Nếu hỏi một nhà đầu tư về những đồng tiền trú ẩn an toàn, phần lớn sẽ nhắc đến USD, franc Thụy Sĩ và yên Nhật. Trong nhiều thập kỷ, đây được xem là những “hầm trú ẩn” đáng tin cậy mỗi khi thế giới đối mặt với biến động địa chính trị hay khủng hoảng kinh tế.

Thế nhưng, trong giai đoạn 2025 - 2026, chính các đồng tiền này cũng trở nên chao đảo. USD và yên Nhật suy yếu mạnh, còn franc Thụy Sĩ tăng giá đáng kể, nhưng đà tăng đó lại đặt ra thách thức không nhỏ cho nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu và có mức lạm phát cực thấp như Thụy Sĩ.

USD suy yếu: “Huyền thoại” trú ẩn bị thách thức

Năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump tái cấu trúc trật tự thương mại toàn cầu bằng hàng loạt biện pháp thuế quan, châm ngòi cho làn sóng “bán tài sản Mỹ”. Nhà đầu tư rút khỏi tài sản Mỹ, bao gồm cả đồng USD, đồng tiền dự trữ chủ chốt của thế giới. Việc áp thuế rồi nhanh chóng điều chỉnh, đảo ngược chính sách càng làm gia tăng bất ổn.

Trong một báo cáo tháng 12, ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ Julius Baer nhận định “các chính sách thương mại thất thường” chỉ là một phần nguyên nhân khiến USD suy yếu. Theo ngân hàng này, "siêu dự luật to đẹp" đã đẩy Mỹ vào “quỹ đạo nợ không bền vững”. Báo cáo cũng cho rằng áp lực từ Nhà Trắng lên Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã làm xói mòn niềm tin của giới đầu tư đối với đồng bạc xanh.

Chỉ số USD Index, thước đo sức mạnh của USD so với rổ tiền tệ chính, giảm 1,3% trong ngày 29/1 sau khi ông Trump tuyên bố đồng USD “đang hoạt động rất tốt”. Đây là mức giảm trong ngày mạnh nhất kể từ khi các biện pháp thuế quan đầu tiên được công bố vào tháng 4/2025, kéo đồng tiền này xuống mức thấp nhất trong gần 4 năm.

Tính chung năm 2025, chỉ số USD Index giảm 9,37% và tiếp tục lao dốc trong năm 2026.

Trong một báo cáo công bố giữa tuần, ông George Saravelos, Trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối tại Deutsche Bank, thẳng thắn cho rằng vị thế trú ẩn an toàn của USD là “một huyền thoại”. Ông bác bỏ quan điểm cho rằng USD thường tăng giá khi nhà đầu tư né tránh rủi ro, lập luận rằng hệ số tương quan giữa USD và cổ phiếu trong lịch sử gần như bằng 0, và trong năm qua đồng tiền này tiếp tục “tách rời” khỏi chỉ số S&P 500.

Ông Cole Smead, CEO kiêm quản lý danh mục tại Smead Capital Management, chia sẻ trên chương trình “Squawk Box Europe” của CNBC cuối tháng 1 rằng USD có thể còn suy yếu thêm.

“Về dài hạn, chúng ta đang ở trong một thị trường giá xuống của USD”, ông nói, nhắc lại giai đoạn bong bóng viễn thông và công nghệ cuối những năm 1990. Khi đó, USD đạt đỉnh năm 2002 và trong sáu năm sau giảm khoảng 41%, chạm đáy vào năm 2008.

Yên Nhật: Biến động giữa kỳ vọng can thiệp

Yên Nhật, đồng tiền trú ẩn truyền thống của châu Á, cũng trải qua một năm 2025 đầy biến động.

Đầu năm 2025, yên giao dịch quanh mức 156 yên/USD. Đồng tiền này mạnh lên khi Ngân hàng Nhật Bản phát tín hiệu tiếp tục nâng lãi suất, song phần lớn quý II và III vẫn dao động quanh ngưỡng 150.

Sau tháng 10, khi bà Sanae Takaichi trở thành Thủ tướng Nhật Bản, lập trường tài khóa mở rộng đã kích hoạt làn sóng bán tháo yên, đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản dài hạn tăng cao. Từ thời điểm bà nhậm chức đến ngày 23/1, yên giảm 5,9%.

