Theo Tổng Giám đốc Mirae Asset Việt Nam, phụ nữ ngày càng khẳng định vai trò lãnh đạo trong lĩnh vực tài chính và thị trường vốn. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều thách thức, cơ hội tiếp cận thị trường vốn vẫn đang mở ra cho doanh nghiệp tư nhân và các nữ doanh nhân.
Bà Nguyễn Hoàng Yến – Tổng Giám đốc Mirae Asset Việt Nam.
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, bà Nguyễn Hoàng Yến – Tổng Giám đốc Mirae Asset Việt Nam cho rằng nếu nâng cao chuẩn mực quản trị và tăng cường kết nối với nhà đầu tư quốc tế, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường vốn hơn.
Phóng viên: Từ góc nhìn của một công ty chứng khoán có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, bà đánh giá như thế nào về mức độ sẵn sàng của khu vực doanh nghiệp tư nhân trong việc huy động vốn qua thị trường chứng khoán hiện nay?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Theo tôi, doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đang ở một giai đoạn chuyển mình quan trọng. Với Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, có thể thấy rõ định hướng chính sách của Nhà nước trong việc tạo động lực để khu vực kinh tế tư nhân từng bước trở thành một trụ cột của nền kinh tế. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ triển khai trên thực tế, mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp khi tiếp cận thị trường vốn vẫn còn những hạn chế nhất định.
Theo quan sát của Mirae Asset, phần lớn doanh nghiệp tư nhân Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào vốn ngân hàng. Nhiều chủ doanh nghiệp vẫn có tâm lý e ngại việc niêm yết công khai (IPO), bởi họ cho rằng điều này đồng nghĩa với việc phải chia sẻ quyền kiểm soát, giảm bớt sự linh hoạt trong điều hành, đồng thời phải chịu áp lực giám sát từ cơ quan quản lý cũng như các cổ đông bên ngoài.
Bên cạnh đó, quy mô thị trường vốn Việt Nam hiện mới đạt khoảng 62% GDP, thấp hơn đáng kể so với Mỹ (205%) hay Thái Lan (104%), trong khi hệ thống ngân hàng vẫn đóng vai trò chủ đạo trong việc cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Một yếu tố khác cũng cần được nhìn nhận là hệ sinh thái vốn vẫn chưa thực sự hoàn chỉnh. Các công cụ như quỹ đầu tư tư nhân, quỹ phát triển doanh nghiệp hay quỹ tín thác bất động sản (REITs) vẫn chưa được phát triển đầy đủ, trong khi số lượng công ty quản lý quỹ được cấp phép hiện vẫn còn khá hạn chế.
Dù vậy, tôi vẫn khá lạc quan rằng khi quá trình nâng hạng thị trường được hoàn tất và Nghị quyết 68 được triển khai hiệu quả, doanh nghiệp tư nhân sẽ dần nhận ra tiềm năng thực sự của thị trường chứng khoán. Khi đó, họ không chỉ tiếp cận được nguồn vốn mà còn có cơ hội nâng cao chuẩn mực quản trị và đạt được sự công nhận rộng rãi hơn từ các nhà đầu tư quốc tế.
Phóng viên: Những rào cản lớn nhất đang ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp tư nhân hiện nay là gì, thưa bà?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Thực tế cho thấy, doanh nghiệp tư nhân hiện vẫn đang đối mặt với một số rào cản nhất định khi tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn từ thị trường.
Trước hết là yêu cầu ngày càng cao về quản trị công ty. Các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là những quỹ lớn đến từ châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ, thường đặt ra những tiêu chuẩn khá chặt chẽ về cấu trúc quản trị, mức độ minh bạch cũng như hệ thống kiểm soát nội bộ. Họ thường kỳ vọng doanh nghiệp có một hội đồng quản trị đủ mạnh, cơ chế giám sát độc lập và quy trình công bố thông tin rõ ràng. Trong bối cảnh đó, không ít doanh nghiệp tư nhân Việt Nam vẫn đang trong quá trình từng bước hoàn thiện các chuẩn mực quản trị để đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của nhà đầu tư quốc tế.
Bên cạnh đó, dòng vốn nước ngoài trong thời gian gần đây có xu hướng thận trọng hơn. Điều này phần nào phản ánh bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, từ yếu tố địa chính trị cho tới sự dịch chuyển của dòng vốn giữa các thị trường. Các nhà đầu tư quốc tế hiện cũng có nhiều lựa chọn khác, chẳng hạn như những thị trường mới nổi như Ấn Độ hay Indonesia, hoặc thậm chí quay trở lại các thị trường phát triển nếu mức lợi suất hấp dẫn hơn. Khi dòng vốn ngoại có xu hướng thận trọng, thanh khoản thị trường cũng chịu ảnh hưởng nhất định, từ đó khiến việc huy động vốn của doanh nghiệp trở nên khó khăn hơn.
Ngoài ra, hạ tầng thị trường và hệ sinh thái vốn vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục phát triển. Chu kỳ thanh toán của thị trường hiện vẫn đang được cải thiện theo hướng tiệm cận với các chuẩn mực của các thị trường lớn, trong khi sự đa dạng của các công cụ đầu tư cũng đang từng bước được mở rộng.
