Tuần qua, thế giới chứng kiến nhiều biến động lớn về kinh tế – tài chính: Từ cuộc khủng hoảng chính trị – kinh tế ở Nepal đến áp lực lạm phát tại Mỹ, giá vàng lập đỉnh mới, đồng euro biến động và những tín hiệu trái chiều từ các nền kinh tế chủ chốt châu Âu.

Nepal: Khủng hoảng chính trị làm lung lay niềm tin kinh tế

Phong trào phản kháng của giới trẻ Nepal, được gọi là Gen Z Movement, đã bùng nổ từ đầu tháng 9 sau khi chính phủ của Thủ tướng K. P. Sharma Oli ban hành lệnh cấm các nền tảng mạng xã hội, cùng những cáo buộc tham nhũng và lạm quyền.

Biểu tình nhanh chóng lan rộng khắp thủ đô Kathmandu và nhiều thành phố lớn, leo thang thành bạo lực, dẫn đến hơn 51 người thiệt mạng và 1.300 người bị thương, theo Tân Hoa Xã và Reuters.

Khách sạn cao nhất Nepal - Hilton - bị thiêu rụi trong biển lửa bởi các cuộc biểu tình

Trước sức ép xã hội, Thủ tướng Oli buộc phải từ chức ngày 11/9, Hạ viện bị giải tán, và bà Sushila Karki, cựu Chánh án Tòa án Tối cao, được bổ nhiệm làm Thủ tướng lâm thời. Chính phủ lâm thời dự kiến tổ chức bầu cử vào tháng 3/2026.

Cuộc khủng hoảng này tác động ngay tới kinh tế Nepal. Đồng rupee Nepal mất giá so với USD, khiến chi phí nhập khẩu hàng hóa cơ bản tăng vọt. Các công ty xếp hạng tín nhiệm cảnh báo nguy cơ hạ bậc triển vọng kinh tế do rủi ro bất ổn chính trị kéo dài. Các chuyên gia nhận định Nepal sẽ đối diện lạm phát cao hơn trong ngắn hạn và dòng vốn đầu tư nước ngoài rời bỏ thị trường.

Mỹ: Lạm phát neo cao, Fed bị thúc ép cắt lãi suất

Theo Washington Post, ngày 11/9, Bộ Lao động Mỹ công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 tăng 2,9% so với cùng kỳ, mức cao nhất từ đầu năm, trong khi lạm phát lõi (loại trừ thực phẩm và năng lượng) duy trì ở 3,1%. Cùng lúc, báo cáo việc làm cho thấy thị trường lao động chậm lại rõ rệt, chỉ có 22.000 việc làm mới trong tháng, thấp nhất kể từ năm 2020. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,3%, cao nhất trong gần 4 năm.

Theo Deloitte Weekly Economic, tình hình này cho thấy kinh tế Mỹ rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan”: chi phí sinh hoạt tiếp tục tăng, nhưng tăng trưởng lao động và sản xuất lại suy yếu. Một số chuyên gia kinh tế cảnh báo nguy cơ stagflation – tình trạng vừa lạm phát vừa suy thoái, vốn từng là “ác mộng” kinh tế trong thập niên 1970.

Giới đầu tư toàn cầu đang dõi theo cuộc họp chính sách tiền tệ của Fed vào ngày 17/9. Thị trường hợp đồng tương lai phản ánh khả năng cao Fed sẽ cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản, thậm chí có thể mạnh tay hơn nếu dữ liệu kinh tế tiếp tục xấu đi.

Giá vàng vượt 3.600 USD/ounce, lập kỷ lục mới

Trong bối cảnh bất ổn toàn cầu, vàng tiếp tục là kênh trú ẩn an toàn. Tuần qua, giá vàng giao ngay có lúc chạm 3.663 USD/ounce, vượt xa mức kỷ lục cũ. Theo Reuters, Ngân hàng UBS nâng dự báo giá vàng lên 3.800 USD/ounce vào cuối 2025 và 3.900 USD/ounce vào giữa 2026, với lý do đồng USD suy yếu, kỳ vọng Fed nới lỏng tiền tệ và nhu cầu dự trữ vàng từ các ngân hàng trung ương gia tăng.

Economic Times ngày 10/9 cho rằng đà tăng của vàng không chỉ do lãi suất thực giảm, mà còn bởi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Đông Âu và Nam Á. Lượng mua ròng của các quỹ ETF vàng toàn cầu đạt mức cao nhất kể từ năm 2020, cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt của dòng tiền khỏi chứng khoán sang kim loại quý.

Trong nước, giá vàng miếng tại Ấn Độ và Trung Quốc – hai thị trường tiêu thụ lớn – cũng tăng mạnh, khiến nhu cầu trang sức có dấu hiệu chững lại, nhưng nhu cầu đầu tư tiếp tục áp đảo.

Đồng euro suy yếu, ECB thận trọng trước áp lực lạm phát

Ở châu Âu, khu vực đồng tiền chung tiếp tục đối diện lạm phát dai dẳng. Số liệu công bố ngày 10/9 cho thấy CPI tháng 8 tăng 2,1%, trong khi lạm phát lõi giữ ở mức 2,3% theo Deloitte. Mức này vượt mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Chủ tịch ECB Christine Lagarde nhấn mạnh: “Chúng tôi cần bằng chứng chắc chắn rằng lạm phát đang hướng về mục tiêu ổn định trước khi tính đến việc nới lỏng chính sách”. Do đó, đồng euro vẫn chịu áp lực, giao dịch quanh 1,07 USD/EUR, thấp hơn nhiều so với đầu năm.

Theo giới phân tích, đồng euro yếu phản ánh niềm tin nhà đầu tư suy giảm trước triển vọng tăng trưởng của khu vực. Các cú sốc chi phí năng lượng và sự suy yếu trong tiêu dùng hộ gia đình khiến ECB phải giữ thế cân bằng khó khăn giữa kiềm chế lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Ba đầu tàu châu Âu đồng loạt phát tín hiệu trì trệ

Bức tranh tăng trưởng của ba nền kinh tế lớn nhất Tây Âu trong tuần qua đều mang màu sắc ảm đạm:

Cơ quan Thống kê Quốc gia Anh công bố GDP tháng 7 không tăng trưởng, sau mức tăng 0,4% của tháng 6. Sản xuất công nghiệp giảm mạnh 1,3%, là mức tệ nhất trong vòng một năm. Chi phí vay nợ công tăng kỷ lục, khiến chính phủ bị hạn chế khả năng chi tiêu kích thích kinh tế.

GDP quý II của Pháp chỉ tăng 0,1%, thấp hơn dự báo, trong khi lạm phát vẫn quanh 2,5%. Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu, còn đầu tư tư nhân đình trệ. Bộ Tài chính Pháp cảnh báo triển vọng tăng trưởng cả năm 2025 khó đạt 1%.

Nền kinh tế công nghiệp lớn nhất EU - Đức tiếp tục chật vật. Sản xuất xe hơi và hóa chất – hai ngành trụ cột – giảm liên tiếp trong nhiều tháng. Xuất khẩu sang châu Á và Mỹ suy yếu, khiến triển vọng tăng trưởng năm 2025 chỉ quanh 0,5%.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ suy thoái kỹ thuật của cả khu vực EU là có thật. Điều này sẽ làm tăng áp lực lên ECB trong việc cân đối giữa duy trì lãi suất cao để kiềm chế lạm phát và hạ lãi suất để cứu tăng trưởng.

Link gốc