Nhiều chuyên gia khẳng định tiềm năng thị trường sữa Việt Nam còn rất lớn trong khi đó, số lượng bò sữa hiện nay chưa phát triển tương xứng.
Mức tiêu thụ sữa bình quân còn thấp
Ngày 23.9, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Hội Chăn nuôi Việt Nam và Hiệp hội Chăn nuôi Gia súc lớn Việt Nam đã tổ chức buổi tọa đàm “Thực trạng và giải pháp khôi phục sự phát triển đàn bò sữa”. TS Lương Anh Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm giống gia súc lớn Trung ương (Viện Chăn nuôi) cho biết, Việt Nam có dân số trên 100 triệu dân, tuy nhiên đàn bò sữa mới chỉ có khoảng 330.000 con, sản xuất sữa tươi mới chỉ đáp ứng được 40% nhu cầu, 60% phải nhập khẩu.
Theo số liệu từ Cục Chăn nuôi và Thú y, mức tiêu thụ sữa và sản phẩm từ sữa trung bình của người Việt Nam mới chỉ đạt 27kg/người/năm (năm 2023). Mức tiêu thụ này cao hơn so với một số nước trong khu vực nhưng thấp hơn nhiều mức tiêu thụ sữa trung bình của khu vực và trên thế giới.
Toàn cảnh tọa đàm "Thực trạng và giải pháp khôi phục sự phát triển đàn bò sữa". Ảnh: Trần Thắng.
Trong khi đó, T.S Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam khẳng định tiềm năng thị trường sữa Việt Nam còn rất lớn. Dù tốc độ tăng trưởng đàn bò sữa giảm nhưng năng suất sữa của đàn bò trong nước tăng rất nhanh, từ trung bình khoảng 5 tấn/con/chu kỳ trong giai đoạn 2010-2015 đã lên trên 7 tấn/con/chu kỳ trong giai đoạn 2020-2024, trở thành một trong những quốc gia có năng suất bò sữa cao nhất trong khu vực.
"Quy mô đàn bò gia súc cho sữa hiện nay chưa tương xứng với điều kiện tự nhiên, tiềm năng lao động, khả năng đầu tư và thị trường tiêu thụ các loại sữa, sản phẩm từ sữa. Ngành sữa phải bắt đầu từ nguồn sữa tươi nguyên liệu trong nước và cần có chính sách khuyến khích phát triển dòng sản phẩm sữa tươi sạch", TS Nguyễn Xuân Dương nhấn mạnh.
Những thách thức cần vượt qua
Giai đoạn 2020 - 2024, ngành chăn nuôi bò sữa chứng kiến độ tăng trưởng đàn bò sữa giảm mạnh, hiện chỉ còn 0,4% mỗi năm, nhiều nơi đàn bò giảm rất sâu. Chi phí sản xuất tăng cao, giá bán sữa nguyên liệu bấp bênh, đầu ra thiếu ổn định... khiến nhiều người không thể cầm cự. Điều này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai phát triển lâu dài của ngành bò sữa trong nước.
Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam cũng cho biết một trong những thách thức hàng đầu hiện nay là lượng sữa nguyên liệu và thành phẩm nhập khẩu vào Việt Nam ngày càng tăng cao. Sữa và các sản phẩm từ sữa phát triển quá nóng gây nhiễu loạn thị trường. Sản phẩm sữa kém chất lượng tràn lan, gây sức ép không nhỏ với các dòng sản phẩm chất lượng. Trong khi đó, việc thu mua sữa tươi nguyên liệu không được các doanh nghiệp “mặn mà” càng thêm khó khăn cho người chăn nuôi.
Để ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam phát triển bền vững, T.S Nguyễn Xuân Dương kiến nghị cần hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quy định cụ thể để phân loại rõ ràng các sản phẩm sữa (nhất là giữa sữa tươi với sữa nước sữa hoàn nguyên), có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất, chế biến sữa sử dụng từ nguồn nguyên liệu sữa tươi trong nước. Đây cũng là thời điểm để thực hiện một cuộc dịch chuyển mạnh mẽ và toàn diện sang phát triển sữa tươi sạch.
Trong khi đó, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn TH Ngô Minh Hải cho rằng để thúc đẩy phát triển ngành bò sữa trong nước cần đẩy mạnh xây dựng liên kết chuỗi, trong đó, xây dựng chuỗi thức ăn, thuốc thú y, giống...
Theo ông Hải, viêc triển khai Chương trình sữa học đường là bước đi vô cùng quan trọng. Ông Hải lấy ví dụ, cả nước có gần 20 triệu học sinh, nếu bình quân 1 ngày mỗi cháu uống 1 hộp sữa (hộp sữa 180ml) thì mỗi ngày cần 3.800 tấn sữa để cung cấp. "Với 3.800 tấn sữa tương đương khoảng 300.000 con bò cho sữa. Như vậy, các doanh nghiệp, cơ sở chăn nuôi, nông hộ trong nước cần phải "dành lấy cơ hội này thay vì để mất vào tay các doanh nghiệp nước ngoài", Chủ tịch HĐQT Tập đoàn TH nói.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng đề xuất tăng cường hoạt động truyền thông, ngay từ cấp học đường để người dân hiểu rõ hơn giá trị dinh dưỡng của sữa và phân biệt rõ hơn các loại sản phẩm sữa, để lựa chọn và sử dụng phù hợp.
Huy Hoàng
