Từ năm 2026, một nhóm người lao động và nhà đầu tư sẽ được hưởng cơ chế ưu đãi thuế thu nhập cá nhân chưa từng có, theo Nghị định 20/2026/NĐ-CP vừa được ban hành. Chính sách này mở ra khả năng nhận mức thu nhập cao nhưng gần như không phải đóng thuế trong nhiều năm liên tiếp.
Theo quy định mới, Nhà nước áp dụng lộ trình miễn - giảm thuế thu nhập cá nhân dành riêng cho chuyên gia và nhà khoa học làm việc trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
Cụ thể, trong 24 tháng đầu kể từ khi phát sinh thu nhập chịu thuế, các cá nhân thuộc diện này được miễn toàn bộ thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công. Sau khi kết thúc giai đoạn miễn thuế, họ tiếp tục được giảm 50% số thuế phải nộp trong vòng 48 tháng tiếp theo.
Như vậy, tổng thời gian được hưởng chính sách ưu đãi đặc thù này lên tới 6 năm liên tục, tính từ thời điểm bắt đầu có thu nhập chịu thuế tại đơn vị đủ điều kiện.
Với những người có thu nhập ở mức cao - vốn thường chịu thuế suất lũy tiến có thể lên đến 35% - chính sách mới mang lại tác động tài chính rất rõ rệt. Việc miễn, giảm thuế trực tiếp giúp tăng thu nhập ròng cho người lao động, đồng thời không làm gia tăng chi phí trả lương cho doanh nghiệp.
Đây được xem là một trong những công cụ quan trọng nhằm thu hút nhân lực trình độ cao vào khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.
Nghị định cũng quy định rõ phạm vi áp dụng để tránh việc mở rộng ưu đãi ngoài mục tiêu ban đầu. Về phía người lao động, cá nhân phải được xác định là chuyên gia hoặc nhà khoa học theo tiêu chí của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng các văn bản hướng dẫn liên quan.
Về phía đơn vị chi trả thu nhập, nguồn tiền lương phải đến từ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D) hoặc tổ chức trung gian hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp thương mại, dịch vụ thông thường không thuộc phạm vi áp dụng chính sách.
Không chỉ dừng lại ở thu nhập từ tiền lương, Nghị định 20/2026/NĐ-CP còn dành ưu đãi cho hoạt động đầu tư. Theo đó, cá nhân phát sinh thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp hoặc quyền góp vốn tại doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với khoản thu nhập này.
Quy định này khác biệt đáng kể so với mức thuế áp dụng cho hoạt động chuyển nhượng vốn thông thường hiện nay. Tuy nhiên, ưu đãi không áp dụng đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán của công ty đại chúng hoặc tổ chức niêm yết.
Đặc biệt, nếu việc chuyển nhượng vốn gắn với bất động sản, cá nhân vẫn phải kê khai và nộp thuế theo quy định về chuyển nhượng bất động sản, nhằm ngăn chặn việc lợi dụng hình thức doanh nghiệp để né thuế.
Với các cá nhân vừa có thu nhập được ưu đãi, vừa có thu nhập từ những nguồn khác không thuộc diện miễn, giảm, Nghị định yêu cầu phải xác định riêng phần thu nhập được hưởng ưu đãi.
Số thuế được miễn hoặc giảm sẽ được tính theo tỷ lệ giữa thu nhập thuộc diện ưu đãi so với tổng thu nhập chịu thuế, qua đó đảm bảo việc áp dụng chính sách minh bạch, đúng đối tượng và không gây thất thu ngân sách.
Thiên Ân
