Tình trạng đổi đô la Mỹ (USD) vẫn ngang nhiên diễn ra tại các ngân hàng. Lợi dụng chính sách mua ngoại tệ hợp pháp, các đối tượng dễ dàng âm thầm gom USD.
Hộ chiếu trong tay, tiền triệu về túi
Trên nhiều hội nhóm mạng xã hội, không khó bắt gặp các tin tuyển dụng người đi đổi ngoại tệ với thù lao hấp dẫn, lên đến 1,2 triệu đồng mỗi buổi. Công việc yêu cầu rất đơn giản: có hộ chiếu, căn cước công dân (CCCD), chịu khó đứng xếp hàng và được bao ăn trưa.
Trên mạng xã hội rầm rộ tuyển người đi xếp hàng mua USD, lương triệu đồng mỗi ngày. Ảnh: Nhóm PV
Tiếp cận một thông tin tuyển dụng đăng tải trên mạng xã hội, phóng viên - trong vai người muốn làm thêm - liên hệ với tài khoản có tên Tôm Con. Người này yêu cầu cung cấp ảnh hộ chiếu, căn cước công dân và số điện thoại chính chủ.
Ít giờ sau, một người tên Hùng (tên nhân vật được thay đổi - PV) được giới thiệu là người “dẫn đoàn” - chủ động thêm phóng viên vào nhóm chat chung. Trong nhóm đều là những người tham gia xếp hàng đổi tiền USD. Tại đây, Hùng thông báo địa điểm và thời gian tập trung, với điểm đến đầu tiên là phòng giao dịch Phố cổ Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) trên phố Nguyễn Thiếp, Hà Nội.
Đổi tiền được xử lý nhanh gọn
Đến điểm hẹn, hai người dẫn đoàn gồm Hùng và Quang (tên nhân vật được thay đổi - PV) đợi sẵn trước cửa phòng giao dịch.
Tại đây, phóng viên và các thành viên trong đoàn chỉ cần ngồi đợi, trong khi nhân viên ngân hàng tiến hành kiểm tra hồ sơ.
Trong nhóm người đi xếp hàng đổi tiền USD có người mới, người cũ, có người tự tìm đến, cũng có người được giới thiệu đến. Tất cả vì mức thù lao hậu hĩnh cho một ngày "đi xếp hàng".
Trong lúc ngồi đợi nhân viên ngân hàng kiểm tra hồ sơ, một người trong nhóm chia sẻ: "Bạn em đi trước, nhận được tiền nên giới thiệu cho em. Bạn bảo không sao cả, chỉ cần sang ngân hàng mở tài khoản là được".
Từ 8h00 đến khoảng 8h50, sau khi đối chiếu đầy đủ giấy tờ, bao gồm vé máy bay do Hùng chuẩn bị sẵn, ngân hàng lần lượt gọi từng người lên ký nhận. Trong thời gian ngắn, mỗi người được đổi tối đa 5.000 USD mà không phải trả bất kỳ khoản phí nào. Toàn bộ quá trình đổi USD diễn ra nhanh chóng, dễ dàng.
Ngay sau khi hoàn tất các thủ tục đổi ngoại tệ, chúng tôi tiếp tục đến điểm ngân hàng khác mà Hùng và Quang chỉ định.
Ảnh: Nhóm PV chụp màn hình group chat
Mọi địa chỉ được cung cấp rất rõ ràng ngay sau khi kết thúc giao dịch tại 1 điểm. Ảnh: PV chụp màn hình hội thoại trong nhóm
Phóng viên theo đoàn di chuyển đến các điểm hẹn đã được thông báo trong nhóm. Mọi việc diễn ra suôn sẻ tại: Phòng giao dịch Hoàn Kiếm - Ngân hàng VPBank (16 Thi Sách, Hà Nội), Phòng giao dịch Lò Đúc - Ngân hàng Xuất Nhập khẩu Eximbank (73 Lò Đúc, Hà Nội), Phòng Khách hàng ưu tiên - Trụ sở Ngân hàng TMCP Quốc Dân NCB (25 Lê Đại Hành, Hà Nội).
