Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra tuyên bố cứng rắn vào ngày 23/10 sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lệnh trừng phạt lên hai tập đoàn dầu mỏ lớn nhất của Nga nhằm gia tăng sức ép buộc Điện Kremlin chấm dứt chiến sự ở Ukraine, động thái khiến giá dầu toàn cầu tăng hơn 5%.
“Sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế Nga”
Các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhắm vào hai “gã khổng lồ” Rosneft và Lukoil, chiếm tổng cộng hơn 5% sản lượng dầu toàn cầu. Đây được xem là bước ngoặt bất ngờ của Tổng thống Trump, người chỉ một tuần trước còn tuyên bố sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Budapest nhằm tìm giải pháp chấm dứt xung đột.
Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra tuyên bố cứng rắn vào ngày 23/10 sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lệnh trừng phạt lên hai tập đoàn dầu mỏ lớn nhất của Nga.
Theo các nguồn tin thương mại của Reuters, các lệnh trừng phạt mới đã khiến các tập đoàn dầu khí quốc doanh Trung Quốc tạm thời ngừng mua dầu của Nga, trong khi các nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ, khách hàng nhập khẩu dầu thô vận chuyển bằng đường biển lớn nhất của Nga, cũng sẽ cắt giảm đáng kể khối lượng nhập khẩu trong thời gian tới.
Dù tác động tài chính đối với Nga có thể chưa rõ rệt trong ngắn hạn, nhưng hành động này thể hiện rõ quyết tâm của Tổng thống Trump trong việc siết chặt nguồn tài chính của Moscow và buộc Điện Kremlin phải hướng đến một thỏa thuận hòa bình tại Ukraine.
Phản ứng trước các biện pháp trừng phạt, Tổng thống Putin chỉ trích đây là “hành động thiếu thiện chí”, đồng thời khẳng định chúng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế Nga.
Ông nhấn mạnh vai trò then chốt của Nga trong thị trường năng lượng toàn cầu, cảnh báo rằng việc sụt giảm mạnh nguồn cung dầu có thể đẩy giá tăng cao và gây tổn hại cho các quốc gia nhập khẩu như Mỹ.
“Tất nhiên, đây là một nỗ lực nhằm gây áp lực lên Nga. Nhưng không một quốc gia và dân tộc nào có lòng tự trọng lại chấp nhận quyết định điều gì dưới sức ép", ông Putin tuyên bố cứng rắn.
Khi được hỏi về phát biểu của Tổng thống Putin rằng các lệnh trừng phạt sẽ không có tác động đáng kể, ông Trump tuyên bố trước các phóng viên: “Tôi mừng vì ông ấy cảm thấy như vậy. Rất tốt. 6 tháng nữa, chúng ta sẽ xem kết quả thế nào".
Các biện pháp trừng phạt tác động ra sao đến Nga?
Đây là lần đầu tiên Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lệnh trừng phạt trực tiếp lên Nga kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng hồi tháng 1. Trước đó, vào tháng 8, chính quyền của ông đã tuyên bố áp thuế quan thứ cấp đối với Ấn Độ vì nước này tiếp tục mua dầu của Nga.
Theo đó, các lệnh trừng phạt lần này có cấu trúc điển hình: Rosneft và Lukoil, cùng hàng chục công ty con, sẽ bị đóng băng tài sản tại Mỹ, đồng thời mọi thực thể Mỹ bị cấm giao dịch với họ.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định việc nhắm trực tiếp vào Rosneft và Lukoil là một bước ngoặt đáng chú ý. Theo RBC Capital Markets, hai tập đoàn này chiếm khoảng một nửa tổng lượng dầu xuất khẩu của Nga.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc họp tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng ở Washington, DC, vào ngày 22/10. (Ảnh: Aaron Schwartz/CNP/Getty Images)
Chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden từng trừng phạt Gazpromneft và Surgutneftegaz (hai công ty dầu mỏ lớn thứ 3 và thứ 4 của Nga) trong gói trừng phạt cuối cùng của mình. Tuy nhiên, Washington khi đó tránh động tới các doanh nghiệp lớn nhất, do lo ngại nguy cơ gián đoạn nguồn cung toàn cầu, có thể đẩy giá dầu tăng vọt.
Trong một báo cáo công bố tối 22/10, ông Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa tại RBC, mô tả động thái của ông Trump là “bước đi mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của Mỹ nhằm khóa chặt ‘cây ATM chiến sự’ của Nga".
Một điểm mới đáng chú ý trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump là việc xuất hiện sự phối hợp, dù vô tình hay có chủ ý, giữa Washington và các đồng minh NATO trong triển khai trừng phạt, điều vốn được duy trì nhất quán dưới thời chính quyền cựu Tổng thống Biden.
Chỉ 1 tuần trước đó, ngày 15/10, Vương quốc Anh đã mở rộng danh sách trừng phạt, bao gồm cả Rosneft và Lukoil. Tiếp đó, Liên minh châu Âu (EU) cũng đã thông qua gói trừng phạt thứ 19 vào hôm 22/10, bao gồm lệnh cấm giao dịch hoàn toàn với Rosneft. Dù chưa trực tiếp nhắm vào Lukoil, EU lại trừng phạt Litasco – công ty con của Lukoil đặt tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) – với cáo buộc đây là “bên hỗ trợ đội tàu ngầm ngụy trang” của tập đoàn này.
Tác động thực tế của các lệnh trừng phạt mới của Mỹ đối với nền kinh tế Nga vẫn đang được giới chuyên gia tranh luận.
Bà Maria Shagina, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), nhận định động thái này diễn ra vào “thời điểm dễ bị tổn thương” đối với Moscow, khi nước này đang hứng chịu hai đòn giáng kép: một từ các lệnh trừng phạt phương Tây, và một từ cái mà bà gọi là “trừng phạt vật lý” của Ukraine – tức các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào hạ tầng năng lượng của Nga.
Theo Shagina, các cuộc tấn công này đã khiến doanh thu năng lượng của Nga giảm 20% trong năm nay, dù Moscow đang lên kế hoạch tăng thuế để bù đắp phần hụt thu.
“Đây là một tín hiệu mạnh mẽ, nhưng vẫn mang tính biểu tượng nhiều hơn là một đòn giáng chí mạng đối với kinh tế Nga”, ông Janis Kluge, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức (SWP), nhận định.
Ông cho biết, đến nay đồng rúp gần như không biến động, và cổ phiếu của Rosneft cùng Lukoil có giảm nhưng “chưa đến mức sụp đổ”.
Phần lớn chuyên gia cho rằng, dù có thể xảy ra gián đoạn tạm thời về nguồn cung, Nga vẫn có cách duy trì dòng chảy dầu thô ra thị trường toàn cầu, bao gồm cả lượng dầu do Lukoil và Rosneft sản xuất.
Ông Ajay Parmar, Giám đốc thị trường dầu mỏ và chuyển đổi năng lượng tại Independent Commodity Intelligence Services (ICIS), trụ sở ở London, cho biết: “Nga đã xây dựng một hệ thống hạ tầng độc lập hoàn toàn với mạng lưới phương Tây để tiếp tục cung cấp dầu cho các đối tác thương mại, đặc biệt là Ấn Độ và Trung Quốc.”
Ông cho rằng Moscow chỉ cần “điều chỉnh linh hoạt” và tạo ra các giải pháp thay thế mới. Về lâu dài, mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào "ý chí" của Washington trong việc ngăn chặn các cơ chế lách trừng phạt khi chúng xuất hiện.
Theo Reuters, CNN
