Dự án nút giao An Phú có tổng mức đầu tư hơn 3.400 tỷ đồng, đã đạt 70% tiến độ, nhiều hạng mục đã thông xe, nhưng phần còn lại vẫn "đứng bánh" nếu 22.000 m2 mặt bằng không được bàn giao kịp thời trong tháng 3 này. Có thể thấy, một điểm nghẽn nhỏ về diện tích, nhưng đủ để làm chậm cả một nút giao chiến lược.

Báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM (Ban Giao thông - chủ đầu tư) cho biết, tổng thể dự án nút giao An Phú hiện đã đạt khoảng 70% khối lượng. Tuy nhiên, đằng sau con số này là một nghịch lý quen thuộc phần khó nhất không nằm ở thi công, mà nằm ở cách tổ chức thực hiện.

Một số hạng mục đã hoàn thành và đưa vào khai thác như: hầm chui HC1-01, HC1-02, cầu N2 hay các cầu Bà Dạt, Giồng Ông Tố, góp phần giảm áp lực giao thông khu vực. Nhưng phần còn lại, các nhánh cầu quyết định khả năng vận hành đồng bộ của toàn nút giao vẫn đang thi công với tiến độ phân hóa rõ rệt.

Các nhánh N1.1, N1.3 mới đạt khoảng 30% khối lượng; cầu N4 đạt khoảng 25%; trong khi nhánh N3 khả quan hơn với 77% và dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2026. Đáng chú ý, nhánh N1.2 sẽ hoàn thành vào tháng 11 nếu được bàn giao toàn bộ 22.000 m2 mặt bằng trong tháng 3 này. Từ đó, chủ đầu tư kiến nghị Sở NN&MT sớm có ý kiến theo chỉ đạo của UBND TP.HCM về công tác giải phóng mặt bằng khu vực 22.000 m2.

Nút giao An Phú nhìn từ trên cao. Ảnh: Phan An

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào mặt bằng thì bức tranh toàn cảnh về dự án này sẽ chưa đầy đủ.

Từ tháng 8/2025, UBND TP.HCM đã phải ban hành văn bản yêu cầu siết chặt tiến độ dự án, trong đó nhấn mạnh việc rà soát toàn bộ năng lực nhà thầu và xử lý nghiêm các đơn vị yếu kém. Hàng loạt biện pháp mạnh được đặt lên bàn, từ điều chuyển khối lượng, thay thế nhân sự, cập nhật đánh giá năng lực lên hệ thống đấu thầu quốc gia, cho đến chấm dứt hợp đồng, thu hồi tạm ứng.

Đồng thời, UBND TP.HCM yêu cầu tổ chức thi công "3 ca, 4 kíp", tăng cường máy móc, mở rộng mũi thi công cũng được đưa ra, một động thái cho thấy áp lực tiến độ không còn ở mức cảnh báo, mà đã chuyển sang trạng thái phải tăng tốc.

Tại tời điểm đó, Sở Xây dựng nêu rõ, dù đã triển khai 13/18 gói thầu xây lắp, nhiều gói vẫn đạt khối lượng khá thấp. Một số hạng mục khác chưa thể khởi công do còn ở bước thiết kế kỹ thuật.

Đáng nói, dự án này đã chính thức lùi mốc hoàn thành vào cuối năm 2026, chậm 1 năm so với kế hoạch ban đầu.

Hai điểm nghẽn song song

Chủ đầu tư lý giải nguyên nhân chậm trễ đến từ tổ chức giao thông phục vụ thi công và di dời hạ tầng kỹ thuật. Song, qua kiểm tra thực tế, Sở Xây dựng cho rằng, đây không phải là yếu tố mới phát sinh, mà đã được nhận diện từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Điều này đồng nghĩa, vấn đề không nằm ở yếu tố khách quan, mà nằm ở cách dự án được triển khai và kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện 22.000 m2 mặt bằng chưa bàn giao vẫn là "nút thắt" hiện hữu, nhưng cũng chưa phải là tất cả. Một dự án hơn 3.400 tỷ đồng cho thấy, 2 điểm nghẽn song song là mặt bằng chậm và năng lực thực thi chưa theo kịp yêu cầu.

Ở góc độ liên kết vùng, nút giao An Phú giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi nằm tại điểm đầu cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, đồng thời là điểm cuối của trục Lương Định Của giao cắt với đại lộ Mai Chí Thọ, một trong những hành lang giao thông huyết mạch của khu Đông.

Đây cũng là cửa ngõ trực tiếp dẫn vào cảng Cát Lái thông qua trục Đồng Văn Cống - khu vực có mật độ vận tải hàng hóa lớn bậc nhất TP.HCM và phía Nam. Theo thống kê, mỗi ngày có khoảng 30.000 phương tiện lưu thông qua khu vực này, trong đó riêng xe container đã lên tới 20.000 lượt - một mật độ đủ để bất kỳ cửa ngõ giao thông nào cũng có thể trở thành điểm ùn tắc kéo dài.

Nút giao An Phú không chỉ mang ý nghĩa giải tỏa ùn tắc cục bộ, mà còn là mắt xích quan trọng trong chuỗi kết nối liên vùng. Khi sân bay Long Thành đi vào khai thác, lưu lượng phương tiện qua trục cao tốc sẽ còn gia tăng mạnh, khiến áp lực dồn về khu vực này lớn hơn hiện tại.

Vì vậy, dự án không chỉ dừng ở việc giải quyết "kẹt xe", mà còn là công trình mang tính biểu tượng, một dự án quan trọng, góp phần định hình lại năng lực kết nối của khu vực Thủ Đức nói riêng và TP.HCM nói chung, nhất là trong giai đoạn tăng trưởng mới.

Vũ Phạm 

Link gốc