Thỏa thuận Mỹ-Ấn khiến nhập khẩu dầu Nga giảm 22% còn 1,38 triệu thùng/ngày, đe dọa nguồn thu năng lượng Moskva.
Các chuyên gia và thương nhân năng lượng nhận định Nga có thể đối mặt với mức sụt giảm đáng kể trong doanh thu từ dầu mỏ nếu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump gây sức ép thành công buộc Ấn Độ ngừng nhập khẩu dầu thô từ Nga.
Hình ảnh quốc kỳ Nga, Ấn Độ, Hoa Kỳ. Ảnh: The Asia Today
Việc mất đi khách hàng mua dầu vận chuyển bằng đường biển lớn nhất sẽ buộc Moskva phải giảm giá sâu để tìm kiếm thị trường thay thế.
Trong thỏa thuận thương mại được công bố vào đầu tuần, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ cắt giảm thuế đối với hàng hóa Ấn Độ.
Ông cũng cho biết thỏa thuận có nội dung đề cập tới việc New Delhi sẽ dừng mua dầu từ Nga, quốc gia xuất khẩu dầu lớn thứ hai thế giới. Washington đồng thời gia tăng sức ép nhằm thúc đẩy Moskva đồng ý với một thỏa thuận hòa bình liên quan đến xung đột tại Ukraine.
Trong suốt năm qua, Tổng thống Donald Trump nhiều lần khẳng định Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã đồng ý chấm dứt việc mua dầu Nga. Tuy nhiên, New Delhi chưa từng dừng nhập khẩu. Chính phủ Ấn Độ cho rằng nước này cần đảm bảo an ninh năng lượng và tận dụng các nguồn dầu giá rẻ.
Phía Nga khẳng định hợp tác năng lượng với Ấn Độ vẫn duy trì ổn định sau chuyến thăm của Tổng thống Vladimir Putin vào tháng 12 năm 2025.
Tuy vậy, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ thời gian gần đây đã thận trọng hơn trong việc mua dầu Nga và điều này khiến doanh thu của Moskva bị ảnh hưởng.
Nhập khẩu dầu Nga của Ấn Độ trong tháng 12 đã giảm 22 phần trăm so với tháng trước, xuống còn 1,38 triệu thùng mỗi ngày.
Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 1 năm 2023 và khiến thị phần của Nga tại thị trường Ấn Độ giảm còn 27,4 phần trăm, trong khi thị phần của OPEC tăng lên mức 53,2 phần trăm, theo tính toán của Reuters. Con số này giảm mạnh so với mức đỉnh gần 2 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 6 năm 2025.
Ông David Wech, chuyên gia của hãng tư vấn Vortexa, cho biết bất kỳ sự cắt giảm nào tiếp theo đều sẽ mang tính đáng kể bởi ngoài Trung Quốc, Nga không có nhiều khách hàng quy mô lớn có thể chấp nhận mua dầu đang bị các lệnh trừng phạt. Trung Quốc cũng có giới hạn nhất định trong việc hấp thụ lượng dầu này.
Ông Wech cho rằng sức ép đặt lên Nga ngày càng lớn khi mức chiết khấu dầu tăng mạnh và số lượng khách hàng sẵn sàng chấp nhận rủi ro giảm xuống.
Giá dầu Nga đã giảm xuống mức thấp kỷ lục, trong khi ngân sách Nga ghi nhận tình trạng thâm hụt do nguồn thu từ năng lượng sụt giảm, theo một quan chức chính phủ.
Tình hình càng khó khăn hơn khi số tàu chở dầu Nga neo đậu chờ bán gia tăng vì các doanh nghiệp gặp thách thức trong việc tìm người mua.
Triển vọng giảm thêm trong tháng 4
Ông Igor Yushkov, chuyên gia của Đại học Tài chính thuộc Chính phủ Nga, nhận định nếu Ấn Độ ngừng mua dầu Nga, Moskva sẽ phải tìm cách chuyển hướng lượng dầu này sang Trung Quốc với mức giá thấp hơn, đồng thời cần thời gian để điều chỉnh. Điều này buộc Nga phải cắt giảm sản lượng và xuất khẩu.
Ông Yushkov cho rằng việc giảm sản lượng và xuất khẩu có thể đẩy thị trường dầu vào tình trạng thiếu hụt, vì vậy nhiều khả năng Mỹ sẽ không áp dụng một lệnh cấm hoàn toàn đối với dầu Nga nhằm tránh nguy cơ giá dầu tăng cao ảnh hưởng đến chính mình.
Dù đối mặt hàng chục nghìn biện pháp trừng phạt từ phương Tây kể từ năm 2014 liên quan đến xung đột Ukraine, ngành dầu mỏ Nga đến nay vẫn duy trì sản lượng và xuất khẩu ở mức tương đối ổn định.
Moskva đã chuyển dòng chảy dầu khỏi châu Âu để chuyển sang Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, tương tự Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã giảm mua dầu Nga trong những tháng gần đây do các biện pháp trừng phạt siết chặt hơn.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, tổng xuất khẩu dầu của Nga trong tháng 12 đạt 4,91 triệu thùng mỗi ngày, trong đó Trung Quốc là khách hàng lớn nhất với khoảng 2,3 triệu thùng mỗi ngày.
Nguồn tin từ các doanh nghiệp cho biết Chính phủ Ấn Độ hiện chưa đưa ra chỉ đạo yêu cầu ngừng nhập khẩu dầu Nga. Nếu có, các nhà máy lọc dầu sẽ cần thời gian để hoàn tất những lô hàng đã đặt cho tháng 3.
Một thương nhân chuyên giao dịch dầu Nga dự báo lượng dầu Nga nhập khẩu vào Ấn Độ sẽ giảm trong tháng 4 khi nhà máy lọc dầu Nayara, một trong những đơn vị lớn nhất và có vốn Nga tham gia, tiến hành bảo dưỡng kéo dài một tháng với công suất 400.000 thùng mỗi ngày.
Các quyết định nhập khẩu sau tháng 4 sẽ phụ thuộc vào tiến triển đàm phán hòa bình Nga - Ukraine và định hướng của Chính phủ Ấn Độ.
Tổng thống Donald Trump cho rằng Ấn Độ có thể tăng mua dầu của Mỹ và Venezuela để thay thế lượng dầu Nga.
Tuy nhiên, bà Alexandra Hermann, chuyên gia kinh tế của Oxford Economics, nhận định dầu thô của Mỹ không thể thay thế hoàn toàn dầu Nga vì sự khác biệt về chất lượng, còn xuất khẩu của Venezuela hiện ở mức thấp.
Ông Yushkov cho rằng dầu thô từ Saudi Arabia, Các Tiểu Vương quốc Arab Thống nhất và Iraq có khả năng trở thành nguồn thay thế phù hợp hơn. Tuy vậy, mức giá ưu đãi sâu vẫn có thể khiến dầu Nga tiếp tục giữ sức hút đối với các nhà máy lọc dầu Ấn Độ.
Việt Hà