Tại các điểm giao dịch, khách hàng chỉ cần xuất trình hộ chiếu, căn cước công dân, điền thông tin cá nhân và ký cam kết là có thể nhận tiền.
Sau khi nhận được USD, người trong đoàn phải đưa lại ngay cho Quang. Người này luôn đứng chờ sẵn ở một vị trí khuất camera để thu tiền.
"Có camera. Ngân hàng không cho trao đổi tiền ở đây" - Quang nói và dẫn chúng tôi ra góc khuất.
Quang đã đứng chờ sẵn trong khu vực camera ngân hàng khó theo dõi. Tiền USD từ tay nhân viên ngân hàng chuyển đến người được thuê và về túi của Quang. Ảnh: Nhóm PV
Trục lợi từ chênh lệch
Quang chia sẻ, việc đổi tiền USD với số lượng lớn giúp kiếm lời, ăn chênh lệch.
"Ví dụ, ngân hàng niêm yết 26.300 đồng/USD nhưng bán ra cho bọn anh khoảng 26.200 đồng. Vì bọn anh mua tiền nhiều, một phát 10 người mua, mỗi người đã 5.000 USD rồi. Đây gọi là ăn chênh lệch.
Sau đó, bán cho các cửa hàng vàng khoảng 26.400 đồng/USD. Bọn anh sẽ được 200 đồng/USD. Cửa hàng vàng lại bán cho một nhà tổng, số 4 Tôn Đức Thắng, mua cả con phố Hà Trung" - Quang nói về cách kiếm lời từ công việc đổi USD.
Cứ như vậy, hoạt động đổi tiền diễn ra trơn tru, dưới vỏ bọc khách hàng có nhu cầu "ảo" mua ngoại tệ đi du lịch nước ngoài, mỗi “chân rết” được thuê có thể rút tối đa 5.000 USD tại một ngân hàng. Chỉ trong một ngày, Hùng và Quang dẫn gần 10 người trong đoàn đi qua 8 ngân hàng, gom về ít nhất 20.000 USD mỗi người.
Nhờ vào tỉ giá chợ đen cao hơn, số tiền chênh lệch từ mỗi giao dịch sẽ chảy về túi của "người xuất tiền" - theo cách gọi của Hùng và Quang. Còn với những người dẫn đoàn như Quang có thể kiếm tới 1 triệu đồng/ngày.
Tình trạng thuê người đổi USD ghi nhận được ở trên không mới. Năm 2022, Báo Lao Động từng thực hiện loạt phóng sự điều tra thâm nhập một đường dây tổ chức thuê người xếp hàng gom USD tại nhiều ngân hàng như ABBANK, HDBank, Sacombank, MSB… để bán ra chợ đen trục lợi. Khi đó, các đối tượng đã làm giả hồ sơ xuất cảnh, tận dụng kẽ hở trong quy định để rút tối đa 5.000 USD/người tại mỗi ngân hàng. Chỉ trong một ngày, các “đầu nậu” có thể gom được hàng trăm nghìn USD, hưởng chênh lệch lên tới hàng chục triệu đồng, còn người được thuê nhận khoảng 1 triệu đồng công xếp hàng.
Hoạt động này từng bị cảnh báo là gây nguy cơ thất thoát nguồn dự trữ ngoại hối và tác động tiêu cực tới công tác điều hành tỷ giá của Ngân hàng Nhà nước.
Dù từng bị phanh phui và cảnh báo từ nhiều năm trước, nhưng đến nay chiêu trò này vẫn ngang nhiên tồn tại, đặt ra câu hỏi về trách nhiệm giám sát và việc bịt lỗ hổng trong chính sách bán ngoại tệ.
Nhóm PV
