Thông tư 32 của Bộ Xây dựng sắp xếp lại biểu mẫu nhà ở xã hội, phân loại rõ các nhóm đối tượng và tích hợp xác nhận thu nhập, còn phát huy hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào triển khai tại địa phương.
"Cởi trói" thủ tục nhà ở xã hội, kỳ vọng chấm dứt tình trạng "đọc thì dễ mà làm thì tắc"
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 32 về sửa đổi một số nội dung quan trọng tại Thông tư 05/2024 liên quan đến hồ sơ chứng minh đối tượng và thu nhập khi đăng ký mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội.
Đây là những thủ tục lâu nay bị đánh giá là rườm rà, không thống nhất giữa các địa phương, khiến người dân mất nhiều thời gian hoàn thiện hồ sơ. Những thay đổi lần này tạo khung pháp lý cụ thể hơn, song hiệu quả triển khai sẽ còn phụ thuộc nhiều vào thực tiễn ở cấp cơ sở.
Nội dung trọng tâm của Thông tư 32 là sắp xếp lại hệ thống biểu mẫu từ số 01 đến số 05.
Mẫu số 01, vốn được sử dụng khá rộng trước đây, nay được dành cho một số nhóm đặc thù như người đã hoàn trả nhà công vụ, hộ bị thu hồi đất, sinh viên, hoặc người lao động không có hợp đồng làm việc.
Việc tách nhóm lao động tự do vào mẫu riêng giúp xác định rõ cơ quan có thẩm quyền xác nhận thu nhập là UBND cấp xã - điều vốn gây vướng mắc nhiều năm qua.
Điểm thay đổi đáng chú ý khác là việc xuất hiện mẫu 01a. Đây là lần đầu tiên Bộ Xây dựng thiết kế một biểu mẫu tích hợp cả xác nhận đối tượng lẫn thu nhập, áp dụng cho nhóm người thu nhập thấp có quan hệ lao động, công nhân và cán bộ, công chức, viên chức.
Bộ Xây dựng tung Thông tư 32, “đại tu” toàn bộ hệ thống biểu mẫu nhà ở xã hội sau nhiều năm bị than phiền rối rắm.
Bên cạnh đó, các biểu mẫu dành cho lực lượng vũ trang và nhóm lao động tự do cũng được điều chỉnh lại. Mẫu 04 áp dụng riêng cho lực lượng vũ trang, còn mẫu 05 dành cho người không có hợp đồng lao động được bổ sung hướng dẫn cụ thể hơn về thẩm quyền xác nhận.
Tất cả các mẫu biểu sau sửa đổi đều có thời hạn sử dụng 6 tháng. Mục tiêu là đảm bảo thông tin thu nhập và tình trạng cư trú được cập nhật thường xuyên, giảm tình trạng nộp lại giấy tờ cũ hoặc thông tin không còn phù hợp. Tuy nhiên, quy định này cũng đồng nghĩa với việc người dân phải chủ động theo dõi thời hạn giấy tờ để tránh hồ sơ bị trả lại.
Trong số các nhóm chịu tác động, lao động tự do được đánh giá là thay đổi rõ nhất. Đây là lực lượng chiếm tỷ lệ lớn tại đô thị, nhưng lâu nay gặp khó khăn trong việc chứng minh thu nhập. Một số người làm nghề giao hàng, xe ôm công nghệ hay buôn bán nhỏ lẻ cho biết họ thường bị “kẹt” ở bước xác nhận thu nhập vì không có hợp đồng lao động.
Anh Trương Quang Huy (xã Thường Tín, Hà Nội), chạy xe công nghệ gần 4 năm, chia sẻ: “Tôi chuẩn bị hồ sơ mua nhà ở xã hội từ đầu năm, nhưng đến khâu xác nhận thu nhập thì xã bảo chưa có mẫu. Thỉnh thoảng tôi quay lại hỏi, nhưng cán bộ nói đang chờ hướng dẫn. Mấy tháng nay hồ sơ vẫn để đấy. Nếu giờ có mẫu cụ thể thì tôi cũng yên tâm hơn, ít nhất là biết phải làm thế nào”.
Ở chiều ngược lại, một số người dân cho rằng, mẫu mới dù rõ ràng hơn nhưng vẫn cần được phổ biến kỹ càng để tránh hiểu khác nhau giữa các địa phương. Chị Nguyễn Thị Vy (xã Đại Thanh, Hà Nội) cho biết: “Tôi từng nộp hồ sơ nhưng phải đi lại ba lần vì mỗi lần cán bộ giải thích một kiểu. Về biểu mẫu mới, tôi hy vọng quy trình sẽ rõ ràng hơn, nhưng điều quan trọng là cán bộ phải thống nhất cách làm”.
Một thay đổi nhỏ trên giấy, nhưng đủ để gỡ hàng loạt điểm nghẽn từng khiến hồ sơ nhà ở xã hội tắc nghẽn kéo dài. Ảnh: Gia Linh
Một số cán bộ xã tại Hà Nội cũng cho hay, họ đang chờ thêm tài liệu hướng dẫn trước khi áp dụng đồng loạt, nhằm tránh tình trạng xác nhận sai thẩm quyền hoặc không đúng biểu mẫu.
Theo nhận định của nhiều chuyên gia theo dõi chính sách nhà ở xã hội, Thông tư 32 không tạo ra thay đổi mang tính đột phá mà chủ yếu sắp xếp lại quy trình trên giấy tờ, xác định rõ ai chịu trách nhiệm với loại hồ sơ nào. Nếu được triển khai nghiêm túc và đồng bộ, những điều chỉnh này có thể giảm tình trạng mỗi địa phương áp dụng một kiểu.
Dù vậy, họ cũng nhấn mạnh việc rút gọn thủ tục sẽ chỉ thực sự có tác dụng khi các cơ quan triển khai được tập huấn đầy đủ và tránh đùn đẩy trách nhiệm xác nhận.
Việc ban hành Thông tư 32 giúp tạo khuôn khổ minh bạch hơn trong lập hồ sơ nhà ở xã hội. Nhưng bài toán quan trọng nhất vẫn nằm ở thực thi: người dân có cần đi lại ít hơn, hồ sơ có được tiếp nhận thống nhất hay không, những điều mà chỉ khi đi vào triển khai mới có thể đánh giá đầy đủ.
