Mặc dù đã đạt được nhiều thành quả tích cực, nhưng quá trình phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức về nguồn vốn, thể chế.
Kiến tạo thể chế cho chuyển đổi xanh
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2025, triển vọng 2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết, trong bối cảnh đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, việc hợp nhất Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn với Bộ Tài nguyên và Môi trường theo Nghị định số 35 của Chính phủ là một bước điều chỉnh quan trọng trong tổ chức bộ máy quản lý nhà nước.
“Sự thay đổi này thể hiện định hướng chuyển đổi sang tư duy quản lý tổng hợp theo không gian sinh thái, gắn kết chặt chẽ giữa tài nguyên khoáng sản và khí hậu… Đây là nền tảng quan trọng nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp chính sách, thúc đẩy mục tiêu phát triển kinh tế xanh bền vững” - Thứ trưởng Thành khẳng định.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn, Việt Nam đã xây dựng định hướng tương đối toàn diện ở cấp độ chiến lược quốc gia.
Thứ trưởng Thành lấy ví dụ như Chiến lược tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; cùng với Luật Bảo vệ môi trường, Chính phủ đã ban hành các Nghị định hướng dẫn, quy định về kinh tế tuần hoàn, quản lý chất thải, mua sắm xanh và phát triển công nghiệp môi trường.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, kiến tạo thể chế cho chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn. Ảnh: Tuyết Lan
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng có những bước tiến quan trọng trong hoàn thiện hành lang pháp lý về giảm phát thải khí nhà kính. Nghị định số 06/2022/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP quy định rõ việc phát triển thị trường carbon, tạo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ trong nước và quốc tế.
Một dấu mốc quan trọng khác là việc ban hành tiêu chí môi trường và xác nhận dự án đầu tư thuộc danh mục phân loại xanh tại Quyết định số 21 của của Thủ tướng Chính phủ. Quy định này hướng dòng vốn đầu tư vào các dự án thân thiện với môi trường.
“Những văn bản này thể hiện sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ của hệ thống chính trị trong việc kiến tạo thể chế cho chuyển đổi xanh” - Thứ trưởng Thành khẳng định.
Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, Việt Nam đã ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trong thực tiễn. Xu hướng xanh hóa sản xuất và tiêu dùng đang lan tỏa mạnh mẽ.
Trong nông nghiệp, nhiều mô hình nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp phát thải thấp được triển khai; doanh nghiệp, hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, nhà kính, kiểm soát môi trường, nâng cao năng suất và chất lượng.
Trong công nghiệp và xây dựng, các khu công nghiệp sinh thái, công trình xanh từng bước hình thành; các hệ thống chứng nhận công trình xanh được triển khai ngày càng phổ biến...
Thị trường tài chính xanh đã có bước phát triển đáng ghi nhận. Tín dụng xanh tăng trưởng, tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và nông nghiệp xanh. Thị trường trái phiếu xanh cũng từng bước hình thành.
Vẫn còn nhiều khó khăn “cản bước”
Mặc dù đã đạt được nhiều thành quả tích cực nhưng quá trình phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân còn gặp khó khăn về vốn, công nghệ và năng lực quản trị. Các thị trường mới như thị trường carbon, tín chỉ đa dạng sinh học, bảo hiểm xanh chưa được vận hành đồng bộ. Khuôn khổ pháp lý cho một số công cụ tài chính xanh vẫn đang trong quá trình hoàn thiện…
Để khắc phục những hạn chế trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định một số định hướng hành động trọng tâm trong thời gian tới.
Thứ nhất, tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo vệ môi trường là tư duy xuyên suốt trong tư duy, tầm nhìn phát triển bền vững trong mọi chiến lược và quy hoạch phát triển.
Thứ hai, thúc đẩy mạnh mẽ mô hình kinh tế tuần hoàn, thực hiện chuyển đổi xanh thông qua các cơ chế chính sách khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường trong các ngành công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp… Đặc biệt, chủ động xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách liên quan.
Thứ ba, nâng cao hiệu quả phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp sạch, nông nghiệp giá trị cao gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thứ tư, ưu tiên đầu tư hạ tầng sinh thái đa mục tiêu, các công trình ứng phó biến đổi khí hậu; phát triển các khu nông nghiệp sinh thái, khu công nghiệp carbon thấp và hệ thống logistics bền vững...
Thứ năm, tiếp tục đột phá về thể chế, chính sách; hoàn thiện các văn bản dưới luật, hướng dẫn áp dụng các cơ chế ưu đãi cho đầu tư xanh; tháo gỡ rào cản hành chính; xây dựng và vận hành hiệu quả các thị trường mới như thị trường carbon, tín chỉ đa dạng sinh học để khởi thông mọi nguồn lực tăng trưởng.
