Việc FTSE Russell gắn điều kiện rà soát vào tháng 3.2026 là yêu cầu hoàn thiện cơ chế thị trường, chứ không phải rủi ro trong quá trình nâng hạng.
Thị trường chứng khoán Việt Nam chờ đánh giá lại vào tháng 3.2026. Ảnh: Lê Toàn
Rạng sáng 8.10, FTSE Russell thông báo nâng hạng chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên thành thị trường mới nổi sau 7 năm đưa vào danh sách theo dõi. Ban quản trị chỉ số FTSE Russell (IGB) xác nhận Việt Nam đáp ứng tất cả tiêu chí của thị trường mới nổi thứ cấp (secondary emerging market).
Theo FTSE Russell, việc nâng hạng có hiệu lực từ ngày 21.9.2026, nhưng tùy thuộc kết quả đợt rà soát vào tháng 3.2026.
Giải thích về thông báo nâng hạng "có điều kiện" này, FTSE Russell cho biết IGB đã xem xét kỹ lưỡng ý kiến từ các Ủy ban tư vấn liên quan đến hạn chế về vai trò của công ty chứng khoán toàn cầu (global brokers) khi giao dịch tại Việt Nam.
Đây không phải điều kiện bắt buộc, nhưng IGB nói việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường của nhóm nhà đầu tư này là yếu tố cần thiết, hỗ trợ việc mô phỏng chỉ số. Do đó, mục đích của đợt rà soát vào tháng 3.2026 là đánh giá tiến triển trong việc mở rộng vai trò của công ty chứng khoán toàn cầu.
Nhận định về kỳ đánh giá này, ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng Chứng khoán SSI, cho rằng đợt rà soát tháng 3.2026 không phải rủi ro, mà là khoảng thời gian cần thiết để các cơ quan quản lý khắc phục triệt để những tồn tại hiện có.
“Chúng ta vẫn còn những khó khăn, đã nhận diện được nhưng chưa xử lý hết. Khoảng thời gian này rất quý báu để hoàn thiện toàn diện hơn”, ông Hưng nói.
Một trong những điểm cần cải thiện được ông Hưng nhấn mạnh là thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài. Dù Việt Nam đã sửa đổi nhiều thông tư và quy định, giúp khối ngoại có thể mở tài khoản dễ dàng hơn, nhưng nhà đầu tư vẫn phải tuân thủ quy định từ phía quốc gia của họ, khiến quy trình chưa thực sự thông suốt.
Theo ông Hưng, nhóm nhà đầu tư này kỳ vọng có cơ chế linh hoạt hơn từ phía các nhà môi giới toàn cầu và cơ quan quản lý Việt Nam. Ông dự đoán, quy định về mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài có thể được hoàn thiện trong vòng hai tháng tới.
Trong khi đó, ông Trần Hoàng Sơn - Giám đốc Chiến lược Thị trường, Chứng khoán VPBankS cho rằng, FTSE Russell đã thiết lập Quy trình Xem xét Chính thức (OBR) để đánh giá, dựa trên Khung Phân loại Quốc gia Cổ phiếu FTSE. Họ nhấn mạnh việc giải quyết hạn chế tiếp cận của nhà môi giới toàn cầu để xây dựng lòng tin và giảm rủi ro.
Về kết quả và lịch trình, nâng hạng được xác nhận với hiệu lực từ 21.9.2026, tùy thuộc đánh giá tạm thời vào tháng 3.2026. Việc triển khai sẽ theo nhiều giai đoạn, sau khi tham khảo ý kiến các bên liên quan. FTSE Russell sẽ tiếp tục theo dõi và công bố chi tiết kế hoạch vào tháng 3.2026.
Ông Sơn cũng cho biết, theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến 2030, vốn hóa thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam sẽ đạt 100% GDP vào 2025 và 120% GDP vào 2030, từ mức khoảng 70-100% GDP hiện tại (vốn hóa đạt ~300 tỉ USD năm 2025). Điều này sẽ được hỗ trợ bởi tăng trưởng GDP 6,5-8% hàng năm và huy động vốn qua IPO, cổ phần hóa DNNN.
Về thanh khoản (giá trị giao dịch trung bình hàng ngày), dự báo tăng mạnh nhờ nâng hạng và cải cách.
Ông Sơn dự báo, giai đoạn 2025-2026, thanh khoản tăng từ 860 triệu USD hiện tại lên 1,5-2 tỉ USD/phiên, nhờ dòng vốn ngoại 3-5 tỉ USD từ nâng hạng FTSE và KRX. Giai đoạn 2027-2030 thanh khoản có thể đạt 3-5 tỉ USD/phiên, với số tài khoản chứng khoán có thể lên tới 15 – hơn 20 triệu tài khoản.
Lục Giang
