Với tỷ lệ room ngoại còn lại toàn thị trường lên tới khoảng 29%, cùng những cải thiện đáng kể về cơ chế giao dịch và khả năng tiếp cận, Việt Nam đang tiến gần hơn tới mốc được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng vào tháng 6/2026.
Việt Nam vào danh sách chờ nâng hạng MSCI tháng 6 là hoàn toàn khả thi.
Từ kỳ vọng sang lộ trình cụ thể
Theo phân tích mới đây của SSI Research, năm 2026 mở ra nền tảng cấu trúc thuận lợi nhất từ trước tới nay cho mục tiêu lọt vào Watchlist (danh sách theo dõi nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi - Emerging Markets) của MSCI tháng 6/2026.
Điểm khác biệt của câu chuyện lần này không còn dừng ở “kỳ vọng”, mà đã chuyển sang trạng thái có lộ trình cụ thể. Khi mốc thời gian được xác định rõ, thị trường cũng bắt đầu định giá trước các kịch bản dòng vốn.
Một trong những tín hiệu đáng chú ý đến từ chính bối cảnh khu vực. Indonesia, thị trường từng được xem là hình mẫu trong nhóm ASEAN, đang bị MSCI rà soát lại vấn đề free-float (cổ phiếu tự do chuyển nhượng), thậm chí xuất hiện rủi ro bị hạ phân loại. Điều này cho thấy MSCI ngày càng nhạy cảm với cấu trúc sở hữu, mức độ minh bạch và khả năng tiếp cận thực sự của dòng vốn theo chỉ số.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam đang cải thiện rõ ở các tiêu chí này. Theo dữ liệu cập nhật đến ngày 06/02/2026, tổng vốn hóa toàn thị trường đạt hơn 392 tỷ USD, tăng mạnh so với cuối năm 2024. Đáng chú ý, giới hạn sở hữu nước ngoài tương đương khoảng 165,5 tỷ USD, chiếm 42,21% vốn hóa toàn thị trường, mức cải thiện đáng kể so với tỷ lệ 39,38% cuối năm 2024.
Room ngoại còn lại cũng mở rộng đáng kể. Tính đến đầu tháng 2/2026, quy mô room ngoại chưa sử dụng lên tới 114,5 tỷ USD, tương đương 29,21% vốn hóa. Trên HOSE, tỷ lệ room còn lại đạt 29,9%, cao hơn nhiều so với mức 20,89% cuối năm 2024. Điều này phản ánh dư địa tiếp nhận dòng vốn ngoại đã “thoáng” hơn rõ rệt, chủ yếu nhờ nhiều doanh nghiệp lớn mới được niêm yết, tạo thêm dư địa room; một số doanh nghiệp chủ động mở room lên 100%; cơ cấu thị trường thay đổi theo hướng thân thiện hơn với nhà đầu tư nước ngoài.
Ở rổ VN30, nhóm cổ phiếu có khả năng được đưa vào rổ chỉ số MSCI nếu nâng hạng, room ngoại còn lại đạt khoảng 24,36%, tăng mạnh so với mức 16,04% trước đó. Việc nhiều doanh nghiệp chủ động mở room 100% theo quy định mới đã giúp mở rộng tập cổ phiếu đủ chuẩn cho ETF và quỹ chỉ số, yếu tố đặc biệt quan trọng với MSCI.
Mảnh ghép then chốt dần hoàn thiện
MSCI không đặt trọng tâm vào định giá hay tốc độ tăng trưởng GDP, mà tập trung vào tiêu chí Market Accessibility (khả năng tiếp cận thị trường). Đây từng là điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam.
Tuy nhiên, các mảnh ghép quan trọng đang được lấp đầy. Cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) vận hành ổn định hơn và được mở rộng theo hướng tiệm cận chuẩn quốc tế. Mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) có tiến triển rõ rệt, giúp giảm rủi ro thanh toán và nâng chuẩn an toàn hệ thống. Công cụ phòng vệ và bán khống thông qua hợp đồng tương lai chỉ số đã vận hành ổn định nhiều năm, góp phần hoàn thiện cấu trúc thị trường hai chiều.
Đặc biệt, Thông tư số 08/2026/TT-BTC tạo thêm cú hích quan trọng khi cho phép nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua công ty chứng khoán toàn cầu mà không bắt buộc mở tài khoản trực tiếp tại công ty chứng khoán trong nước. Quy định này rút ngắn đáng kể quy trình thủ tục, giảm độ phức tạp khi giải ngân và nâng mức độ thuận tiện, một yếu tố MSCI đánh giá rất kỹ trong bộ tiêu chí tiếp cận.
Bên cạnh đó, chất lượng công bố thông tin bằng tiếng Anh được cải thiện đáng kể ở nhóm vốn hóa lớn, góp phần nâng tính minh bạch và khả năng phân tích của nhà đầu tư quốc tế. Điểm nghẽn còn lại chủ yếu nằm ở mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít thị trường trong nhóm mới nổi MSCI vẫn tồn tại những hạn chế nhất định về FX. Vấn đề là mức độ rủi ro hệ thống và khả năng vận hành ổn định, điều mà Việt Nam đang cải thiện dần.
Lọt vào danh sách theo dõi của MSCI không chỉ là câu chuyện nâng hạng, mà là quá trình “định chuẩn lại thị trường”. Một khi được đưa vào Watchlist, câu hỏi của nhà đầu tư sẽ không còn là “có nâng hạng hay không”, mà chuyển sang “dòng tiền sẽ vào nhóm cổ phiếu nào trước”.
Lịch sử cho thấy thị trường thường bắt đầu phản ánh vào giá ngay khi vào danh sách theo dõi, thay vì chờ đến thời điểm nâng hạng chính thức. Điều này có thể tạo ra sự dịch chuyển dòng tiền sớm vào nhóm cổ phiếu có vốn hóa lớn, free-float cao, room ngoại còn dư địa và đáp ứng chuẩn minh bạch.
Việc tổng vốn hóa, room ngoại và cấu trúc sở hữu được cải thiện rõ rệt trong hơn một năm qua cho thấy Việt Nam đang tiệm cận các yêu cầu định lượng của MSCI. Trong bối cảnh một số thị trường khu vực đối mặt rủi ro bị rà soát lại, cơ hội để Việt Nam trở thành ứng viên thay thế càng trở nên rõ nét.
