Ông Trump hiện đối mặt với quyết định an ninh quốc gia quan trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai: liệu có phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran, qua đó đẩy Mỹ vào một cuộc xung đột mới tại Trung Đông hay không.
Ông Trump liên tục đối mặt với nhiều sức ép
Trước khi đọc Thông điệp Liên bang tại Quốc hội, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang phải đối mặt với tâm lý bất an ngày càng gia tăng ngay trong chính cử tri của đảng mình, theo Financial Times.
Mối lo lớn nhất của giới Cộng hòa là ông Trump đang dần đánh mất sự kết nối với công chúng Mỹ - một nhận định đáng chú ý đối với một nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân túy, người từng hai lần đắc cử nhờ khai thác sự bất bình của tầng lớp lao động và cử tri bình dân.
Diễn biến này gợi nhớ đến nhiệm kỳ đầu của ông, khi đảng Cộng hòa thất bại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2018 và ông Trump thua trước ông Joe Biden trong cuộc bầu cử năm 2020. Khi đó, nhiều cử tri cho rằng ông thiếu năng lực điều hành và có phong cách lãnh đạo thất thường, hỗn loạn.
Trước bài phát biểu Thông điệp Liên bang, mối lo ngại lớn nhất trong giới Cộng hòa là ông Trump đang mất dần sự ủng hộ của công chúng Mỹ. (Ảnh: FT)
Những tuần gần đây, ông Trump liên tục đối mặt với nhiều sức ép: các tiết lộ mới liên quan đến Jeffrey Epstein, tranh cãi về việc lạm quyền trong thực thi luật nhập cư, sự thiếu tập trung vào kinh tế và mới nhất là phán quyết gay gắt của Tòa án Tối cao Mỹ về thương mại. Song song đó, ông vẫn bị cuốn vào các vấn đề đối ngoại, từ Venezuela đến Greenland và nay là Iran - khiến ông bị cho là sao nhãng những vấn đề dân sinh từng cam kết giải quyết.
“Hiện nay, cử tri quan tâm đến giá xăng, giá thực phẩm và thực tế là độ tuổi mua căn nhà đầu tiên đã lên tới 40. Tôi không nghĩ họ quá bận tâm đến Greenland, Iran hay các cuộc chiến ở nước ngoài,” một thượng nghị sĩ Cộng hòa nói.
Tỷ lệ ủng hộ ông Trump tiếp tục suy giảm, trong bối cảnh chỉ còn hơn tám tháng nữa là tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Theo số liệu trung bình của RealClearPolitics, khoảng 56% người trưởng thành Mỹ không hài lòng với hiệu quả điều hành của ông, trong khi chỉ gần 43% bày tỏ ủng hộ. Bà Amy Walter - Tổng biên tập Cook Political Report, cho biết sự ủng hộ gần như đã biến mất trong một nhóm cử tri cốt lõi của ông: tầng lớp lao động da trắng.
Các nhà phê bình cho rằng cách Nhà Trắng xử lý tài liệu liên quan đến Epstein cho thấy bộ máy điều hành đang ngày càng khép kín. Ban đầu phản đối công bố, Bộ Tư pháp cuối cùng phải nhượng bộ trước áp lực từ các nhân vật thuộc phe MAGA.
Các tài liệu mới công bố hé lộ thêm chi tiết về mối quan hệ trước đây giữa ông Trump và Epstein, đồng thời đề cập đến một số quan chức cấp cao trong chính quyền như Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Thomas Barrack và Mehmet Oz - người phụ trách các chương trình chăm sóc sức khỏe của chính phủ.
Ông Chris Stirewalt - chuyên gia tại Viện Doanh nghiệp Mỹ nhận định: “Sự thiếu nhất quán và năng lực yếu kém trong vụ Epstein phản ánh việc ông Trump không có xung quanh mình những người đủ khả năng phản biện.”
Tuy nhiên, chuyên gia thăm dò của đảng Cộng hòa Jim McLaughlin cho rằng vẫn còn thời gian để xoay chuyển tình thế: “Chi phí sinh hoạt đang dần được kiểm soát, nhưng điều đó cần thời gian.”
“Cuộc bầu cử không diễn ra ngày mai mà vào tháng 11. Người dân Mỹ vẫn sẵn sàng trao cho ông ấy cơ hội chứng minh năng lực,” ông nói.
Dù vậy, không phải ai cũng lạc quan. Thượng nghị sĩ Kevin Cramer cảnh báo đảng Cộng hòa có thể trở thành “kẻ thù tệ nhất của chính mình” nếu không duy trì được sự tập trung và kỷ luật.
“Cảm xúc cử tri thay đổi từng tuần. Phần lớn những gì họ nghĩ về chúng ta là điều chúng ta có thể kiểm soát nhưng điều đó đòi hỏi kỷ luật.”
