Theo TS Lê Xuân Nghĩa, nói người dân tích trữ vàng gây hại cho nền kinh tế là thiếu cơ sở. Đồng thời, không thể yêu cầu người dân “đừng mua vàng” bằng những khẩu hiệu suông.
Gần một năm qua, giá vàng trong nước đã tăng tới 80%, đủ mạnh để hút dòng tiền rời bỏ bất động sản, chứng khoán và cả kênh tiết kiệm truyền thống. Và như một “điệp khúc cũ”, mỗi khi thị trường vàng trở nên sôi động, câu chuyện “làm thế nào để huy động vàng trong dân” lại nóng trở lại.
Theo quan điểm của nhiều người, lượng vàng nắm giữ trong dân thực chất là nguồn lực “chết”. Hiệp hội Các nhà đầu tư Tài chính Việt Nam (VAFI) từng cho rằng "phần lớn vàng mà người dân mua về đều được cất giữ dưới 'gầm giường', không quay trở lại hệ thống ngân hàng thương mại". Khi dòng tài sản ấy không được đưa vào lưu thông, không tạo ra vốn cho sản xuất - kinh doanh, nó được xem là gây bất lợi cho nền kinh tế và làm lãng phí nguồn lực xã hội.
.png)
Theo TS Lê Xuân Nghĩa, việc người dân giữ vàng là nhu cầu hoàn toàn chính đáng.
Song, ở một góc độ khác, TS Lê Xuân Nghĩa lại cho rằng, việc người dân giữ vàng là nhu cầu hoàn toàn chính đáng. Theo ông, đây đơn thuần là một hình thức tiết kiệm và phòng thân hợp lý.
“Việt Nam hiện ước tính có khoảng 500 tấn vàng trong dân. Nếu so với các quốc gia khác, con số này không hề lớn. Chúng ta là một nước nghèo, người dân để dành được 500 tấn vàng là rất đáng quý. Đó là thói quen tiết kiệm, là năng lực dự phòng rủi ro trong bối cảnh Nhà nước khó có thể hỗ trợ ngay lập tức khi xảy ra thiên tai, bệnh tật hay biến cố”, ông Nghĩa chia sẻ trong một sự kiện mới đây.
Chưa kể, trong bối cảnh các lựa chọn đầu tư thay thế cho số đông còn rất hạn chế khi không phải ai cũng đủ kiến thức để bước vào thị trường chứng khoán hay có đủ vốn để tham gia bất động sản, dòng tiền nhàn rỗi trong dân tự nhiên sẽ tìm đến vàng như kênh trú ẩn dễ tiếp cận nhất.
Từ lập luận đó, TS Lê Xuân Nghĩa cho rằng quan điểm “vàng trong dân gây hại cho nền kinh tế” là thiếu cơ sở. “Vàng trong dân cũng là một dạng dự trữ, tại sao lại coi đó là đầu cơ hay tiêu cực?”, ông Nghĩa đặt vấn đề.
Vì thế, theo ông Nghĩa, không thể trách người dân vì “thấy bất ổn thì ôm vàng”, lại càng không thể yêu cầu họ “đừng mua vàng” bằng những khẩu hiệu suông. Những lập luận cho rằng nguồn lực xã hội bị “chôn” trong vàng và cần phải tìm mọi cách “kéo vàng ra khỏi gầm giường” là cách tiếp cận thiếu thực tế khi bỏ quên mục tiêu bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân trong quản lý thị trường, ông Nghĩa nhấn mạnh.
.png)
Để dân "chán" vàng cần phải tạo ra một môi trường đầu tư ổn định.
Ở một góc nhìn khác, PGS Trương Quang Thông, ĐH Kinh tế TP.HCM cho rằng, huy động vàng vào hệ thống không đồng nghĩa với việc có thể tạo ra vốn thực cho nền kinh tế. Trong nhiều trường hợp, đó chỉ là sự “chuyển đổi hình thức”, từ tài sản cất trữ cá nhân sang nghĩa vụ nợ của tổ chức tài chính. Nếu nguồn vốn này không gắn với các dự án có khả năng sinh lời thực, hiệu quả tài chính và kinh tế đều sẽ thấp hơn kỳ vọng.
Theo ông Thông, để có thể “huy động vàng trong dân”, điều quan trọng là phải tạo ra một môi trường ổn định để người dân tự thấy việc nắm giữ vàng kém hấp dẫn hơn các kênh đầu tư khác. “Một đồng nội tệ ổn định sẽ tự làm giảm cầu vàng mà không cần đến quá nhiều biện pháp hành chính”, ông nói.
Từ đó, ông cho rằng, hướng chính sách phù hợp hơn nên là tái thiết niềm tin, củng cố sự ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát, tăng minh bạch tài chính và bảo vệ quyền lợi người gửi tiền. Khi người dân tin rằng giữ tiền đồng an toàn và hấp dẫn không kém giữ vàng, dòng vốn trong dân sẽ tự nhiên dịch chuyển sang ngân hàng, trái phiếu hoặc sản xuất mà không cần khẩu hiệu hay mệnh lệnh hành chính.
Song song với đó, Chính phủ cần mở rộng các kênh đầu tư thay thế bằng cách củng cố thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch và an toàn hơn, khuyến khích quỹ mở hoặc phát hành các sản phẩm tiết kiệm gắn với mục tiêu phát triển bền vững.
“Những kênh này giúp người dân kích hoạt tài sản tích lũy một cách an toàn, thay vì để chúng nằm yên, nhưng vẫn trong môi trường pháp lý rõ ràng và đáng tin cậy hơn”, ông nhấn mạnh.
