Sau hơn thập kỷ nằm trong quy hoạch, tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) với tổng mức đầu tư hơn 55.000 tỷ đồng chính thức khởi công. Đây là dự án trọng điểm của TP.HCM, được áp dụng cơ chế đặc biệt và được lựa chọn công nghệ tiên tiến, hiện đại của châu Âu.
Sáng 15/01, UBND TP.HCM tổ chức Lễ khởi công dự án xây dựng tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương).
Theo đó, tuyến Metro số 2 được định vị là một trong những trục xuyên tâm quan trọng của hệ thống đường sắt đô thị, kết nối khu vực trung tâm với hướng Tây Bắc TP.HCM. Điểm đầu của tuyến là ga Bến Thành - trung tâm kết nối của toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị TP.HCM.
Đây là một trong những dự án hạ tầng giao thông trọng điểm của thành phố, quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và đi qua khu vực đô thị có mật độ dân cư cao và là dự án tiên phong áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 188/2025 của Quốc hội, gắn phát triển hạ tầng giao thông với tái cấu trúc không gian đô thị theo định hướng giao thông công cộng.
Các đại biểu thực hiện nghi thức bấm nút khởi công dự án tuyến Metro số 2. Ảnh: UBND TP.HCM
Trong giai đoạn 1, đoạn Bến Thành - Tham Lương có tổng chiều dài khoảng 11,3 km, trong đó đoạn ngầm dài 9,3 km, đoạn trên cao dài 2 km, bao gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và 1 khu depot. Dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách thành phố.
Tại ga Bến Thành, tuyến Metro số 1 kết nối với khu vực phía Đông và Bến xe Suối Tiên; tuyến Metro số 2 mở ra trục kết nối đến Tham Lương và trong tương lai sẽ hình thành các hướng chiến lược đến Cần Giờ và sân bay Long Thành.
Ông Phan Công Bằng, Trưởng ban Quản lý Đường sắt đô thị (MAUR) cho biết, MAUR đã lựa chọn công nghệ áp dụng cho tuyến Metro số 2 theo tiêu chuẩn châu Âu, được đánh giá là tiên tiến, hiện đại, có khả năng áp dụng rộng rãi; bảo đảm tính đồng bộ, tránh xung đột công nghệ giữa các tuyến metro và tạo nền tảng cho sự phát triển thống nhất của mạng lưới trong tương lai. Đồng thời, xác định rõ yêu cầu từng bước nội địa hóa trong quá trình xây dựng, đầu tư phương tiện và vận hành.
Tuyến Bến Thành - Tham Lương có tổng mức đầu tư là hơn 55.000 tỷ đồng, thời gian hoàn thành dự án là quý IV/2030.
Trong quá trình triển khai dự án, cùng với công tác đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ, năng lực nội địa hóa trong lĩnh vực đường sắt đô thị của Việt Nam sẽ từng bước được nâng cao.
Phát biểu chỉ đạo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường đánh giá, việc khởi công tuyến Metro số 2 trong giai đoạn này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi khi công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành; nguồn vốn dự án đã được chuyển sang sử dụng ngân sách thành phố và đã cân đối đủ vốn trung hạn 2026-2030.
Đồng thời, dự án được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù đặc biệt, tháo gỡ các vướng mắc kéo dài trong thời gian qua về thủ tục đầu tư, nguồn vốn, tiêu chuẩn thiết kế, lựa chọn nhà thầu... tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ triển khai.
Ngoài ra, đây cũng là dự án đầu tiên của TP.HCM được triển khai theo các cơ chế, chính sách đặc thù đặc biệt về phát triển đường sắt đô thị, khẳng định chủ trương đúng đắn về sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ của Trung ương, Quốc hội và Chính phủ, trao cho thành phố quyền chủ động cao, gắn với trách nhiệm rõ ràng của chính quyền thành phố trong tổ chức thực hiện.
Metro số 2 có 2 đoạn gồm Bến Thành - Tham Lương và Bến Thành - Thủ Thiêm. Trong đó, đoạn khởi công như đã nêu trên, đoạn còn lại THACO đang đề xuất đầu tư để kết nối với sân bay Long Thành, thông qua 1 tuyến đường sắt đô thị nữa là Thủ Thiêm - Long Thành.
Theo kế hoạch ban đầu, Metro số 2 khởi công năm 2014 và hoàn thành sau 4 năm với tổng vốn đầu tư 26.116 tỷ đồng. Đến ngày tháng 11/2019, UBND TP.HCM có quyết định điều chỉnh thời gian thực hiện và hoàn thành dự án từ năm 2018-2026, lúc này tổng mức đầu tư đã gần 47.900 tỷ đồng. Nguyên nhân của việc chậm trễ là do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.
Tuy nhiên, hồi tháng 10/2023, TP.HCM đã có quyết định phê duyệt thời gian đưa vào khai thác Metro số 2 đến hết năm 2030 và 2 năm sửa chữa khiếm khuyết, bảo hành (năm 2032).
Sau sáp nhập, trong định hướng phát triển đường sắt đô thị, TP.HCM xác định đầu tư trong giai đoạn 2026-2030 và 2031-2035, khởi công 9 tuyến từ cuối năm 2027 và hoàn thành 355 km vào năm 2035 (trong đó có tuyến Metro số 2), tổng mức đầu tư 44 tỷ USD.
Vũ Phạm
