Lệnh cấm mang tính bước ngoặt của Liên minh châu Âu (EU) đối với nhiên liệu hóa thạch Nga đang đứng trước thách thức pháp lý lớn đầu tiên, khi Hungary và Slovakia tuyên bố sẽ khởi kiện khối này ngay sau khi quy định chính thức có hiệu lực.

EU “xuống tay” dứt khoát với khí đốt Nga

Các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) ngày 26/1 đã chính thức thông qua quyết định cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga vào cuối năm 2027, qua đó biến cam kết cắt đứt quan hệ với nhà cung cấp năng lượng hàng đầu trước đây thành nghĩa vụ pháp lý ràng buộc.

Quyết định được đưa ra gần 4 năm sau khi Moscow triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.

Các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu (EU) ngày 26/1 đã chính thức thông qua quyết định cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga vào cuối năm 2027.

Luật này đã được các bộ trưởng năng lượng và kinh tế của EU thông qua tại cuộc họp ở Brussels, Bỉ. Trong quá trình bỏ phiếu, Slovakia và Hungary bỏ phiếu chống, trong khi Bulgaria bỏ phiếu trắng.

Lệnh cấm được thông qua theo cơ chế biểu quyết không đòi hỏi sự đồng thuận tuyệt đối, cho phép EU vượt qua sự phản đối của một số quốc gia thành viên, đặc biệt là Hungary và Slovakia – những nước hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào năng lượng Nga và mong muốn duy trì quan hệ chặt chẽ với Moscow.

Theo thỏa thuận, EU sẽ ngừng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga vào cuối năm 2026, đồng thời chấm dứt nhập khẩu khí đốt qua đường ống từ ngày 30/9/2027. Luật cũng cho phép gia hạn thời hạn muộn nhất đến ngày 1/11/2027 trong trường hợp một quốc gia gặp khó khăn trong việc lấp đầy các kho dự trữ khí đốt phi Nga trước mùa đông.

Trước năm 2022, Nga cung cấp hơn 40% nhu cầu khí đốt của EU. Theo dữ liệu mới nhất của khối, tỷ trọng này đã giảm xuống còn khoảng 13% vào năm 2025. Tuy nhiên, một số quốc gia thành viên vẫn tiếp tục chi tiền cho Moscow để mua dầu, khí đốt qua đường ống và LNG. Điều này bị xem là mâu thuẫn với nỗ lực hỗ trợ Ukraine cũng như mục tiêu hạn chế nguồn tài chính phục vụ nền kinh tế thời chiến của Nga.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA) – một tổ chức phi lợi nhuận, 5 quốc gia nhập khẩu năng lượng lớn nhất EU đã chi khoảng 1,4 tỷ euro (tương đương 1,66 tỷ USD) cho năng lượng Nga chỉ trong tháng trước, chủ yếu là khí đốt và LNG. Hungary là nước mua nhiều nhất, tiếp theo là Pháp và Bỉ.

EU từng áp đặt lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Nga vận chuyển bằng đường biển vào năm 2022, song chưa bao giờ đề xuất các biện pháp trừng phạt trực tiếp đối với khí đốt, do lĩnh vực này đòi hỏi sự nhất trí của toàn bộ 27 quốc gia thành viên.

Đạo luật mới của EU cấm các doanh nghiệp ký kết các hợp đồng khí đốt mới với Nga, đồng thời buộc những công ty đang có hợp đồng hiện tại phải chấm dứt hoặc loại bỏ dần các thỏa thuận này để tuân thủ quy định.

Cụ thể, đối với các hợp đồng ngắn hạn được ký trước ngày 17/6/2025, việc nhập khẩu LNG sẽ bị cấm từ ngày 25/4/2026, trong khi khí đốt qua đường ống sẽ bị cấm từ ngày 17/6/2026. Các hợp đồng dài hạn sẽ phải được loại bỏ dần trước thời hạn cuối cùng theo quy định của luật.

Các doanh nghiệp vi phạm có thể đối mặt với mức phạt tài chính lên tới 3,5% tổng doanh thu toàn cầu hàng năm.

Bên cạnh đó, Ủy ban châu Âu cho biết sẽ đề xuất thêm các đạo luật trong những tháng tới nhằm loại bỏ dần dầu mỏ Nga vận chuyển qua đường ống, đồng thời giảm sự phụ thuộc của các quốc gia thành viên vào nhiên liệu hạt nhân do Nga cung cấp.

Hungary và Slovakia tuyên bố khởi kiện

Hungary và Slovakia, hai quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch của Nga, tiếp tục lên tiếng phản đối quy định mới, với lập luận rằng lệnh cấm có thể khiến giá năng lượng tăng vọt.

Hungary cho biết sẽ bắt đầu các thủ tục pháp lý chống lại EU ngay sau khi luật được chính thức thông qua, dự kiến ​​vào đầu tháng 2 (Ảnh: Robert Nemeti/Anadolu via Getty Images)

Bộ trưởng Ngoại giao Hungary Péter Szijjártó viết trên mạng xã hội X ngày 26/1 rằng Budapest sẽ sử dụng “mọi biện pháp pháp lý” để hủy bỏ lệnh cấm. Ông cho rằng biện pháp này “đi ngược lại lợi ích quốc gia” và sẽ “làm tăng đáng kể chi phí năng lượng đối với các gia đình Hungary”.

Hungary cho biết sẽ khởi kiện EU ngay sau khi luật được chính thức ban hành, dự kiến vào đầu tháng 2.

Dù ông Szijjártó đã nhiều lần đe dọa hành động pháp lý trước đây, đây là lần đầu tiên ông đưa ra mốc thời gian cụ thể. Ông cũng chỉ trích việc EU sử dụng “mánh khóe pháp lý” khi thông qua quy định này bằng cách xếp vào diện “biện pháp thương mại”, thay vì một “biện pháp trừng phạt”, vốn sẽ yêu cầu sự đồng thuận tuyệt đối của tất cả các nước thành viên.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Slovakia Juraj Blanár cũng tuyên bố nước này sẽ kiện EU, dù không nêu rõ thời điểm cụ thể. Trong một thông cáo, ông nhấn mạnh: “Chúng ta không thể chấp nhận những giải pháp không phản ánh đúng năng lực thực tế và hoàn cảnh cụ thể của từng quốc gia”.

Theo Reuters

Link gốc