối”, khoảng cách đến khu vực này ảnh hưởng lớn đến quyết định mua nhà. Trong khi đó, TP. HCM phát triển theo mô hình đa cực, mỗi khu vực đều có một trung tâm riêng như Thủ Đức, Phú Mỹ Hưng giúp người mua linh hoạt hơn trong lựa chọn vị trí.
Khảo sát của batdongsan.com.vn cũng cho thấy có tới 81% người TP. HCM được hỏi cho biết vẫn có kế hoạch mua nhà trong vòng 5 năm tới, trong khi tỷ lệ này tại Hà Nội chỉ đạt khoảng 69%. Sự chênh lệch phản ánh rõ niềm tin và kỳ vọng khác nhau của người dân vào khả năng sở hữu nhà ở tại hai đô thị.
Theo các chuyên gia, để thu hẹp khoảng cách khả năng an cư giữa Hà Nội và TP. HCM, yếu tố then chốt nằm ở cấu trúc lại nguồn cung. Việc gia tăng nhà ở thương mại vừa túi tiền, đơn giản hóa thủ tục phát triển nhà ở xã hội và minh bạch điều kiện tiếp cận sẽ giúp cải thiện khả năng mua nhà cho nhóm thu nhập trung bình.
Về phía người mua, xu hướng dịch chuyển ra các khu vực vệ tinh, chấp nhận khoảng cách xa hơn đổi lấy không gian sống và giá hợp lý được dự báo sẽ ngày càng rõ nét. Khi hạ tầng giao thông và phương tiện cá nhân phát triển, khái niệm “xa trung tâm” dần được định nghĩa lại.
Ở góc độ thị trường, sự khác biệt hiện nay không hẳn là dấu hiệu tiêu cực, mà phản ánh quá trình phân hóa tự nhiên giữa hai đô thị lớn với đặc điểm phát triển khác nhau. Tuy nhiên, nếu không sớm điều chỉnh, Hà Nội có nguy cơ đối mặt với bài toán an cư ngày càng khó, đặc biệt với người trẻ.
An Linh
