Bất chấp áp lực thuế quan kéo dài từ Mỹ, Trung Quốc khép lại năm 2025 với thặng dư thương mại kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD, phản ánh sức chống chịu của nền kinh tế. Tuy nhiên, kết quả này cũng tiềm ẩn nguy cơ làm mất cân bằng thương mại, gây căng thẳng với các đối tác quốc tế khác.

Thặng dư kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD

Theo số liệu công bố năm 2025, Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại lên tới 1,2 nghìn tỷ USD, tăng khoảng 20% so với năm 2024, đánh dấu mức cao chưa từng có trong lịch sử thương mại toàn cầu. Con số này phản ánh thực tế rằng nền kinh tế sản xuất lớn nhất thế giới vẫn duy trì được đà xuất khẩu mạnh mẽ, ngay cả khi phải đối mặt với các hàng rào thuế quan ngày càng khắt khe từ Mỹ.

Đáng chú ý, mức thặng dư kỷ lục này được ghi nhận trong bối cảnh xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ giảm mạnh 19,5% so với năm 2024. Thay vì phụ thuộc vào thị trường Mỹ, các doanh nghiệp Trung Quốc đã đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu thị trường, chuyển hướng sang các khu vực khác trên thế giới.

Cụ thể, xuất khẩu sang châu Phi tăng 26,5%, sang Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tăng 14%, sang Liên minh châu Âu (EU) tăng 9%, và sang Mỹ Latinh tăng 8% so với cùng kỳ. Sự dịch chuyển này cho thấy Trung Quốc đã tận dụng hiệu quả mạng lưới thương mại toàn cầu đã được xây dựng và mở rộng trong nhiều năm.

Năm 2025, Trung Quốc ghi nhận thặng dư thương mại kỷ lục lên tới 1,2 nghìn tỷ USD (Ảnh: Euronews)

Về cơ cấu, tăng trưởng xuất khẩu không chỉ dựa vào khối lượng mà còn đến từ các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Xuất khẩu hàng hóa công nghệ cao, bao gồm máy công cụ cao cấp và robot công nghiệp, tăng 13% so với cùng kỳ. Đặc biệt, các mặt hàng chiến lược như xe điện, pin lithium và sản phẩm quang điện (tấm pin mặt trời) ghi nhận mức tăng tới 27%, củng cố vị thế của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu về năng lượng mới và công nghiệp xanh.

“Trung Quốc vẫn tiến lên phía trước dù phải đối mặt với một môi trường bên ngoài phức tạp và đầy thách thức”, ông Vương Quân, Phó Cục trưởng Tổng cục Hải quan Trung Quốc, phát biểu với báo giới ngày 14/1, khẳng định khả năng chống chịu của nền kinh tế trước áp lực thương mại từ Mỹ.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh xuất khẩu ấn tượng là thực tế rằng xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò trụ cột tăng trưởng, trong bối cảnh tiêu dùng nội địa phục hồi chậm và cuộc khủng hoảng kéo dài của lĩnh vực bất động sản vẫn đang tạo lực cản đối với nền kinh tế trong nước.

Nguy cơ căng thẳng thương mại toàn cầu

Nếu tại Trung Quốc, mức thặng dư 1,2 nghìn tỷ USD được coi là bằng chứng cho sức bền kinh tế, thì trên bình diện toàn cầu, con số này lại làm dấy lên lo ngại sâu sắc về mất cân bằng thương mại và nguy cơ leo thang các biện pháp bảo hộ.

Theo nhiều chuyên gia, tình trạng hàng hóa Trung Quốc gia tăng mạnh tại nhiều thị trường bên ngoài Mỹ đã khiến ma sát thương mại lan rộng, không chỉ giữa Bắc Kinh và Washington mà còn với các đối tác lớn khác như EU, và nhiều nền kinh tế đang phát triển. Các quốc gia này lo ngại rằng làn sóng hàng Trung Quốc giá rẻ có thể làm suy yếu các ngành công nghiệp trong nước, gây mất việc làm và ảnh hưởng tới an ninh kinh tế dài hạn.

Từ trái sang phải: Đệ nhất phu nhân Trung Quốc Bành Lệ Viện, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Đệ nhất phu nhân Pháp Brigitte Macron trong chuyến thăm Trung Quốc vào tháng 12/2025 (Ảnh: AFP)

Trong chuyến thăm Bắc Kinh gần đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã công khai phê phán tình trạng mất cân bằng thương mại ngày càng gia tăng giữa Pháp và Trung Quốc, cho rằng mức chênh lệch này là “không bền vững”. Quan điểm này cũng được nhiều nhà hoạch định chính sách châu Âu chia sẻ, khi EU kêu gọi Bắc Kinh tăng cường tiêu dùng nội địa và kiềm chế xuất khẩu.

Với Mỹ, dù hai bên đã đạt được một thỏa thuận “đình chiến” vào tháng 10/2025, nhưng rủi ro thương mại vẫn chưa chấm dứt khi Tổng thống Donald Trump mới đây tuyên bố các quốc gia làm ăn với Iran sẽ phải đối mặt với mức thuế mới 25%, một động thái có thể ảnh hưởng trực tiếp tới Trung Quốc, vốn được coi là đối tác kinh tế quan trọng của Tehran.

Theo giới phân tích, ngay cả khi thỏa thuận đình chiến hiện tại được duy trì, xung đột thương mại Mỹ – Trung mang tính cấu trúc vẫn sẽ tiếp diễn. Chính quyền Trump tiếp tục coi việc giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và đưa sản xuất quay trở lại Mỹ là trọng tâm chiến lược, trong khi Trung Quốc vẫn cần xuất khẩu để bù đắp cho những điểm yếu trong nước.

Bên cạnh đó, khái niệm “dư thừa công suất công nghiệp của Trung Quốc” ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trong các cuộc tranh luận chính sách toàn cầu. Nhiều quốc gia đang xem xét các biện pháp bảo vệ thị trường nội địa, từ thuế chống bán phá giá đến rào cản kỹ thuật, nhằm hạn chế tác động của hàng hóa Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, các nhà phân tích đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có thể duy trì tốc độ xuất khẩu hiện nay sang phần còn lại của thế giới trong năm tới hay không, khi ngày càng nhiều nền kinh tế tìm cách siết chặt phòng vệ thương mại.

Theo CNN

Thanh Trúc

Link gốc