Các tin đồn về động thái “kiểm tra tỷ giá” của Cục Dự trữ Liên bang New York đối với cặp USD/JPY ngày 23/1 khiến yên bật tăng lên khoảng 152. Tuy nhiên, đồng tiền này lại suy yếu về sát mốc 157 trước khi phục hồi sau khi Đảng Dân chủ Tự do (LDP) giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Hạ viện.

Các nhà phân tích của Citi cho rằng yên khó giảm sâu quá mốc 160, vì khi đó nguy cơ can thiệp từ phía Nhật Bản hoặc Mỹ sẽ gia tăng. ING cũng nhận định thị trường và nhà chức trách có thể giằng co quanh ngưỡng 159 - 160.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phủ nhận việc Mỹ can thiệp trước đợt “kiểm tra tỷ giá” hồi tháng 1.

Franc Thụy Sĩ: Trú ẩn số một nhưng gây đau đầu trong nước
Khác với USD và yên, franc Thụy Sĩ nổi lên là đồng tiền trú ẩn ổn định nhất trong nhóm G10. Dù Thụy Sĩ không phải nền kinh tế lớn, sự ổn định chính trị, nợ công thấp và cơ cấu kinh tế đa dạng khiến đồng franc được ưa chuộng trong giai đoạn bất định.

Năm 2025, franc tăng gần 13% so với USD và tiếp tục đà tăng trong năm 2026, chạm mức cao nhất trong 11 năm so với đồng bạc xanh cũng như so với euro.

Dù vậy, franc không hoàn toàn miễn nhiễm biến động. Ngày 30/1, khi thị trường vàng và bạc bị bán tháo mạnh, giá bạc có thời điểm mất tới 30%, nhà đầu tư cũng rút khỏi franc, khiến đồng tiền này giảm khoảng 1,2% so với USD. Tuy nhiên, đây chỉ là một trong 10 phiên giao dịch trong cả năm mà franc suy yếu trước USD.

Sự mạnh lên của franc lại tạo ra bài toán khó cho Thụy Sĩ. Nền kinh tế này đang đối mặt với tình trạng tăng giá trì trệ; lạm phát chỉ 0,1%, trong khi lãi suất điều hành của Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ (SNB) ở mức 0%. Đồng tiền mạnh hơn làm gia tăng áp lực giảm phát đối với nền kinh tế định hướng xuất khẩu.

Giới chức Thụy Sĩ từng can thiệp thị trường ngoại hối bằng cách bán franc và mua ngoại tệ để hạ nhiệt tỷ giá. Tuy nhiên, việc tái can thiệp hiện tiềm ẩn rủi ro trong bối cảnh chính quyền Mỹ nhiều lần bày tỏ không hài lòng với các động thái này.

Chủ tịch SNB Martin Schlegel cho biết bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos tháng trước rằng ngân hàng này “sẵn sàng can thiệp thị trường ngoại hối nếu cần thiết”.

Các nhà kinh tế tại UBS dự báo franc có thể giảm khoảng 2% so với USD vào cuối năm, đồng thời cho rằng SNB khó “phản ứng mạnh tay”, do rủi ro giảm phát còn hạn chế, triển vọng tăng trưởng toàn cầu tích cực và mức định giá của CHF chỉ ở mức cao vừa phải

Khảo sát của Reuters đầu tháng cho thấy giới phân tích kỳ vọng USD có thể phục hồi khoảng 2,2% so với franc vào cuối tháng 4.

Ông Matthew Ryan, Trưởng chiến lược thị trường tại Ebury, nhận định USD và yên “đã đánh mất phần nào sức hút”, trong khi franc Thụy Sĩ “khẳng định vị thế là đồng tiền trú ẩn hàng đầu”. Đồng quan điểm, ông Lee Hardman, chuyên gia phân tích tiền tệ của ngân hàng Nhật Bản MUFG, cho rằng bất ổn chính trị đã làm suy yếu sức hấp dẫn trú ẩn của cả USD và yên.

“Về dài hạn, franc Thụy Sĩ đã chứng minh là công cụ lưu trữ giá trị tốt nhất trong nhóm các đồng tiền G10, bao gồm cả JPY và USD”, ông nói.

Diễn biến của ba đồng tiền trú ẩn lớn cho thấy một thực tế mới: trong kỷ nguyên bất định kéo dài, ngay cả những “pháo đài tài chính” truyền thống cũng không còn miễn nhiễm trước biến động. Câu hỏi đặt ra không chỉ là đồng tiền nào an toàn nhất, mà là liệu khái niệm “trú ẩn an toàn” có đang thay đổi theo chính trật tự kinh tế toàn cầu.

Theo CNBC

Quang Đăng

Link gốc