Thanh toán không dùng tiền mặt đang trở thành xu hướng chủ đạo trong nền kinh tế số của Việt Nam. Với hàng tỷ giao dịch qua kênh số được thực hiện mỗi quý, cùng sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số đã thâm nhập ngày càng sâu rộng vào đời sống xã hội.
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Thông tư số 25/2025/TT-NHNN, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 17/2024 về mở và sử dụng tài khoản thanh toán. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà còn là bước tiến quan trọng nhằm tăng cường an toàn giao dịch, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và cả nhà đầu tư nước ngoài, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển thanh toán không dùng tiền mặt toàn diện.
Bước tiến trong quản lý tài khoản thanh toán
Thông tư 25/2025 được xây dựng trên cơ sở tiếp nối và hoàn thiện Thông tư 17/2024, điều chỉnh nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán. Điểm đáng chú ý đầu tiên là yêu cầu gặp mặt trực tiếp và kiểm tra sinh trắc học khi mở tài khoản tại quầy, áp dụng cho cả cá nhân và tổ chức. Quy định này nâng chuẩn xác thực, hạn chế tình trạng giả mạo giấy tờ hay sử dụng danh tính bất hợp pháp để mở tài khoản.
Bên cạnh đó, Thông tư 25 mở rộng phạm vi cho phép mở tài khoản thanh toán bằng phương tiện điện tử, không chỉ bằng đồng Việt Nam mà cả ngoại tệ, đồng thời bổ sung đối tượng khách hàng cá nhân từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi. Đây là bước tiến khuyến khích giới trẻ tiếp cận dịch vụ tài chính sớm, hình thành thói quen thanh toán điện tử ngay từ khi còn là học sinh, sinh viên.
Sửa đổi, bổ sung hành lang pháp lý để phát triển thanh toán không dùng tiền mặt
Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài. Theo đó, các nhà đầu tư không cư trú được phép ủy quyền cho tổ chức có hợp đồng lưu ký để mở và sử dụng tài khoản thanh toán tại Việt Nam. Quy định này tháo gỡ đáng kể thủ tục, đồng thời tăng tính linh hoạt cho dòng vốn đầu tư gián tiếp, qua đó góp phần thu hút dòng vốn ngoại.
Đáng chú ý, Thông tư 25 mở rộng diện báo cáo về tài khoản thanh toán nghi ngờ gian lận, lừa đảo từ cá nhân sang cả tổ chức; bổ sung phụ lục báo cáo mới, đồng thời quy định chi tiết hơn về lưu giữ và sao lưu dữ liệu. Thông tin sinh trắc học, nhật ký giao dịch, định danh thiết bị và số điện thoại của khách hàng đều phải được bảo mật và sẵn sàng phục vụ công tác tra soát, phòng chống rửa tiền.
Thanh toán số tăng tốc và những giải pháp song hành
Những điều chỉnh trong Thông tư 25 được ban hành trong bối cảnh thanh toán không dùng tiền mặt của Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ. Thống kê cho thấy, chỉ riêng nửa đầu năm 2025, cả nước đã ghi nhận hơn 12 tỷ giao dịch không dùng tiền mặt, tăng trên 30% so với cùng kỳ năm 2024. Quý I/2025 có tới 5,5 tỷ giao dịch qua kênh số, với tổng giá trị xấp xỉ 40 triệu tỷ đồng. Các hình thức thanh toán phổ biến gồm mobile banking, QR code, ví điện tử và thẻ ngân hàng đều có mức tăng trưởng hai con số.
Đặc biệt, từ ngày 1/7/2025, theo Nghị định 181/2025/NĐ-CP, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt trở thành điều kiện bắt buộc để được khấu trừ thuế giá trị gia tăng. Quy định này tạo cú hích lớn, buộc doanh nghiệp và hộ kinh doanh chuyển đổi mạnh mẽ sang hình thức thanh toán điện tử, thay cho giao dịch tiền mặt truyền thống.
Để đồng bộ cùng những thay đổi pháp lý, Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại và tổ chức trung gian thanh toán đã và đang triển khai nhiều giải pháp. Trước hết là hoàn thiện hạ tầng số: chuẩn hóa QR code liên ngân hàng, ứng dụng định danh điện tử VNeID, mở rộng xác thực sinh trắc học, xây dựng ngân hàng số toàn diện. Song song với đó, chính sách khuyến khích tiếp tục được áp dụng như miễn, giảm phí chuyển khoản nhỏ lẻ, khuyến mại cho khách hàng sử dụng dịch vụ ngân hàng số, hay ưu đãi cho doanh nghiệp ứng dụng thanh toán điện tử trong bán hàng.
Bên cạnh đó, truyền thông và giáo dục tài chính được chú trọng nhằm nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích và an toàn của thanh toán số. Các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán phối hợp với cơ quan quản lý triển khai chương trình hướng dẫn, đào tạo kỹ năng giao dịch điện tử, thanh toán số.
Đơn cử như mới đây Chính phủ đã ban hành Nghị định số 119/2024/NĐ-CP quy định về thanh toán điện tử giao thông đường bộ, từ ngày 1/10, tất cả phương tiện lưu thông qua các trạm thu phí không dừng (ETC) trên toàn quốc bắt buộc phải sử dụng tài khoản giao thông. Các ngân hàng Vietcombank, Agribank, VietinBank, BIDV đã nhanh chóng đưa ra hướng dẫn cách liên kết với ví VETC, ePass và Viettel Money, qua đó tạo thuận lợi, giúp khách hàng thanh toán phí đường bộ dễ dàng.
Tích cực triển khai nhiều giải pháp để thúc đẩy thanh toán số
Hay Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cũng tổ chức các khóa đào tạo chuyên đề về phòng ngừa rủi ro, bảo mật trong thanh toán trực tuyến cho cán bộ ngân hàng, qua đó gián tiếp nâng cao trải nghiệm và an toàn cho khách hàng.
Ngoài ra, VPBank cùng Thế giới Di động phát triển mô hình đại lý thanh toán, cho phép khách hàng mở tài khoản, nộp rút tiền ngay tại cửa hàng bán lẻ. Những sáng kiến này góp phần phổ biến kỹ năng số, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt lan tỏa sâu rộng trong khắp xã hội.
Nhìn chung, Thông tư số 25/2025/TT-NHNN là mảnh ghép quan trọng trong bức tranh phát triển thanh toán không dùng tiền mặt của Việt Nam. Với các quy định mới về mở và sử dụng tài khoản thanh toán, văn bản này không chỉ nâng cao tiêu chuẩn an toàn mà còn mở ra thêm cơ hội tiếp cận dịch vụ tài chính cho cả người dân trong nước và nhà đầu tư quốc tế. Kết hợp cùng sự tăng trưởng ấn tượng của hạ tầng thanh toán số, các chính sách khuyến khích và hoạt động giáo dục tài chính, các quy định mới tại Thông tư sẽ góp phần thúc đẩy mạnh mẽ lộ trình xây dựng xã hội không tiền mặt, minh bạch và hiện đại.
