Bất động sản Trung Quốc đang đối mặt với sóng gió mới khi China Vanke, từng được xem là “đại bàng” của ngành, lần đầu tiên đề xuất hoãn thanh toán trái phiếu trong nước. Động thái này khiến nhà đầu tư lo ngại về thanh khoản của Vanke và mức độ hỗ trợ từ chính phủ trong bối cảnh thị trường bất động sản suy yếu.

Theo hồ sơ gửi Trung tâm Thanh toán bù trừ Thượng Hải cuối ngày 26/11, China Vanke, từng được coi là doanh nghiệp bất động sản lành mạnh nhất Trung Quốc, muốn trì hoãn việc thanh toán gốc đối với khoản trái phiếu trị giá 2 tỷ nhân dân tệ (283 triệu USD) đáo hạn vào ngày 15/12.

Vanke cho biết sẽ tổ chức cuộc họp với các trái chủ vào ngày 10/12 để thảo luận về đề xuất. Công ty sẽ cần sự chấp thuận của ít nhất 90% trái chủ - một mức rất khó đạt được trong bối cảnh niềm tin đang suy giảm mạnh.

Khu dân cư Vanke đang được xây dựng tại Nam Kinh, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc (Ảnh: Future Publishing/Getty Images)

“Việc gia hạn này thật sự gây bất ngờ cho thị trường”, ông Yao Yu, nhà sáng lập công ty xếp hạng tín dụng RatingDog tại Thâm Quyến, nhận định, đồng thời cho rằng sự hỗ trợ từ cổ đông nhà nước lớn nhất của Vanke trong năm qua “đột nhiên trở nên vô nghĩa”.

Đề xuất hoãn trả nợ được đưa ra sau khi trái phiếu và cổ phiếu của Vanke đồng loạt lao dốc mạnh vào đầu tuần. Một số trái phiếu nội địa tiếp tục giảm trong phiên 26/11, thậm chí phải tạm dừng giao dịch ngắn hạn. Cổ phiếu Vanke niêm yết tại Hồng Kông giảm 6,3% trong phiên chiều 26/11, xuống còn 3,88 HKD (khoảng 0,49 USD) – mức thấp nhất trong hơn 1 năm.

Dù vậy, hai trái phiếu đáo hạn vào tháng tới của Vanke vẫn đang được giao dịch gần mệnh giá, cho thấy nhà đầu tư vẫn đặt cược doanh nghiệp sẽ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Ngoài khoản trái phiếu đáo hạn ngày 15/12, Vanke còn một khoản nợ 3,7 tỷ nhân dân tệ đáo hạn ngày 28/12.

Cổ đông lớn nhất của Vanke, Shenzhen Metro Group Co., đã cung cấp khoảng 30 tỷ nhân dân tệ khoản vay cho doanh nghiệp. Đây được xem là nguồn tài chính quan trọng giúp Vanke trả nợ trái phiếu trong năm nay.

Các khoản vay này đóng vai trò quan trọng giúp Vanke tránh vỡ nợ hồi đầu năm, song nay không còn được đảm bảo chắc chắn. Lo ngại của nhà đầu tư gia tăng từ tháng trước sau khi cựu chủ tịch Xin Jie từ chức và xuất hiện tín hiệu cho thấy Shenzhen Metro có thể áp dụng điều kiện chặt chẽ hơn đối với các khoản vay trong tương lai. Khi tâm lý xấu đi, trái phiếu đáo hạn năm 2027 của Vanke đã mất hơn 40% giá trị chỉ trong một tháng.

Theo thỏa thuận mới nhất, Vanke có thể nhận thêm khoản vay cổ đông tối đa 22 tỷ nhân dân tệ từ Shenzhen Metro từ đầu năm 2025 đến ngày họp đại hội cổ đông tiếp theo của công ty, dự kiến chậm nhất vào 30/6/2016. Nhưng sau khi đã rút phần lớn hạn mức này, số dư còn lại không đủ để công ty tự tin xoay xở với các khoản đáo hạn lớn phía trước.

Đối với Vanke, áp lực hiện dồn vào các khoản nợ sắp đến hạn. Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy công ty có 13,4 tỷ nhân dân tệ trái phiếu nội địa đáo hạn hoặc nằm trong diện nhà đầu tư có quyền yêu cầu mua lại trước hạn từ nay đến cuối tháng 6 năm sau. Con số này vượt xa hạn mức vay còn lại mà Vanke có thể tiếp cận từ cổ đông lớn nhất Shenzhen Metro Group.

Trong nỗ lực giảm thiểu tác động từ những vấn đề nợ nần leo thang, các cơ quan chức năng Trung Quốc đang tăng cường giám sát các doanh nghiệp vay nợ. Theo Shanghai Securities News, cơ quan quản lý tài chính đang siết chặt kiểm tra các vi phạm trên thị trường trái phiếu, tập trung vào các trường hợp công bố thông tin không đầy đủ về tình trạng vỡ nợ, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản.