Với ông Trump, đây có thể là thách thức không nhỏ. Hôm 23/2, ông cho biết bài phát biểu trước Quốc hội sẽ không ngắn gọn. “Bài phát biểu sẽ rất dài,” ông nói tại Nhà Trắng. “Chúng ta có rất nhiều điều để nói.”
Quyết định then chốt: Iran
Ông Trump hiện đối mặt với quyết định an ninh quốc gia quan trọng nhất trong nhiệm kỳ thứ hai: liệu có phát động các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran, qua đó đẩy Mỹ vào một cuộc xung đột mới tại Trung Đông hay không.
Một vòng đàm phán mới giữa hai cố vấn thân cận của ông - Steve Witkoff và Jared Kushner - với các quan chức Iran dự kiến diễn ra tại Geneva. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, khiến tình thế ngày càng phức tạp.
Aaron David Miller, chuyên gia Trung Đông tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định: “Ông ấy đã tự đặt mình vào tình thế khó xử. Nếu không thuyết phục được Iran nhượng bộ đáng kể để tránh chiến tranh, ông sẽ bị buộc phải hành động. Đây là cuộc khủng hoảng do chính ông tạo ra.”
Tuần trước, ông Trump tuyên bố Iran có “tối đa 15 ngày” để đạt được thỏa thuận, nếu không sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng.
Tuy nhiên, truyền thông Mỹ đưa tin Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, đã nhấn mạnh các rủi ro của một chiến dịch quân sự trong các cuộc thảo luận nội bộ.
Ông Trump đã bác bỏ các bài báo này trên mạng xã hội Truth Social, khẳng định nếu Mỹ quyết định tấn công, đó sẽ là “một chiến thắng dễ dàng”.
Dù vậy, người phát ngôn của Tướng Caine không phủ nhận rằng ông đã trình bày những rủi ro tiềm tàng, nhấn mạnh vai trò của Chủ tịch Hội đồng là cung cấp đầy đủ phương án và đánh giá tác động để lãnh đạo dân sự đưa ra quyết định.
.png)
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước phiên họp chung của Quốc hội tại Điện Capitol năm 2025. (Ảnh: Reuters)
Giới đầu tư tìm kiếm sự rõ ràng giữa biến động
Theo Reuters, giới đầu tư Mỹ cho rằng điều họ cần nhất lúc này không phải là những tuyên bố chính trị mạnh mẽ mà là tín hiệu rõ ràng về định hướng chính sách kinh tế. Sau nhiều tháng thị trường chao đảo vì các tranh cãi thương mại và những phát biểu khó đoán từ Nhà Trắng, Phố Wall đang đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chính quyền có thể thay đổi lập trường.
Một số nhà phân tích lưu ý rằng nếu ông Trump nhấn mạnh các biện pháp nhằm cải thiện khả năng chi trả cho người dân - chẳng hạn như kiểm soát giá cả, hỗ trợ nhà ở hoặc gây sức ép để hạ lãi suất - điều đó có thể tác động trực tiếp đến thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ. Lợi suất trái phiếu vốn đã biến động mạnh trong năm nay do kỳ vọng về chính sách tiền tệ và áp lực lạm phát kéo dài.
Bên cạnh đó, mối quan hệ giữa Nhà Trắng và Fed cũng được theo dõi sát sao. Bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy tổng thống muốn gia tăng ảnh hưởng đối với ngân hàng trung ương có thể làm dấy lên lo ngại về tính độc lập của cơ quan này - yếu tố từ lâu được coi là nền tảng ổn định của thị trường tài chính Mỹ.
Trên thị trường năng lượng, các nhà giao dịch cũng cảnh giác với khả năng ông Trump đưa ra thông điệp cứng rắn hơn đối với Iran. Bất kỳ tối hậu thư hoặc ám chỉ nào về hành động quân sự đều có thể đẩy giá dầu tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát mới và tác động dây chuyền tới cổ phiếu cũng như trái phiếu.
Dù vậy, một số nhà đầu tư cho rằng thị trường có thể đã phần nào “miễn nhiễm” với những tuyên bố gây sốc, sau nhiều năm quen với phong cách phát biểu khó lường của ông Trump. Theo họ, phản ứng của thị trường sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các bước đi cụ thể sau bài phát biểu - đặc biệt là các dự luật được đưa ra Quốc hội hoặc sắc lệnh hành pháp tiếp theo.
Trong bối cảnh đồng USD đang giao dịch gần mức thấp nhất trong nhiều năm và dòng vốn quốc tế có dấu hiệu dịch chuyển khỏi tài sản Mỹ, bài phát biểu lần này được xem là phép thử quan trọng đối với niềm tin của nhà đầu tư vào định hướng kinh tế trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.
