Sau giai đoạn bùng nổ với hàng triệu tài khoản mở mới, lớp nhà đầu tư cá nhân – đặc biệt là thế hệ F0 – đang dần chuyển mình từ lướt sóng sang đầu tư bài bản, góp phần định hình lại hành vi thị trường. Trong bối cảnh Việt Nam nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cá nhân không chỉ là lực đẩy thanh khoản mà còn là “nhân tố bí ẩn” quyết định chiều sâu, độ bền và chất lượng của dòng vốn.
Ông Trần Hoàng Sơn – Giám đốc Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán VPBankS đã có những chia sẻ sâu sắc về bức tranh tài chính – chứng khoán Việt Nam hiện nay và triển vọng nâng hạng thị trường, thu hút dòng vốn quốc tế.
Nhà đầu tư cá nhân: "Nhân tố dẫn sóng" của thị trường chứng khoán
Thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian qua chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về số lượng nhà đầu tư cá nhân. Tính đến nay, cả nước đã có hơn 7 triệu tài khoản giao dịch chứng khoán, tương đương khoảng 7% dân số. Con số này được đánh giá là tỷ lệ khá cao trong khu vực.
Ông Trần Hoàng Sơn cho biết: "Đây là chỉ số thể hiện rất rõ sự quan tâm của người dân với thị trường tài chính – chứng khoán. Nhà đầu tư cá nhân giờ đây không chỉ dừng lại ở hoạt động đầu cơ ngắn hạn mà đang có xu hướng học hỏi, nâng cao hiểu biết và đầu tư bài bản hơn".
Theo ông Sơn, chính sự phát triển nhanh của lớp nhà đầu tư F0 từ năm 2020 trở lại đây đã trở thành động lực lớn cho thị trường, tạo tính thanh khoản tốt và góp phần thúc đẩy minh bạch, chuyên nghiệp hóa trong hoạt động của các công ty niêm yết.
Tuy nhiên, để lực lượng nhà đầu tư cá nhân thực sự trở thành "xương sống" cho sự phát triển bền vững của thị trường, Việt Nam cần đẩy mạnh hơn nữa công tác giáo dục tài chính cộng đồng, phổ cập kiến thức đầu tư và nâng cao khả năng bảo vệ nhà đầu tư.
Ông Trần Hoàng Sơn – Giám đốc Chiến lược thị trường, Công ty Chứng khoán VPBankS
Với mức tăng trưởng GDP quý I/2025 đạt 5,66%, cao hơn cùng kỳ năm trước và tích cực hơn nhiều quốc gia trong khu vực, ông Trần Hoàng Sơn đánh giá, đây là tín hiệu rất khả quan cho triển vọng nền kinh tế nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng.
"Chúng tôi nhìn nhận năm 2025 là một năm có nhiều yếu tố hỗ trợ cho thị trường, khi lạm phát đang được kiểm soát, lãi suất duy trì ở vùng thấp và đặc biệt là sự hồi phục rõ nét từ khu vực sản xuất, xuất khẩu", ông Sơn phân tích.
Dòng vốn tín dụng có xu hướng quay lại các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh thay vì bất động sản và tiêu dùng như trước đây. Thị trường bất động sản cũng bắt đầu xuất hiện tín hiệu hồi phục ở phân khúc nhà ở phục vụ nhu cầu thực, nhờ vào các chính sách điều tiết vĩ mô hợp lý hơn từ Chính phủ.
Theo ông Sơn, sự cộng hưởng của các yếu tố kinh tế vĩ mô tích cực, cùng với nền định giá của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện vẫn đang ở mức hấp dẫn so với khu vực, có thể giúp thị trường bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới trong trung và dài hạn.
Một điểm nhấn quan trọng trong chia sẻ của ông Trần Hoàng Sơn là tầm quan trọng của việc thay đổi tư duy trong phát triển thị trường vốn. Thay vì tiếp cận thị trường tài chính đơn thuần dưới góc độ là công cụ huy động vốn, Việt Nam cần xem đây là một nền tảng thiết yếu để thúc đẩy đầu tư dài hạn, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
“Thị trường vốn không thể chỉ là nơi phát hành cổ phiếu, trái phiếu, mà cần gắn chặt hơn với nhu cầu phát triển của doanh nghiệp, thúc đẩy minh bạch và quản trị hiệu quả. Muốn vậy, cả khu vực công lẫn khu vực tư đều phải nâng chuẩn”, ông Sơn nhấn mạnh.