Diễn biến này làm dấy lên nghi ngờ về khả năng tái cấp vốn hoặc thanh toán nghĩa vụ sắp tới của Vanke nếu không có sự hỗ trợ mạnh mẽ và rõ ràng hơn từ phía chính phủ.

Chính phủ có tiếp tục hỗ trợ?

Từ lâu, Vanke vẫn được coi là “thước đo” sức khỏe của thị trường bất động sản Trung Quốc, và những khó khăn hiện tại của họ phản ánh áp lực dai dẳng trong ngành sau nhiều năm doanh số lao dốc, số vụ vỡ nợ kỷ lục và tâm lý người mua suy yếu nghiêm trọng.

Phần lớn các ngân hàng toàn cầu vẫn duy trì quan điểm ảm đạm về thị trường bất động sản Trung Quốc, vốn đã chứng kiến doanh số giảm trở lại từ quý II. UBS Group AG dự báo giá nhà sẽ còn giảm ít nhất 2 năm nữa. Tháng trước, Fitch Ratings nhận định doanh số bán nhà mới theo diện tích có thể giảm thêm 15%–20% so với hiện tại trước khi thị trường chạm đáy.

Đối với các nhà hoạch định chính sách tại Bắc Kinh, sự xuống dốc bất ngờ của Vanke đặt họ vào tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Từ lâu, Vanke vẫn được coi là “thước đo” sức khỏe của thị trường bất động sản Trung Quốc (Ảnh: Getty Images)

Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng nếu để Vanke vỡ nợ, niềm tin ít ỏi vào nỗ lực giải cứu bất động sản của Trung Quốc có thể bị giáng đòn nặng nề.

Li Gen, nhà sáng lập Beijing G Capital, nhận định việc vỡ nợ “sẽ làm suy yếu hiệu quả của các chính sách hỗ trợ” và thậm chí có thể thúc đẩy đà giảm của giá nhà. Ông cũng chỉ ra rằng một cú sốc như vậy có thể kéo theo nghi ngờ mới đối với những doanh nghiệp nhà nước khác từng được xem là an toàn.

Các chuyên gia cho rằng “biên an toàn” quá hẹp khiến Vanke ngày càng phụ thuộc vào hỗ trợ từ bên ngoài để duy trì hoạt động. Ông Zhang Dawei, chuyên gia phân tích trưởng tại Centaline Property, nhận định Vanke đã mất khả năng tạo dòng tiền nội bộ và hiện đang “sống nhờ dòng vốn bên ngoài”.

Ông cho rằng dù Shenzhen Metro vẫn có thể tiếp tục hỗ trợ, nhưng sự hỗ trợ đó chỉ đủ để công ty tồn tại, chứ không đủ tạo ra sự phục hồi thực chất.

Áp lực tài chính nội bộ của công ty ngày càng lộ rõ. Vanke báo cáo khoản lỗ lớn hơn trong quý III, phản ánh doanh số tiếp tục suy giảm và chi phí tài chính tăng cao.

Những rủi ro nợ chồng chất mà Vanke đang phải đối mặt đã trở thành phép thử đối với lập trường của Bắc Kinh trong lĩnh vực bất động sản, vốn kéo dài sức ép lên nền kinh tế suốt nhiều năm. Các nhà hoạch định chính sách vẫn đang cố gắng duy trì thế cân bằng tinh tế: vực dậy thị trường bất động sản ảm đạm do làn sóng vỡ nợ kỷ lục, nhưng không rơi vào tình thế phải giải cứu từng doanh nghiệp riêng lẻ.

Các nguồn thạo tin cho hay Trung Quốc hiện đang cân nhắc các biện pháp mới nhằm vực dậy thị trường nhà ở, bao gồm hỗ trợ lãi suất cho các khoản thế chấp mới. Tuy nhiên, tác động từ các biện pháp nới lỏng đưa ra hồi tháng 9 năm ngoái đã phai nhạt sau một đợt phục hồi ngắn ngủi.

Từng là một trong những doanh nghiệp mạnh nhất và uy tín nhất Trung Quốc, Vanke từ lâu được xem như chỉ báo quan trọng về mức độ sẵn sàng hỗ trợ ngành của các nhà hoạch định chính sách.

Nhưng nay, giữa lúc công ty chật vật xoay sở nợ nần và hàng tỷ USD nghĩa vụ sắp đáo hạn, các nhà đầu tư đang theo dõi sát sao để xem liệu chính phủ có tiếp tục đứng sau hỗ trợ, và liệu Vanke có thể tránh trở thành nạn nhân lớn tiếp theo của cuộc suy thoái bất động sản kéo dài hay không.

Theo Reuters, New Fortune Times

Minh Nhật-Link gốc