Thông tư số 08/2026/TT-BTC vừa được Bộ Tài chính ban hành với trọng tâm điều chỉnh cơ chế tham gia thị trường của nhà đầu tư nước ngoài, hướng tới giảm “ma sát thủ tục”, tăng tính linh hoạt và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Thông tư số 08/2026/TT-BTC giúp nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam dễ dàng hơn.
Thông tư số 08/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính vừa được ban hành đang thu hút sự chú ý của thị trường khi đặt trọng tâm vào việc điều chỉnh cơ chế tham gia của nhà đầu tư nước ngoài theo hướng thuận tiện hơn, giảm các bước thủ tục và nâng tính linh hoạt trong thực thi giao dịch. Trong bối cảnh Việt Nam theo đuổi mục tiêu cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và hỗ trợ lộ trình nâng hạng, động thái này được xem là một mảnh ghép đáng chú ý ở góc độ hạ tầng – cơ chế.
Ông Trần Hoàng Sơn – Giám đốc Chiến lược Thị trường, Chứng khoán VPBank (VPBankS) cho biết, Thông tư số 08/2026/TT-BTC có ý nghĩa trực tiếp đối với nhà đầu tư nước ngoài ở khía cạnh cách thức đặt lệnh và hoàn thiện thủ tục tham gia. Theo ông Sơn, điểm nhấn là cơ chế cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh giao dịch thông qua tổ chức môi giới toàn cầu, thay vì phải mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại công ty chứng khoán ở Việt Nam như cách tiếp cận truyền thống.
Thông tư này cũng đưa ra các thay đổi mang tính cởi mở hơn về cơ chế xử lý giao dịch thất bại. Cụ thể, Việt Nam sẽ không công bố danh tính của nhà đầu tư nước ngoài khi có giao dịch thất bại. Thay vào đó, các trường hợp này chỉ được xử lý theo báo cáo nội bộ, nhằm bảo vệ danh tính và tính bảo mật trong giao dịch – một yêu cầu khắt khe của các định chế tài chính lớn.
“Điểm quan trọng là Thông tư số 08/2026/TT-BTC giúp nhà đầu tư nước ngoài tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam dễ dàng hơn, đặc biệt thông qua việc đặt lệnh giao dịch qua tổ chức môi giới toàn cầu mà không cần mở tài khoản giao dịch trực tiếp tại công ty chứng khoán trong nước”, chuyên gia của VPBankS nhận định.
Cũng theo chuyên gia VPBankS, cơ chế mới được kỳ vọng rút ngắn thời gian triển khai, giảm khâu ký kết và chuẩn bị hồ sơ theo phương thức cũ, qua đó cải thiện “độ trễ” trong quá trình tham gia thị trường. Ở khía cạnh thanh toán, ông Sơn cho rằng các thay đổi có thể hỗ trợ thị trường theo hướng linh hoạt hơn.
Thông tư số 08/2026/TT-BTC có thể giúp giảm thủ tục, thời gian ký kết, đồng thời cải thiện cơ chế thanh toán theo hướng tăng tính linh hoạt cho nhà đầu tư nước ngoài. Đây là thay đổi mang tính kỹ thuật, quy trình nhưng có thể tạo khác biệt đáng kể về trải nghiệm tham gia.
Dù vậy, yếu tố thuận tiện không đồng nghĩa nới lỏng yêu cầu tuân thủ. Nhà đầu tư nước ngoài vẫn cần thực hiện đầy đủ các điều kiện nền tảng theo quy định hiện hành nhằm bảo đảm quản lý và giám sát giao dịch.
“Nhà đầu tư nước ngoài vẫn phải đăng ký mã số giao dịch và có tài khoản lưu ký tại thành viên lưu ký để bảo đảm tuân thủ đúng quy định”, ông Sơn nêu rõ.
Nhiều chuyên gia cũng đánh giá, Thông tư số 08/2026/TT-BTC có thể đóng vai trò tích cực trong việc cải thiện góc nhìn của khối ngoại về nỗ lực chuẩn hóa cơ chế vận hành của Việt Nam. Việc điều chỉnh theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế là một trong những nội dung mà thị trường theo dõi sát trong tiến trình nâng hạng.
Trong các buổi làm việc với Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước gần đây, bà Fiona Bassett - Tổng Giám đốc FTSE Russell đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam trong thời gian qua và coi đây là điểm nhấn quan trọng trong quá trình hội nhập của TTCK Việt Nam với thị trường tài chính toàn cầu.
Những kết quả này thể hiện sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp lãnh đạo Việt Nam, cùng với các biện pháp được các cơ quan quản lý triển khai không chỉ tập trung vào cải cách hạ tầng thị trường mà còn chú trọng lắng nghe ý kiến phản hồi từ cộng đồng nhà đầu tư và các thành viên thị trường.
“Việc ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC trong đó có quy định cho phép nhà đầu tư nước ngoài thực hiện giao dịch qua các nhà môi giới toàn cầu, là một trong những điều kiện phục vụ hoạt động đánh giá của FTSE Russell vào tháng 3/2026 và công bố kết quả vào tháng 4/2026”, bà Fiona Bassett - Tổng Giám đốc FTSE Russell cho biết.
Thủy Nguyễn
