Việc Cục An toàn thực phẩm thu hồi hai sản phẩm giảm cân do chứa chất cấm Sibutramine gióng lên hồi chuông cảnh báo về lỗ hổng quản lý thực phẩm chức năng.
Hình ảnh 2 loại thực phẩm bảo vệ sức khỏe chứa chất cấm Sibutramine bị thu hồi. Ảnh: Cục An toàn thực phẩm cung cấp
Hai sản phẩm vừa bị phát hiện chứa chất cấm là Dáng xuân Phục linh Gold và Best Slim Collagen.
Đây là những cái tên được quảng bá rầm rộ với công dụng hỗ trợ giảm cân “an toàn, hiệu quả”, nhưng thực chất lại tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương tim mạch, thần kinh và thậm chí đột tử do chứa hoạt chất Sibutramine.
Đáng nói là Sibutramine đã bị cấm tại Việt Nam từ năm 2011 và hiện được liệt vào danh mục chất cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm bảo vệ sức khỏe theo Thông tư số 10/2021/TT-BYT.
Nhưng hai sản phẩm có chứa Sibutramine nói trên vẫn “ung dung” xuất hiện trên thị trường, thậm chí bán công khai trên các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội không khác gì một món hàng tiêu dùng phổ thông.
Điều này không chỉ cho thấy sự liều lĩnh của các đơn vị kinh doanh, mà quan trọng hơn, phơi bày sự lỏng lẻo, bị động và thiếu tính dự báo trong khâu kiểm soát của cơ quan chức năng.
Trong khi, một loại hoạt chất có lịch sử gây ngộ độc, đã bị đình chỉ, thu hồi toàn quốc, lẽ ra phải được giám sát chặt chẽ như một "dấu hiệu cảnh báo đỏ" trong hệ thống theo dõi an toàn sản phẩm.
Vấn đề nữa là trong môi trường kinh doanh số, mạng xã hội đang có xu hướng bị biến tướng thành “chợ đen” hiện đại. Chỉ với vài thao tác, bất kỳ ai cũng có thể bán sản phẩm giảm cân, thậm chí là chất cấm, với lời lẽ hoa mỹ và hình ảnh bắt mắt.
Càng nguy hiểm hơn khi những sản phẩm chứa chất cấm được “trá hình” dưới danh nghĩa thực phẩm bảo vệ sức khỏe, lại còn gắn mác nhập khẩu, gắn mác “chiết xuất tự nhiên”, “được kiểm nghiệm”… khiến người tiêu dùng bình thường rất khó phân biệt thật giả.
Một thị trường mà người dân phải tự chịu trách nhiệm trong "mê cung nhãn mác" như vậy tiềm ẩn nhiều nguy hiểm.
Chúng ta không thể tiếp tục để thị trường thực phẩm chức năng vận hành theo kiểu “phát hiện - thu hồi - khuyến cáo” như một vòng lặp bất lực.
Mỗi sản phẩm chứa chất cấm không chỉ là vi phạm hành chính, mà là rủi ro sức khỏe nghiêm trọng, thậm chí là án mạng treo lơ lửng. Mỗi hành vi để lọt chất cấm vào chuỗi tiêu dùng phải bị xem xét như một thất bại trong công vụ quản lý nhà nước.
Đã đến lúc cần siết lại toàn bộ chuỗi kiểm soát: từ khâu công bố, kiểm định, hậu kiểm, đến cơ chế phối hợp với nền tảng số để gỡ bỏ, cảnh báo và xử lý triệt để các sản phẩm có dấu hiệu vi phạm.
Cơ quan quản lý không thể chờ báo chí phản ánh, hay bệnh viện tiếp nhận ca ngộ độc mới vào cuộc, mà cần chủ động sử dụng công cụ dữ liệu lớn, AI, truy xuất nguồn gốc, cảnh báo sớm - để dập tắt rủi ro ngay từ đầu.
Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế trách nhiệm liên đới với các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội nếu để sản phẩm chứa chất cấm tồn tại trên nền tảng của mình trong thời gian dài mà không có hành động ngăn chặn.
Để bảo vệ sức khỏe người dân, ngoài việc khuyến cáo và thu hồi sản phẩm, cơ quan chức năng phải có thêm những hành động đủ mạnh để dẹp loạn “chợ mạng”, làm trong sạch thị trường thực phẩm, và tái lập lại sự an toàn tối thiểu cho người tiêu dùng.
Hoàng Văn Minh