Chẳng hạn, quy mô tài sản của ngành quỹ đầu tư hiện chỉ tương đương khoảng 6–6,5% GDP, thấp hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực. Nếu so sánh với Mỹ (khoảng 150% GDP), Nhật Bản (khoảng 80% GDP) hay Singapore (trên 50% GDP), có thể thấy thị trường vốn Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục phát triển trong thời gian tới.
Phóng viên: Nhà đầu tư quốc tế hiện quan tâm đến những tiêu chí nào khi đánh giá doanh nghiệp tư nhân Việt Nam, đặc biệt trong các vấn đề về quản trị, minh bạch và chiến lược tăng trưởng, thưa bà?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Từ những cuộc gặp gỡ và trao đổi của tôi với các nhà đầu tư quốc tế — từ các quỹ đầu tư lớn, ngân hàng đầu tư cho đến các nhà đầu tư độc lập — có thể thấy họ thường quan tâm tới ba yếu tố cốt lõi.
Trước hết là quản trị công ty. Các nhà đầu tư quốc tế không chỉ nhìn vào con số lợi nhuận hiện tại, mà quan tâm nhiều hơn đến cấu trúc quản trị dài hạn của doanh nghiệp. Họ muốn biết hội đồng quản trị có thực sự độc lập hay không, các thành viên có đủ tính độc lập hay chủ yếu vẫn là người thân hoặc người liên quan đến nhà sáng lập.
Một câu hỏi khác mà họ thường đặt ra là nếu người sáng lập rút lui, doanh nghiệp có sẵn sàng cho quá trình chuyển giao quản lý hay chưa. Đây là một trong những rủi ro mà nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt lưu ý. Bên cạnh đó, họ cũng quan tâm đến việc báo cáo tài chính của doanh nghiệp có được kiểm toán độc lập và công bố theo các chuẩn mực quốc tế như IFRS hay không.
Yếu tố thứ hai là minh bạch thông tin. Minh bạch không chỉ dừng lại ở việc công bố thông tin, mà còn ở khả năng tiếp cận của nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư quốc tế cho biết họ vẫn gặp khó khăn khi phần lớn doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam chỉ công bố thông tin bằng tiếng Việt. Vì vậy, việc công bố thông tin bằng tiếng Anh cũng được xem là một yếu tố quan trọng. Minh bạch còn bao gồm việc công khai các giao dịch liên quan, cấu trúc chi phí và các khoản chi của ban điều hành, bởi nhà đầu tư thường rất quan tâm đến nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích.
Cuối cùng là chiến lược tăng trưởng và tầm nhìn dài hạn. Nhà đầu tư quốc tế thường muốn hiểu rõ định hướng phát triển của doanh nghiệp trong 3–5 năm tới, cũng như khả năng cạnh tranh của sản phẩm hoặc dịch vụ trên thị trường quốc tế. Họ không chỉ tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn mà còn muốn thấy một câu chuyện tăng trưởng đủ thuyết phục, cho thấy doanh nghiệp có thể phát triển bền vững trong dài hạn.
Phóng viên: Để thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho khu vực kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị định số 68/2026/NĐ-CP về phát triển kinh tế tư nhân, theo bà những cải cách nào cần được ưu tiên trong thời gian tới?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Từ góc nhìn của tôi, nếu đặt trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW cũng như mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán, có một số cải cách cần được ưu tiên trong thời gian tới.
Trước hết là phát triển hệ sinh thái quỹ đầu tư. Hiện nay, chỉ khoảng 1% dân số Việt Nam tham gia đầu tư vào quỹ mở, thấp hơn khá nhiều so với Mỹ (57%), Hàn Quốc (53%) hay Nhật Bản (34%). Điều này cho thấy dư địa phát triển của ngành Quỹ tại Việt Nam vẫn còn rất lớn. Trong thời gian tới, cần tiếp tục mở rộng hệ sinh thái này thông qua việc gia tăng số lượng công ty quản lý quỹ, phát triển các mô hình quỹ như REITs, quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), quỹ đầu tư tư nhân, đồng thời khuyến khích sự hình thành của các quỹ hưu trí tự nguyện. Khi hệ sinh thái quỹ đầu tư phát triển hơn, doanh nghiệp tư nhân sẽ có thêm nhiều lựa chọn huy động vốn, thay vì chủ yếu dựa vào tín dụng ngân hàng hoặc niêm yết trên thị trường chứng khoán.
Một yếu tố quan trọng khác là chuẩn hóa các yêu cầu về quản trị công ty. Theo đó, cần từng bước hoàn thiện các tiêu chí quản trị đối với doanh nghiệp quy mô lớn, khuyến khích hội đồng quản trị có tỷ lệ thành viên độc lập ở mức khoảng 30–40%, đồng thời thúc đẩy việc công bố thông tin tài chính theo chuẩn IFRS và bằng tiếng Anh. Bên cạnh đó, cơ chế “comply or explain” – tức doanh nghiệp có thể lựa chọn tuân thủ hoặc giải trình – cũng là một thông lệ phổ biến tại nhiều thị trường phát triển. Việc chuẩn hóa các tiêu chuẩn quản trị sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường.
