Thiếu hụt lao động khiến nhiều doanh nghiệp xây dựng đối diện với áp lực giữ chân người lao động.
Ngành xây dựng thiếu nhân lực trầm trọng
Theo thông tin từ Hiệp hội các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC), tính đến quý II/2025, ngành xây dựng rơi vào tình trạng thiếu nguồn nhân lực lớn. Số lượng tin tuyển dụng nửa đầu năm tăng mạnh 171,96% so với cùng kỳ năm trước, đưa ngành này trở thành một trong những lĩnh vực có tốc độ gia tăng nhu cầu nhân lực nhanh nhất hiện nay. Trong khi đó, lượng hồ sơ ứng tuyển lại giảm tới 42,52% khiến nguồn cung - cầu mất cân đối rõ rệt.
VACC cho biết, hàng năm, ngành xây dựng cần bổ sung thêm 400.000–500.000 lao động để đáp ứng nhu cầu thị trường. Đến năm 2030, số lao động trong ngành có thể tăng từ 12 đến 13 triệu người.
Không chỉ thiếu hụt trầm trọng về số lượng nhân sự, ngành xây dựng hiện nay còn gặp khó khăn về chất lượng đội ngũ công nhân. Cho đến nay công nhân của ngành xây dựng chủ yếu gồm lao động ngắn hạn, xuất phát từ lao động nông nhàn, làm việc theo thời vụ, công trình, dự án và phần lớn không có tay nghề, chưa qua đào tạo, chiếm khoảng 75% tổng lực lượng ngành.
Số lượng lao động có trình độ cao đẳng, trung cấp nghề và số thợ bậc cao (bậc 6,7) chiếm tỉ lệ rất ít, lần lượt là 11,8% và 7%, cho thấy tình trạng mất cân đối trong cơ cấu nguồn nhân lực. Trong khi yêu cầu về tay nghề, kỹ năng chuyên môn ngày càng cao thì đa phần lực lượng lao động lại chưa qua đào tạo bài bản.
Thực tế này đang khiến các doanh nghiệp xây dựng đối mặt với nhiều khó khăn trong việc tuyển mới công nhân để bù đắp vào lực lượng bị thiếu hụt tại các công trường xây dựng.
Thu nhập bấp bênh, môi trường khắc nghiệt khiến lao động rời xa công trình
Chia sẻ với Lao Động, ông Đỗ Dũng - Kỹ sư một công ty xây dựng tại Hà Nội cho biết: "Chúng tôi đang thiếu trầm trọng những nhân lực lành nghề, điều này có thể làm chậm tiến độ thi công của công trình. Trung bình mỗi công trình lớn như dự án chúng tôi đang xây dựng hiện nay cần đến 300 - 500 công nhân nhưng trên công trường chưa đến 300 lao động đang làm việc".
Với hơn 30 năm làm nghề, ông Dũng cho rằng đã có nhiều thay đổi tích cực trong ngành xây dựng. Hiện nay đã có nhiều loại máy móc hỗ trợ như đo đạc định vị, cắt hàn, máy uốn,... đầy đủ hơn, cải thiện được những khó khăn trong ngành. Tuy nhiên, vì đặc tính vất vả, cần sức khỏe tốt, đối mặt với hiểm nguy hàng ngày, thu nhập lại không ổn định nên nhiều người vẫn không chọn gắn bó với ngành xây dựng.
Anh V.K - công nhân xây dựng hơn 10 năm kinh nghiệm bày tỏ: “Để trụ được với nghề, cần có sức khỏe tốt và sự kiên nhẫn. Làm xây dựng vất vả, nắng mưa thất thường mà thu nhập lại bấp bênh vì tính chất công việc không ổn định, việc không đều. Tôi là thợ lâu năm và có tay nghề, ngày công được trả khoảng 500-600 nghìn đồng/ngày nhưng vẫn rất khó khăn vì thu nhập chúng tôi tính theo ngày công, chứ không được nhận lương cả tháng như những công việc khác. Thậm chí vào mùa mưa, có khi một tháng chúng tôi chỉ làm được khoảng 10-15 công, nên thu nhập rất khó đảm bảo. Hiện nay, nhiều người đã chọn đi làm khu công nghiệp, lương ổn định, chịu khó tăng ca thì thu nhập còn tốt hơn làm xây dựng".
Có thể thấy, mức thu nhập là một trong những rào cản lớn khiến nhiều lao động rời bỏ công trình, để lại khoảng trống nhân sự ngày càng khó lấp đầy trong ngành xây dựng.
Doanh nghiệp trả lương gấp 4-6 lần để giữ chân người lao động
Áp lực thiếu hụt nhân sự khiến các doanh nghiệp chấp nhận chi trả mức lương cao hơn để thu hút lao động.
Tại buổi Tọa Đàm “Doanh nghiệp trong kỷ nguyên số: Dấu ấn kiến tạo và hội nhập toàn cầu” tổ chức mới đây, ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho biết: "Theo đơn giá tiền lương của nhà nước, mỗi công nhân xây dựng sẽ nhận 5,6 triệu đồng/tháng, kỹ sư mới ra trường nhận 6 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, trên thực tế, mức chi trả của doanh nghiệp cao hơn nhiều: Thợ hàn bậc cao có thể nhận từ 30 đến 35 triệu đồng/tháng, trong khi kỹ sư công trường được trả từ 22 đến 25 triệu đồng/tháng".
Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC). Ảnh Thu Hằng
Chủ tịch VACC chia sẻ thêm, ngành xây dựng đang đối mặt với nhiều thách thức. Trong đó, tình trạng thiếu công nhân trầm trọng và ngày càng ít sinh viên chọn theo học, gắn bó với ngành là một trong những thách thức lớn nhất của lĩnh vực này.
Ông Hiệp cũng bày tỏ mong muốn có những giải pháp đồng bộ hơn từ Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở đào tạo nhằm khơi dậy sức hút cho ngành. Theo ông, việc cải tiến chế độ đào tạo, cải thiện chế độ lương thưởng là những yếu tố then chốt để giữ chân người lao động.
Thu Hằng
