Chỉ trong vòng 24 giờ, cơ quan tài chính Thụy Sĩ đã tiến hành giải thể ngân hàng này, coi đây là sự kiện nghiêm trọng nhất trong lĩnh vực trừng phạt tài chính quốc tế gần đây.
Bộ Tài chính Mỹ thông qua Mạng lưới Thực thi Tội phạm Tài chính (FinCEN) đã công bố đề xuất áp dụng biện pháp mạnh nhất theo Mục 311 của Đạo luật USA PATRIOT đối với ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ MBaer Merchant Bank AG. Biện pháp này cho phép Mỹ cắt hoàn toàn quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ, đồng nghĩa với việc ngân hàng mục tiêu sẽ bị loại khỏi hệ thống thanh toán bằng USD.
.png)
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết trong một tuyên bố: “Các ngân hàng cần lưu ý rằng Bộ Tài chính Hoa Kỳ sẽ mạnh mẽ bảo vệ sự toàn vẹn của hệ thống tài chính Mỹ bằng toàn bộ quyền lực của chúng tôi.” (Nguồn: Business Recorder).
Theo thông cáo của Bộ Tài chính Mỹ, MBaer bị cáo buộc tạo điều kiện cho các giao dịch vi phạm lệnh trừng phạt nhằm vào Iran, Nga và Venezuela. FinCEN cho rằng ngân hàng này đã “luân chuyển hàng trăm triệu USD qua hệ thống tài chính Mỹ thay mặt cho các thực thể bị trừng phạt”, đồng thời sử dụng các công ty vỏ bọc để che giấu danh tính người thụ hưởng thực sự.
Hãng tin Reuters dẫn lời quan chức Mỹ cho biết đây là lần đầu tiên Washington đe dọa sử dụng công cụ cắt quyền tiếp cận USD đối với một ngân hàng Thụy Sĩ, động thái được xem là “án tử hình” với một định chế tài chính tư nhân phụ thuộc vào giao dịch quốc tế.
Chỉ một ngày sau cảnh báo từ phía Mỹ, cơ quan giám sát tài chính Thụy Sĩ FINMA đã ra lệnh giải thể khẩn cấp MBaer. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức, buộc toàn bộ hội đồng quản trị ngân hàng từ chức và chuyển quyền điều hành sang đơn vị thanh lý do nhà chức trách chỉ định.
Theo FINMA, các cuộc điều tra cho thấy ngân hàng có “thiếu sót nghiêm trọng và có hệ thống” trong công tác phòng chống rửa tiền. Khoảng 80% mối quan hệ khách hàng của MBaer được đánh giá là có rủi ro cao, trong khi 98% tài sản do ngân hàng quản lý thuộc nhóm khách hàng có mức độ rủi ro lớn hoặc có dấu hiệu không minh bạch.
Trang tin tài chính Thụy Sĩ Swissinfo cho biết tính đến cuối năm 2025, MBaer quản lý khối tài sản từ 4,9 đến 6,4 tỷ USD cho khoảng 700 khách hàng và có hơn 60 nhân viên. Tuy nhiên, cấu trúc khách hàng tập trung quá nhiều vào nhóm rủi ro cao khiến ngân hàng dễ tổn thương trước bất kỳ động thái trừng phạt nào từ bên ngoài.
Trong thời gian thanh lý, khách hàng chỉ được rút tiền với hạn mức nhất định bằng đồng franc Thụy Sĩ, trong khi các giao dịch bằng ngoại tệ, đặc biệt là USD, bị đình chỉ do ảnh hưởng trực tiếp từ biện pháp của Mỹ.
Theo cáo buộc từ phía Mỹ, MBaer đã hỗ trợ các giao dịch có liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và lực lượng Quds Force - hai tổ chức bị Washington liệt vào danh sách khủng bố. Ngoài ra, ngân hàng cũng bị cho là có liên hệ với các dòng tiền liên quan đến tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela PDVSA, trong bối cảnh Mỹ đang áp đặt lệnh cấm vận nghiêm ngặt với Caracas.
FinCEN cho biết các giao dịch này được thực hiện thông qua mạng lưới công ty trung gian nhằm che giấu nguồn gốc và đích đến thực sự của dòng tiền. Một lượng lớn khách hàng của ngân hàng được cho là công dân Nga, trong đó có những người nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và châu Âu.
Trong thông cáo báo chí chính thức, Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh rằng việc bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống tài chính Mỹ là ưu tiên hàng đầu, đồng thời khẳng định Washington sẽ sử dụng mọi công cụ trong tay để ngăn chặn dòng tiền phục vụ các hoạt động bị coi là đe dọa an ninh quốc gia.
Sự sụp đổ nhanh chóng của MBaer cho thấy sức mạnh của cơ chế trừng phạt tài chính dựa trên đồng USD. Việc bị cắt quyền tiếp cận hệ thống thanh toán bằng USD gần như đồng nghĩa với việc một ngân hàng quốc tế không thể tiếp tục hoạt động bình thường, do phần lớn giao dịch thương mại và tài chính toàn cầu đều được định giá và thanh toán bằng đồng tiền này.
Giáo sư Michael Levi - chuyên gia về rửa tiền quốc tế tại Đại học Cardiff cho biết, đòn giáng của Mỹ là một "tín hiệu chiến lược không giúp đỡ kẻ thù", đồng thời gửi đi thông điệp mạnh mẽ tới các ngân hàng tư nhân và tổ chức tài chính tại châu Âu: việc tuân thủ nghiêm ngặt quy định chống rửa tiền và lệnh trừng phạt quốc tế là "không có lựa chọn khác".
Về phía Thụy Sĩ, sự kiện này cũng đặt ra câu hỏi về khả năng giám sát và thực thi quy định của cơ quan quản lý trong bối cảnh hệ thống ngân hàng nước này vốn nổi tiếng với truyền thống bảo mật cao. Tuy nhiên, việc FINMA hành động quyết liệt và nhanh chóng giải thể ngân hàng được xem là nỗ lực nhằm bảo vệ uy tín của trung tâm tài chính Thụy Sĩ.
