Gần 9 trên 10 công ty Nhật Bản dự kiến các chính sách của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp, theo một cuộc khảo sát của Reuters hôm thứ Năm.
Khách hàng bên ngoài một nhà hàng tại Khu mua sắm Ameyoko, ở Tokyo, Nhật Bản ngày 15/2/2024. Ảnh REUTERS/Issei Kato
Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy sự lo lắng ngày càng tăng ở các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài hàng đầu của Hoa Kỳ.
Kết quả của cuộc khảo sát cho thấy viễn cảnh về mức thuế quan cao hơn và căng thẳng thương mại gia tăng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã làm lu mờ triển vọng của các công ty tại nền kinh tế lớn thứ tư thế giới.
Nhật Bản, một đồng minh vững chắc của Hoa Kỳ, cũng phụ thuộc sâu sắc vào Trung Quốc như một cơ sở sản xuất và một thị trường chính cho máy móc và các mặt hàng xuất khẩu khác của mình.
Khoảng 86% số người được hỏi cho biết các biện pháp chính sách của ông Trump sẽ có tác động tiêu cực hoặc có phần tiêu cực đến môi trường kinh doanh của họ, trong khi số còn lại dự kiến sẽ có tác động tích cực hoặc có phần tích cực.
Trong cùng một cuộc khảo sát hàng tháng vào tháng 12 năm ngoái, 73% cho biết nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump tại Nhà Trắng sẽ gây hại cho môi trường kinh doanh của họ.
Ông Trump chính thức nhậm chức vào tháng trước.
Trong số các công ty coi sáng kiến chính sách của ông Trump là tiêu cực, 72% chọn chiến lược thương mại của ông - bao gồm áp đặt thêm thuế quan - là yếu tố bất lợi nhất và 26% chọn việc gia tăng căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
"Việc tăng cường chủ nghĩa bảo hộ không có gì ngoài tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu", một giám đốc tại một công ty dịch vụ thông tin đã viết trong cuộc khảo sát.
Ông Trump đã công bố mức thuế 25% đối với thép và nhôm nhập khẩu, áp đặt mức thuế 10% đối với hàng hóa từ Trung Quốc và đe dọa Canada và Mexico bằng mức thuế cao, hiện đang được tạm dừng trong 30 ngày.
Ông cũng đã chỉ đạo nhóm kinh tế của mình lập kế hoạch áp dụng thuế quan đối ứng với mọi quốc gia đánh thuế nhập khẩu của Hoa Kỳ và chống lại các rào cản phi thuế quan.
Nhật Bản không áp dụng thuế đối với ô tô, nhưng chính phủ Hoa Kỳ đã nói trong nhiệm kỳ đầu tiên của Trump rằng nhiều rào cản phi thuế quan đã cản trở việc tiếp cận thị trường ô tô của Nhật Bản.
Vào thứ Ba, ông Trump đã đe dọa áp thuế "khoảng 25%" đối với ô tô nhập khẩu sớm nhất là ngày 2 tháng 4.
"Nếu ngành công nghiệp ô tô bị ảnh hưởng bởi thuế quan trên toàn thế giới, doanh số bán chất bán dẫn cũng có thể bị ảnh hưởng", một quan chức tại một công ty điện tử cho biết, đồng thời nhấn mạnh đến hiệu ứng lan tỏa tiềm tàng.
Mặt tích cực
Trong số các công ty coi các biện pháp chính sách của ông Trump là tích cực, 37% chọn việc bãi bỏ quy định và cắt giảm thuế là yếu tố có lợi nhất, trong khi 37% khác chọn chính sách của ông giúp thúc đẩy sản xuất nhiên liệu hóa thạch.
Khi được hỏi về kế hoạch hoạt động kinh doanh và đầu tư tại Hoa Kỳ, 16% cho biết họ đang có lập trường thận trọng hơn, trong khi 80% cho biết họ không có kế hoạch thay đổi.
Bến cảnh container Shinagawa ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 6 tháng 2 năm 2025. Ảnh REUTERS/Kim Kyung-Hoon
Trong cuộc gặp trực tiếp đầu tiên với Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba trong tháng này, ông Trump đã thúc đẩy Nhật Bản đầu tư vào năng lượng và công nghệ của Hoa Kỳ và tìm cách thoát ra khỏi tranh chấp liên quan đến Nippon Steel khi bỏ giá thầu 14,9 tỷ USD để mua lại U.S. Steel.
Ông Trump cho biết Nippon Steel hiện đang xem xét lời đề nghị đó như "một khoản đầu tư chứ không phải mua lại", và ông đồng ý với điều đó.
Người phát ngôn chính phủ hàng đầu của Nhật Bản Yoshimasa Hayashi sau đó cho biết nhà sản xuất thép Nhật Bản đang cân nhắc đề xuất một thay đổi táo bạo trong kế hoạch so với cách tiếp cận trước đây là tìm kiếm một vụ mua lại.
Cuộc khảo sát được Nikkei Research thực hiện cho Reuters trong 11 ngày cho đến ngày 14 tháng 2. Nikkei Research đã liên hệ với 505 công ty và 233 công ty đã trả lời với điều kiện ẩn danh.
Tác động tăng lãi suất
Theo cuộc khảo sát, đối với Ngân hàng Nhật Bản, 61% số người được hỏi coi việc tăng lãi suất gần đây là phù hợp, trong khi 25% cho rằng động thái này được thực hiện quá sớm và 15% coi là quá muộn.
BOJ đã tăng lãi suất từ 0,25% lên 0,5% vào tháng 1 với quan điểm Nhật Bản đang trên bờ vực đạt được mục tiêu lạm phát 2% một cách bền vững.
"Sự suy yếu quá mức của đồng yên đã khiến tài sản quốc gia tiếp tục chảy ra nước ngoài. Để ngăn chặn xu hướng này, cần phải tăng lãi suất thêm nữa", một người quản lý tại một công ty bán buôn cho biết.
Khi được hỏi về thời điểm lý tưởng cho đợt tăng lãi suất tiếp theo, 24% đã chọn giai đoạn từ tháng 7-9 năm nay và 24% khác chọn "năm sau hoặc muộn hơn", trong khi 24% khác cho biết việc tăng lãi suất là không mong muốn vào bất kỳ thời điểm nào.
Thành viên hội đồng quản trị diều hâu của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản Naoki Tamura cho biết trong tháng này rằng BOJ phải tăng lãi suất lên ít nhất 1% vào nửa cuối năm tài chính bắt đầu từ tháng 4.
Khoảng 44% số người trả lời khảo sát cho biết việc tăng lãi suất lên 1% sẽ ảnh hưởng xấu đến chi tiêu vốn của họ, trong khi 21% cho biết việc tăng lãi suất vượt quá 1,5% sẽ có tác động như vậy.
"Song song với việc tăng lãi suất, chúng tôi muốn chính phủ mở rộng các biện pháp tạo điều kiện thuận lợi cho chi tiêu vốn", một quan chức tại một nhà sản xuất cao su cho biết.
