Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, đã có hàng loạt doanh nghiệp đang nghiên cứu, đề xuất tham gia đầu tư các tuyến đường sắt đô thị (metro) tại TP.HCM. Trong đó, Tập đoàn Trường Hải đã đề xuất triển khai tuyến Metro số 2 (đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm) và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành theo hình thức PPP và UBND TP.HCM đang chỉ đạo các cơ quan xem xét đề xuất này.
Sở Xây dựng TP.HCM vừa thông tin tới Nhadautu.vn về tình hình triển khai các dự án đường sắt đô thị, trong bối cảnh Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang mới chỉ đạo, yêu cầu hoàn thành 3 tuyến metro trước năm 2030.
Theo đó, hiện nay, TP.HCM đang triển khai đồng thời nhiều dự án quan trọng. Cụ thể, đối với tuyến Metro số 2, đoạn Bến Thành - Tham Lương đang thực hiện các thủ tục điều chỉnh dự án, dự kiến khởi công trong tháng 1/2026; đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm đang được triển khai nghiên cứu trong giai đoạn 2025-2030.
Đối với tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, Trung ương đã thống nhất giao TP.HCM triển khai dự án này. Trên cơ sở đó, các cơ quan của TP.HCM đang phối hợp với các cơ quan của tỉnh Đồng Nai để triển khai các nội dung có liên quan (điều chỉnh quy hoạch tỉnh, báo cáo HĐND…), do đây là tuyến đường sắt quốc gia đi qua 2 địa phương.
Sơ đồ hướng tuyến Metro số 2, đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm. Ảnh: MAUR
Sở Xây dựng đánh giá, trong bối cảnh hiện nay, nguồn lực đầu tư của Trung ương và TP.HCM cho các dự án đường sắt còn hạn chế, việc huy động nguồn lực xã hội hóa, đặc biệt kinh tế tư nhân là rất cần thiết và phù hợp với chủ trương của Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.
Trên cơ sở đó, hàng loạt doanh nghiệp đang nghiên cứu, đề xuất tham gia đầu tư các tuyến đường sắt, trong đó Tập đoàn Trường Hải đã đề xuất triển khai đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm, Thủ Thiêm - Long Thành theo hình thức PPP. UBND TP.HCM đang chỉ đạo các cơ quan chuyên môn xem xét đề xuất này.
Sở Xây dựng nêu rõ, kinh nghiệm từ tuyến Metro số 1 cho thấy, dự án chậm tiến độ chủ yếu do quy định ràng buộc của các khoản vay ODA, ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và một nguyên nhân khác là tuyến metro đầu tiên nên việc tiếp xúc với công nghệ mới cần thời gian để nghiên cứu, tiếp cận…
Từ thực tiễn kinh nghiệm triển khai tuyến Metro số 1, trên cơ sở Kết luận 49 của Bộ Chính trị, TP.HCM đã chỉ đạo Sở GTVT (nay là Sở Xây dựng) chủ trì phối hợp với Ban Quản lý Đường sắt đô thị (MAUR) và các cơ quan, đơn vị liên quan, xây dựng Đề án trình Quốc hội ban hành Nghị quyết 188.
Sở Xây dựng cho rằng, đây là một nghị quyết mang tính đột phá, lần đầu tiên TP.HCM được hưởng hàng loạt các cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để triển khai các dự án đường sắt, như: chỉ định thầu, phân cấp, ủy quyền mạnh cho UBND TP.HCM trong phê duyệt dự án, điều chỉnh thiết kế, điều chỉnh tổng mức đầu tư… Từ đó, Sở cũng đã tham mưu UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai Nghị quyết 188.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng cũng tham mưu UBND TP.HCM ban hành kế hoạch triển khai đoạn Bến Thành - Tham Lương. Đồng thời, Sở cũng đã chủ trì tiếp và làm việc với các doanh nghiệp đang quan tâm đến dự án đường sắt, tham mưu các nội dung theo thẩm quyền.
Trong thời gian tới, Sở Xây dựng nhận định, với khối lượng công việc rất lớn, việc triển khai đồng thời 3 tuyến metro trọng điểm (Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Thủ Thiêm, Thủ Thiêm - Long Thành) chắc chắn sẽ đặt ra nhiều yêu cầu cao về tiến độ, nguồn vốn triển khai và sự phối hợp giữa các ngành, các địa phương.
Tuy nhiên, TP.HCM đã chủ động chuẩn bị nhiều giải pháp để bảo đảm thực hiện được mục tiêu trước năm 2030, đồng thời tránh lặp lại những khó khăn của tuyến Metro số 1. Với các cơ chế đặc thù, đặc biệt, đây là điều kiện quan trọng để rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư cũng như đẩy nhanh tiến độ thi công. Song song, thành phố đang xây dựng cơ chế thu hút nguồn lực theo mô hình PPP, khai thác quỹ đất và phát triển đô thị quanh các nhà ga (TOD) để tạo thêm nguồn vốn xã hội hóa. Việc đa dạng hóa nguồn vốn, kết hợp giữa ngân sách và vốn tư nhân sẽ giúp bảo đảm tính bền vững trong quá trình triển khai 3 tuyến metro.
"Với quyết tâm chính trị cao và sự hỗ trợ lớn từ cơ chế mới, thành phố tin rằng nếu duy trì kỷ luật tiến độ, quản trị rủi ro tốt và huy động được sự tham gia của các nhà đầu tư, mục tiêu hoàn thành 3 tuyến metro nêu trên trước năm 2030 là có cơ sở", Sở Xây dựng nhấn mạnh.
