Hiệu ứng từ Nghị quyết số 79-NQ/TW giúp cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước bứt phá, nhưng câu chuyện tái định giá và vai trò dẫn dắt có thể chưa dừng lại.
 |
| Nhiều cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước tăng hàng chục đến hàng trăm phần trăm sau 2-3 tuần nhờ "cú hích" chính sách. |
Tăng nóng nhờ kỳ vọng chính sách
Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước xác định doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt, tiên phong trong chiến lược phát triển kinh tế nhà nước giai đoạn mới. Mục tiêu đến 2030 nâng cao hiệu quả, đưa 1-3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.
Ngay sau thông tin này, dòng tiền trên thị trường chứng khoán đã phản ứng mạnh mẽ, tập trung vào nhóm cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước thuộc các lĩnh vực ngân hàng, dầu khí, năng lượng, hạ tầng, logistics, viễn thông và bảo hiểm.
Thống kê cho thấy trong 2-3 tuần đầu sau khi Nghị quyết được ban hành, nhiều cổ phiếu ghi nhận mức tăng từ vài chục đến hàng trăm phần trăm so với nền giá trước đó. Ở nhóm dầu khí, BSR tăng khoảng 75-80%, PLX tăng 60-65%, trong khi GAS cũng ghi nhận mức tăng 45-50%. Nhóm viễn thông - logistics thậm chí bứt phá ấn tượng hơn, với VGI có thời điểm tăng trên 110-120%, còn VTP tăng khoảng 85-90%. Tại nhóm khoáng sản, năng lượng, có KSV tăng trên 100%, một số mã điện và hạ tầng cũng ghi nhận mức tăng phổ biến 40-70%. Trong khi đó, nhóm ngân hàng có vốn nhà nước chi phối tăng khiêm tốn hơn, dao động chủ yếu trong khoảng 15-30% trong cùng giai đoạn.
Đặc biệt, các doanh nghiệp nằm trong diện cần thực hiện thoái vốn hoặc điều chỉnh cơ cấu cổ đông để đáp ứng yêu cầu tỷ lệ cổ đông nhỏ lẻ tối thiểu 10% theo quy định mới của Luật Chứng khoán ghi nhận mức tăng trung bình cao hơn mặt bằng chung.
Diễn biến này phản ánh kỳ vọng của thị trường về một quá trình tái cơ cấu quyết liệt hơn ở khối doanh nghiệp nhà nước: Cải thiện quản trị, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, thu hút nhà đầu tư chiến lược và gia tăng tính minh bạch. Khi triển vọng lợi nhuận tương lai được nhìn nhận tích cực hơn, định giá cổ phiếu nhanh chóng được tái định giá (re-rating) trên diện rộng.
Điều chỉnh là cần thiết
Nhịp tăng quá nhanh trong thời gian ngắn cũng kéo theo hệ quả tất yếu là áp lực chốt lời gia tăng. Sau giai đoạn hưng phấn ban đầu, dòng tiền đầu cơ dần rút bớt, thị trường bước vào giai đoạn phân hóa rõ rệt hơn, đặc biệt khi kết quả kinh doanh thực tế chưa kịp phản ánh ngay kỳ vọng chính sách.
Sau giai đoạn hưng phấn đầu tháng 1/2026, nhóm cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước đã bước vào nhịp điều chỉnh trong 1-2 tuần gần đây, với mức giảm so với đỉnh ngắn hạn khá rõ nét. Cụ thể, BSR giảm khoảng 25-30% so với vùng đỉnh, PLX lùi 18-22%, trong khi GAS điều chỉnh khoảng 15-20%. Ở nhóm tăng nóng hơn trước đó, VGI giảm 30-35% so với đỉnh, còn KSV mất khoảng 40-50% phần tăng đã ghi nhận. Tính chung, phần lớn cổ phiếu đã “trả lại” 30-70% nhịp tăng mạnh trong giai đoạn đầu, phản ánh quá trình chốt lời và tái cân bằng cung - cầu sau khi giá tăng quá nhanh trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, sự phân hóa bắt đầu thể hiện rõ. Nhóm có nền tảng lợi nhuận ổn định như phân bón và bảo hiểm giảm ít hơn mặt bằng chung. Cụ thể, DCM và BFC chỉ điều chỉnh khoảng 10-15% từ đỉnh; BVH và MIG giảm khoảng 8-12%. Đây là các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh tích cực, biên lợi nhuận duy trì ổn định và ít phụ thuộc vào yếu tố kỳ vọng thuần túy.
Phiên phục hồi mạnh ngay trước kỳ nghỉ Tết Âm lịch giúp nhiều mã chững lại đà giảm, thanh khoản cải thiện trở lại. Điều này cho thấy lực cầu trung hạn bắt đầu tham gia khi mặt bằng giá đã điều chỉnh về vùng hấp dẫn hơn.
Dư địa tái định giá vẫn còn
Đặt trong bối cảnh rộng hơn, Nghị quyết số 79-NQ/TW được xem là bước tiếp nối sau Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân ban hành tháng 5/2025. Nếu Nghị quyết số 68-NQ/TW tạo nên con sóng kéo dài 5–9 tháng ở nhóm doanh nghiệp tư nhân, với mức tăng vài chục đến hàng trăm phần trăm và giữ vai trò dẫn dắt thị trường năm 2025, thì phản ứng của cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước mới chỉ diễn ra hơn một tháng.
Khác biệt nằm ở tốc độ phản ứng. Nhóm doanh nghiệp nhà nước tăng nhanh và mạnh hơn do kỳ vọng tái cấu trúc, cải thiện quản trị được chiết khấu ngay vào giá. Vì vậy, diễn biến “tăng thốc, giảm sốc” là điều khó tránh khỏi khi dòng tiền đầu cơ chiếm ưu thế trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, về dài hạn, câu chuyện không dừng ở một nhịp sóng ngắn.
Việc tái định giá diện rộng các doanh nghiệp hưởng lợi từ chính sách có thể giúp gia tăng đáng kể vốn hóa thị trường, nhất là khi lợi nhuận tương lai được cải thiện nhờ cơ chế linh hoạt hơn và đẩy mạnh đầu tư công, đầu tư chiến lược. Đây cũng là yếu tố gián tiếp hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% giai đoạn 2026–2030.
Bên cạnh đó, năm 2026 gắn với kỳ vọng nâng hạng thị trường lên nhóm mới nổi theo lộ trình của FTSE vào tháng 10. Nhịp điều chỉnh kéo dài gần 4 tháng qua của thị trường chung có thể được xem là quá trình “hạ nhiệt” cần thiết trước khi bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với sự trở lại của dòng vốn ngoại.
Trong kịch bản này, nhóm cổ phiếu doanh nghiệp nhà nước, nhờ quy mô vốn hóa lớn và câu chuyện cải cách rõ ràng, vẫn có khả năng giữ vai trò dẫn dắt. Tuy nhiên, dư địa tăng trưởng sẽ đi kèm mức độ chọn lọc cao hơn, khi thị trường đòi hỏi sự chuyển hóa cụ thể của chính sách thành kết quả kinh doanh thực chất.
Minh Lâm
