Trung Quốc hôm thứ Tư bất ngờ bổ nhiệm một nhà đàm phán thương mại mới, người đóng vai trò chủ chốt trong bất kỳ cuộc đàm phán nào nhằm giải quyết cuộc chiến thuế quan đang leo thang với Hoa Kỳ.

Ông Lý Thành Cương (Li Chenggang), 58 tuổi, cựu Trợ lý Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc, thời chính quyền đầu tiên của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, sẽ thay thế ông trùm thương mại kỳ cựu Vương Thụ Văn (Wang Shouwen), 59 tuổi làm nhà đàm phán thương mại mới của Trung Quốc, theo một tuyên bố từ Bộ Nguồn nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc.

Ông Lý Thành Cương hiện là Đại sứ Trung Quốc tại Tổ chức Thương mại Thế giới.

Ông Lý Thành Cương, Đại sứ Trung Quốc tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) trong một cuộc phỏng vấn với Reuters bên lề cuộc họp về dự thảo thỏa thuận hạn chế trợ cấp cho ngành thủy sản tại Geneva, Thụy Sĩ, ngày 15/7/2021. Ảnh REUTERS/Denis Balibouse

Không rõ liệu ông Vương, người đảm nhận vai trò số 2 tại Bộ Thương mại Trung Quốc vào năm 2022, có đảm nhiệm một vị trí nào khác hay không. Tuy nhiên, thông tin trên trang web của Bộ Thương mại Trung Quốc, tính đến thứ Tư, tên của ông không còn trong nhóm lãnh đạo của bộ.

Sự thay đổi trong ban lãnh đạo cấp cao tại Bộ Thương mại diễn ra khi Bắc Kinh theo đuổi lập trường cứng rắn trong cuộc chiến thương mại đang leo thang với Washington khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump áp đặt mức thuế quan rất cao với các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Sự thay đổi đột ngột này cũng diễn ra vào giữa chuyến công du Đông Nam Á của Chủ tịch Tập Cận Bình nhằm củng cố quan hệ kinh tế và thương mại với các nước láng giềng thân cận trong bối cảnh căng thẳng với Hoa Kỳ.

Bộ trưởng Thương mại Vương Văn Đào (Wang Wentao) là một trong những quan chức cấp cao tháp tùng ông Tập Cận Bình trong chuyến thăm Việt Nam, Malaysia và Campuchia tuần này.

"Đây chắc chắn là một sự thay đổi khi xét đến tốc độ căng thẳng thương mại leo thang nhanh chóng, đặc biệt là khi xét đến kinh nghiệm đàm phán với Hoa Kỳ của ông Vương Thụ Văn kể từ thời chính quyền Trump đầu tiên", Alfredo Montufar-Helu, cố vấn cấp cao của Trung tâm Trung Quốc cho biết.

"Chúng ta chỉ có thể suy đoán tại sao điều này lại xảy ra vào thời điểm chính xác này. Nhưng có thể theo quan điểm của giới lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, xét đến việc căng thẳng vẫn tiếp tục leo thang, họ cần một người khác phá vỡ thế bế tắc để cả hai nước tự tìm thấy chính mình và cuối cùng bắt đầu đàm phán", ông nói.

Thứ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Thụ Văn tham dự Phiên khai mạc Hội nghị Bộ trưởng APEC (AMM) tại San Francisco, California, Hoa Kỳ, ngày 14/11/2023. Ảnh REUTERS/Carlos Barria

Không giống như nhiều quốc gia khác đã phản ứng với kế hoạch áp thuế trừng phạt của ông Trump bằng cách tìm kiếm các thỏa thuận song phương với Washington, Bắc Kinh đã tăng thuế đối với hàng hóa của Hoa Kỳ để đáp trả và không tìm kiếm các cuộc đàm phán, mà họ cho biết chỉ có thể tiến hành trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và bình đẳng.

Hôm thứ Ba, Washington cho biết ông Trump sẵn sàng thực hiện một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc nhưng Bắc Kinh nên là người hành động trước, nhấn mạnh rằng Trung Quốc cần "tiền của chúng ta".

Cú sốc thuế quan

Tại một cuộc họp của WTO vào tháng 2 tại Geneva, ông Lý đã chỉ trích Hoa Kỳ vì áp đặt thuế quan tùy tiện đối với các đối tác thương mại của mình, bao gồm cả Trung Quốc, cảnh báo rằng những động thái như vậy đã gây ra "cú sốc thuế quan" cho thế giới.

"Cách tiếp cận đơn phương của Hoa Kỳ vi phạm trắng trợn các quy tắc của WTO, làm trầm trọng thêm sự bất ổn kinh tế, phá vỡ thương mại toàn cầu và thậm chí có thể phá hoại hệ thống thương mại đa phương dựa trên các quy tắc. Trung Quốc kiên quyết phản đối điều này và kêu gọi Hoa Kỳ bãi bỏ các hành vi sai trái của mình", ông nói.

Ông Lý, người đã đảm nhiệm một số chức vụ quan trọng trong Bộ Thương mại Trung Quốc, chẳng hạn như trong các bộ phận giám sát các hiệp ước, luật pháp và thương mại công bằng, có nền tảng học thuật tại Đại học Bắc Kinh và Đại học Hamburg của Đức.

Trước khi Hoa Kỳ tăng thuế quan, ông Vương Thụ Văn đã chào đón các giám đốc điều hành nước ngoài tại Bắc Kinh, một số từ PepsiCo, Visa, P&G, Rio Tinto và Vale, trấn an họ về triển vọng kinh tế của Trung Quốc.

Bước đi này được đưa ra sau khi dữ liệu chính thức cho thấy đầu tư trực tiếp nước ngoài hàng năm giảm mạnh 27,1% theo giá trị tiền tệ địa phương vào năm 2024, mức giảm lớn nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.

Thành An-Link gốc