Kế hoạch của Liên minh châu ÂU (EU) nhằm trưng dụng hàng trăm tỷ USD tài sản bị đóng băng của Nga để tài trợ cho Ukraine đã châm ngòi phản ứng dữ dội từ Moscow. Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev cảnh báo động thái này sẽ kéo theo những hệ lụy nghiêm trọng cho Brussels và toàn bộ châu Âu.

Kế hoạch tài chính của EU chạm vào “lằn ranh đỏ” của Nga

Ông Dmitry Medvedev, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga, ngày 4/12 cho biết nếu Liên minh châu Âu (EU) tiếp nhận và sử dụng tài sản bị đóng băng của Nga, Moscow có thể coi hành động này được xem như dấu hiệu mở đường cho hành động chiến tranh.

Ông Medvedev nhấn mạnh: “Nếu EU thực sự tìm cách chiếm đoạt tài sản của Nga bị đóng băng tại Bỉ dưới chiêu bài ‘khoản vay bồi thường’, Nga hoàn toàn có thể xem động thái này như một cái cớ để khai chiến, với tất cả những hệ quả liên quan đối với Brussels và từng quốc gia thành viên EU”.

Ông Dmitry Medvedev, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga.

Tuyên bố của nhà lãnh đạo Nga được đưa ra sau khi Liên minh châu Âu (EU) ngày 3/12 đã công bố chi tiết kế hoạch huy động hàng trăm tỷ USD từ tài sản của Nga đang bị đóng băng để đáp ứng nhu cầu tài chính và quân sự của Ukraine trong 2 năm tới.

Theo đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết EU dự kiến trang trải khoảng 2/3 nhu cầu của Ukraine trong giai đoạn 2026–2027, mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính vào khoảng 137 tỷ euro (160 tỷ USD), thông qua khoản hỗ trợ 90 tỷ euro (105 tỷ USD). Bà cho biết phần còn lại sẽ được kêu gọi từ các đối tác quốc tế khác.

“Hôm nay, chúng tôi gửi một thông điệp rất mạnh mẽ đến người dân Ukraine: Chúng tôi sẽ sát cánh cùng họ lâu dài”, bà von der Leyen tuyên bố khi trình bày đề xuất sử dụng tài sản Nga làm tài sản thế chấp nhằm cấp nguồn tài chính cho nền kinh tế và nỗ lực chiến tranh của Ukraine thông qua cơ chế “khoản vay bồi thường”.

Theo bà, việc dùng tài sản bị đóng băng không chỉ giúp củng cố vị thế của Ukraine trong các cuộc đàm phán hòa bình với Nga và Mỹ, mà còn gửi đi thông điệp rõ ràng tới Moscow: “Kéo dài cuộc chiến sẽ phải trả giá đắt”. Bà von der Leyen cho biết đã thông báo đề xuất này tới chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Kể từ khi xung đột bùng phát vào năm 2022, EU đã cung cấp hơn 170 tỷ euro (197 tỷ USD) cho Ukraine. Theo thỏa thuận chính trị của các nhà lãnh đạo EU, khối sẽ duy trì hỗ trợ trong 2 năm tới, bất kể phương thức tài chính nào được lựa chọn.

Trong trường hợp kế hoạch sử dụng tài sản Nga không đạt được đồng thuận, bà von der Leyen cho biết EU có thể vay tiền trên thị trường quốc tế theo một chương trình được bảo đảm bằng ngân sách dài hạn của khối. Tuy nhiên, phương án này đòi hỏi sự phê chuẩn của toàn bộ 27 quốc gia thành viên và được xem là một thách thức lớn khi Hungary liên tục ngăn chặn các gói viện trợ dành cho Ukraine.

Nguồn tài sản sẵn có lớn nhất hiện nằm tại Bỉ, với khoảng 194 tỷ euro tính đến tháng 6/2025. Ngoài EU, Nhật Bản cũng đang nắm giữ khoảng 50 tỷ USD, trong khi Mỹ, Anh và Canada giữ số lượng nhỏ hơn. Tổng cộng, châu Âu đang phong tỏa khoảng 210 tỷ euro (245 tỷ USD) tài sản của Nga.

Để xoa dịu lo ngại của Bỉ, Ủy ban châu Âu đã đưa vào bản đề xuất một loạt biện pháp bảo vệ, bao gồm: hạn chế tối đa nguy cơ “trả đũa” từ Nga, cấm giải phóng bất kỳ tài sản bị đóng băng nào, và cho phép EU đứng ra vay tiền tập trung để hỗ trợ khoản vay dành cho Ukraine.

Tuy nhiên, Brussels vẫn chưa thuyết phục được chính phủ Bỉ, nước chịu ảnh hưởng pháp lý trực tiếp nếu có tranh chấp liên quan đến tài sản bị đóng băng.

Châu Âu "cạn kiệt" các công cụ pháp lý

Ngay cả những đồng minh thân cận của Ursula von der Leyen cũng cho rằng bà đang đi quá xa quyền hạn của EU khi đề xuất dùng các biện pháp khẩn cấp để thúc đẩy khoản vay lên tới 210 tỷ euro (245 tỷ USD) cho Ukraine. Theo những người chỉ trích, kế hoạch này có dấu hiệu vượt ra ngoài khuôn khổ pháp lý của EU.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen.

Đề xuất được công bố ngày 3/12 dựa trên các quyền hạn vốn được tạo ra cho những thảm họa thiên nhiên, cho phép phong tỏa vô thời hạn tài sản nhà nước của Nga. Đây được xem là bước đi táo bạo nhất trong loạt sáng kiến mà Chủ tịch Ủy ban châu Âu đang thúc đẩy để hỗ trợ Ukraine.

Chỉ với một động tác pháp lý, Ủy ban đã tìm ra cách né tránh mọi nguy cơ bị phủ quyết từ các nhà lãnh đạo như Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, đồng thời “vượt rào” nguyên tắc đồng thuận tuyệt đối trong chính sách đối ngoại, vốn đã tồn tại từ Hiệp ước Rome năm 1957.

Các nhà ngoại giao cảnh báo rằng sự táo bạo này phản ánh một thực tế đáng lo ngại rằng sau gần 5 năm xung đột, nhiều nước châu Âu ngày càng kém mặn mà với việc tiếp tục rót tiền từ ngân sách quốc gia cho Kyiv còn các giải pháp khả thi khác thì rất hạn chế.

Một yếu tố khác khiến tình hình thêm cấp bách là sự quan tâm bất ngờ của Tổng thống Donald Trump đối với ý tưởng sử dụng tài sản bị đóng băng của Nga trong một thỏa thuận hòa bình. Theo đề xuất này, số tài sản đó có thể được chuyển vào các quỹ đầu tư do Mỹ điều hành, với quy mô lên tới hàng trăm tỷ USD.

Sự can thiệp của bà von der Leyen nhằm chuẩn bị cho các lãnh đạo EU, sẽ gặp nhau tại hội nghị thượng đỉnh trong 2 tuần tới.

Ủy ban lập luận rằng việc sử dụng biện pháp khẩn cấp nhằm “duy trì sự ổn định của nền kinh tế liên minh”, cho rằng chiến sự Nga - Ukraine và các cuộc tấn công hỗn hợp của Moscow tại châu Âu là mối đe dọa đối với sự thịnh vượng, và việc trả lại tiền cho Nga có thể khiến tình hình tồi tệ hơn.

Theo Reuters, Financial Times

Link gốc