Đồng thời, việc nâng cao thanh khoản của thị trường cũng là một yếu tố quan trọng. Thị trường có thể từng bước rút ngắn chu kỳ thanh toán từ T+2 xuống T+1 theo hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, đồng thời xem xét mở rộng dư địa sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài và phát triển thêm các sản phẩm phái sinh để hỗ trợ nhà đầu tư quản lý rủi ro. Khi thanh khoản thị trường được cải thiện, nhà đầu tư sẽ linh hoạt hơn trong việc phân bổ và thoái vốn, từ đó tạo thêm động lực cho dòng vốn dài hạn tham gia thị trường.
Cuối cùng là tăng cường năng lực giám sát thị trường dựa trên công nghệ và dữ liệu. Việc ứng dụng các hệ thống giám sát hiện đại, kết hợp dữ liệu thời gian thực và các công cụ phân tích công nghệ mới, có thể giúp phát hiện sớm những biến động bất thường trên thị trường, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi đối với các vi phạm. Khi môi trường đầu tư minh bạch và ổn định hơn, niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường Việt Nam cũng sẽ được củng cố.
Phóng viên: Nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, với tư cách là nữ lãnh đạo trong lĩnh vực tài chính, bà có chia sẻ nào dành cho các nữ doanh nhân khi tiếp cận thị trường vốn và làm việc với nhà đầu tư nước ngoài?
Bà Nguyễn Hoàng Yến: Đây là một câu hỏi rất ý nghĩa, và tôi rất vui khi có cơ hội chia sẻ một vài suy nghĩ với các nữ doanh nhân Việt Nam nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3. Tôi luôn tin rằng phụ nữ không phải là đối tượng yếu thế trong lĩnh vực tài chính. Trên thực tế, trong nhiều năm qua, tôi đã chứng kiến rất nhiều nữ doanh nhân Việt Nam sở hữu những năng lực nổi bật và đang đảm nhiệm những vị trí quan trọng tại các doanh nghiệp, tập đoàn lớn.
Thay vì đưa ra lời khuyên, tôi muốn chia sẻ một vài kinh nghiệm cá nhân. Trước hết, hãy coi minh bạch là một lợi thế cạnh tranh, chứ không phải là gánh nặng. Khi doanh nghiệp sẵn sàng minh bạch thông tin, nhà đầu tư quốc tế sẽ cảm thấy yên tâm hơn, và chi phí huy động vốn cũng thường thấp hơn. Trong kinh doanh, niềm tin luôn là yếu tố rất quan trọng. Nếu doanh nghiệp xây dựng được uy tín về sự minh bạch và công bằng, thì mỗi khi cần huy động vốn trong tương lai, nhà đầu tư sẽ sẵn sàng đồng hành.
Bên cạnh đó, việc xây dựng một hội đồng quản trị mạnh cũng đóng vai trò rất quan trọng. Một hội đồng quản trị với những thành viên độc lập và đa dạng về kinh nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nhiều góc nhìn trong quá trình ra quyết định, đồng thời hỗ trợ ban điều hành nhận diện và quản trị rủi ro tốt hơn. Tôi cũng khuyến khích các nữ doanh nhân tìm kiếm những chuyên gia giỏi, bao gồm cả những nữ lãnh đạo có kinh nghiệm, để cùng tham gia vào hội đồng quản trị, bởi sự đa dạng về góc nhìn luôn mang lại giá trị cho doanh nghiệp.
Một yếu tố khác không kém phần quan trọng là khả năng “nói ngôn ngữ của nhà đầu tư quốc tế”. Điều này không chỉ đơn thuần là ngoại ngữ, mà còn là khả năng hiểu các chuẩn mực tài chính quốc tế, đọc và phân tích các báo cáo tài chính toàn cầu, cũng như trình bày rõ ràng câu chuyện phát triển của doanh nghiệp. Nhà đầu tư thường muốn hiểu doanh nghiệp đang đi theo chiến lược nào, tầm nhìn dài hạn ra sao và doanh nghiệp sẽ tạo ra giá trị như thế nào trong tương lai.
Nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3, tôi muốn gửi một thông điệp rằng phụ nữ không chỉ có thể thành công trong lĩnh vực tài chính, mà còn có thể đóng vai trò dẫn dắt những thay đổi tích cực trong ngành. Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vẫn đang đứng trước nhiều thách thức, từ biến động của dòng vốn quốc tế cho tới việc hệ sinh thái vốn vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Tuy nhiên, chính những thách thức đó cũng mở ra nhiều cơ hội. Nếu các nữ doanh nhân có thể tận dụng những cơ hội này, tuân thủ các chuẩn mực quản trị và sẵn sàng hợp tác với các nhà đầu tư quốc tế, thì không chỉ việc huy động vốn trở nên thuận lợi hơn, mà còn góp phần xây dựng những chuẩn mực phát triển bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn bà!