Theo ông, hiện nay nhiều doanh nghiệp niêm yết vẫn chưa chú trọng đúng mức đến chiến lược dài hạn cho cổ đông, công bố thông tin chưa đồng đều, thiếu minh bạch, chưa coi nhà đầu tư là trung tâm. Ngược lại, nhà đầu tư cũng cần thay đổi tư duy “lướt sóng” sang đầu tư giá trị, đồng hành cùng doanh nghiệp.
Ba “chìa khóa” để cải thiện chỉ số và nâng hạng
Việt Nam hiện được xếp hạng là thị trường cận biên theo đánh giá của các tổ chức xếp hạng MSCI và FTSE Russell. Việc được nâng hạng lên thị trường mới nổi là mục tiêu quan trọng mà Chính phủ và các cơ quan quản lý đang theo đuổi trong nhiều năm qua.
Theo ông Trần Hoàng Sơn, "việc nâng hạng thị trường không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà là chỉ dấu cho thấy mức độ phát triển, minh bạch và chuyên nghiệp của cả hệ thống tài chính quốc gia".
Ông Trần Hoàng Sơn chỉ ra ba “chìa khóa” để cải thiện chỉ số và nâng hạng
Thực tế, nhiều nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, đặc biệt là các quỹ ETF lớn hiện chưa thể giải ngân vào Việt Nam do bị giới hạn bởi quy định sở hữu nước ngoài (room ngoại) và các trở ngại về hạ tầng thanh toán, quy trình giao dịch, công bố thông tin.
"Chúng tôi thường xuyên tiếp xúc với các tổ chức đầu tư lớn tại châu Âu, Mỹ, Nhật Bản và nhận thấy sự quan tâm đến Việt Nam là rất lớn. Tuy nhiên, nhiều quỹ đang phải đứng ngoài vì chưa đủ điều kiện pháp lý hoặc kỹ thuật để tham gia", ông Sơn cho biết.
Do đó, ông cho rằng nếu Việt Nam được nâng hạng, quy mô dòng vốn ngoại có thể tăng thêm 5 - 10 tỷ USD chỉ trong 1 - 2 năm đầu tiên, giúp tăng tính thanh khoản, cải thiện định giá thị trường và hỗ trợ cho các đợt huy động vốn quy mô lớn của doanh nghiệp.
Để cải thiện các chỉ số và tiến gần hơn đến mục tiêu nâng hạng thị trường, ông Trần Hoàng Sơn đề xuất ba nhóm giải pháp trọng tâm.
Thứ nhất là việc mở rộng room ngoại và sửa đổi quy định pháp lý liên quan đến nhà đầu tư nước ngoài. Theo ông Sơn, các rào cản hiện nay đang khiến Việt Nam chưa đáp ứng được tiêu chí “tự do hóa thị trường” trong xếp hạng. Do đó, việc sửa đổi Luật Chứng khoán và các văn bản hướng dẫn theo hướng linh hoạt hơn, cho phép nới room ngoại tùy theo đặc thù ngành nghề là yếu tố then chốt để cải thiện điểm số trong mắt các tổ chức xếp hạng quốc tế.
Giải pháp thứ hai là nâng cấp hạ tầng công nghệ và hệ thống thanh toán – đối ứng. Ông Sơn cho rằng, việc triển khai cơ chế giao dịch T+2,5 và tiến tới T+0, xây dựng hệ thống thanh toán tập trung, xử lý lệnh nhanh và hiệu quả hơn sẽ giúp thị trường tiệm cận chuẩn quốc tế. Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm của nhà đầu tư trong nước mà còn giúp giảm thiểu rủi ro và tăng tính hấp dẫn đối với dòng vốn nước ngoài.
Thứ ba là tăng cường minh bạch thông tin, chuẩn hóa báo cáo tài chính và thúc đẩy quản trị doanh nghiệp. “Minh bạch là cốt lõi của mọi thị trường tài chính hiện đại. Doanh nghiệp phải có trách nhiệm giải trình rõ ràng, định kỳ và dễ tiếp cận cho cả nhà đầu tư trong và ngoài nước”, ông nhấn mạnh.
