Liên minh châu Âu (EU) đang đối mặt hàng loạt rào cản pháp lý và bất đồng chính trị khi cân nhắc tịch thu khối tài sản Nga bị phong tỏa để hỗ trợ Ukraine.

Bỉ lo “gánh rủi ro”

Bỉ ngày 15/12 đã chính thức lên tiếng phản đối đề xuất của Ủy ban châu Âu (EC) nhằm cấp khoản vay trị giá 210 tỷ euro cho Ukraine, được bảo đảm bằng các tài sản của Nga đang bị phong tỏa. Động thái này đã dập tắt hy vọng của Liên minh châu Âu (EU) về việc đạt được thỏa thuận trước thềm hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo dự kiến diễn ra vào ngày 18/12 tới đây.

Chỉ còn 2 ngày trước hội nghị, EC đang chạy đua với thời gian để thuyết phục các quốc gia thành viên ủng hộ kế hoạch này, qua đó giải phóng hàng tỷ euro dự trữ của Nga đang được lưu giữ tại Trung tâm lưu ký Euroclear ở Brussels, nhằm hỗ trợ nền kinh tế Ukraine vốn bị tàn phá nặng nề bởi chiến sự.

Các nước phương Tây ủng hộ Ukraine đã đóng băng khoảng 300 tỷ USD tài sản chủ quyền của Nga. Trong đó, 246 tỷ USD bị các quốc gia thành viên EU phong tỏa.

Các nhà lãnh đạo của 27 nước thành viên EU thảo luận về đề án trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến toàn diện kéo dài gần 4 năm của Nga tại Ukraine đã ghi nhận một số tín hiệu tiến triển, sau cuộc gặp giữa các nhà lãnh đạo phương Tây và Mỹ tại Berlin đầu tuần qua.

Sau nhiều ngày đàm phán căng thẳng liên quan đến vấn đề tài sản bị phong tỏa, EC ngày 15/12 đã đề xuất một loạt điều chỉnh pháp lý nhằm giành được sự ủng hộ chính trị từ Bỉ.

Theo văn bản mới nhất mà Politico tiếp cận được, EC đưa ra các bảo đảm pháp lý rằng trong bất kỳ kịch bản nào, Bỉ cũng có thể tiếp cận tối đa 210 tỷ euro nếu phải đối mặt với các khiếu nại pháp lý hoặc các biện pháp trả đũa từ Nga. Văn bản cũng quy định rõ rằng sẽ không có khoản tiền nào được chuyển cho Ukraine trước khi các quốc gia EU cung cấp các bảo lãnh tài chính, trong đó ít nhất phải bao phủ 50% giá trị khoản vay.

Trong một nhượng bộ khác, EC đã chỉ đạo tất cả các nước thành viên EU chấm dứt các hiệp định đầu tư song phương với Nga, nhằm đảm bảo Bỉ không phải đơn độc đối phó với nguy cơ trả đũa từ Moscow.

Tuy nhiên, theo 4 nhà ngoại giao EU trao đổi với Politico, Bỉ cho rằng những bảo đảm nói trên vẫn chưa đủ. Tại cuộc họp của các đại sứ EU vào tối 15/12, Brussels tiếp tục bày tỏ lập trường dè dặt.

“Sẽ không có thỏa thuận nào cho đến khi Hội đồng châu Âu (EUCO) họp”, một nhà ngoại giao EU cho biết, đồng thời đề nghị giấu tên để có thể phát biểu thẳng thắn.

Chính phủ Bỉ lo ngại rằng nếu Nga tìm cách thu hồi các tài sản bị phong tỏa, Brussels có thể phải gánh trách nhiệm hoàn trả toàn bộ số tiền đã được giải ngân. Làm phức tạp thêm tình hình, bốn quốc gia khác gồm Ý, Malta, Bulgaria và Cộng hòa Séc đã công khai ủng hộ yêu cầu của Bỉ về việc tìm kiếm các phương án tài chính thay thế để hỗ trợ Ukraine, chẳng hạn như phát hành nợ chung của EU.

Trong khi đó, Pháp vẫn tiếp tục công khai ủng hộ kế hoạch sử dụng tài sản bị phong tỏa. Bộ trưởng phụ trách châu Âu của Pháp, ông Benjamin Haddad, khẳng định tại Brussels ngày 16/12 rằng Paris ủng hộ đề xuất này. Tuy nhiên, một nguồn tin thân cận với Tổng thống Emmanuel Macron cho biết Pháp thực chất giữ lập trường “trung lập” giữa hai phương án châu Âu sử dụng hàng tỷ euro của Moscow hay chuyển sang phát hành trái phiếu chung (Eurobond) để tránh nguy cơ Ukraine rơi vào phá sản.

Nội bộ "rạn nứt"

Các quốc gia ủng hộ mạnh mẽ kế hoạch, điển hình là Đức, khẳng định rằng gần như không tồn tại lựa chọn khả thi nào khác ngoài việc sử dụng tài sản của Nga. Theo lập luận của Berlin, phương án nợ chung là không thực tế do đòi hỏi sự nhất trí tuyệt đối, điều có thể cho phép Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, người từ lâu hoài nghi việc hỗ trợ Ukraine, chặn đứng sáng kiến này.

“Chúng ta đừng tự lừa dối mình. Nếu không thành công trong việc này, năng lực hành động của Liên minh châu Âu sẽ bị tổn hại nghiêm trọng trong nhiều năm, thậm chí còn lâu hơn nữa”, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cảnh báo ngày 15/12.

Dẫu vậy, lập luận của Đức vẫn không thuyết phục được tất cả các nước thành viên. Các nhà phê bình cho rằng Berlin thúc đẩy việc sử dụng tài sản của Nga một phần vì phản đối mang tính nguyên tắc đối với nợ chung của EU.

Phát biểu ngày 15/12, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, cho rằng khoản vay dựa trên bồi thường từ tài sản bị đóng băng của Nga là “lựa chọn khả thi nhất” hiện nay.

“Khoản vay này dựa trên tài sản bị đóng băng của Nga, điều đó có nghĩa là nó không lấy từ tiền thuế của người dân chúng ta và đó là yếu tố rất quan trọng", bà Kallas nhấn mạnh.

Ở động thái liên quan, Ngân hàng Trung ương Nga ngày 15/12 đã đệ đơn kiện Trung tâm lưu ký chứng khoán Euroclear của Bỉ, yêu cầu bồi thường 18,2 nghìn tỷ rúp (khoảng 230 tỷ USD).

Euroclear từ chối bình luận về vụ việc, song trước đó cho biết họ đang phải đối mặt với hơn 100 vụ kiện tại Nga liên quan đến các tài sản bị phong tỏa.

Theo Politico, Reuters

Hải Đăng

Link gốc