Liên minh châu Âu (EU) ngày 12/12 quyết định đóng băng vô thời hạn khoảng 210 tỷ euro (tương đương 246 tỷ USD) tài sản nhà nước của Nga, thay vì tiếp tục cơ chế gia hạn 6 tháng một lần như trước đây.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh khối này đang đẩy mạnh hỗ trợ tài chính cho Ukraine và duy trì nỗ lực quân sự của Kyiv, trong bối cảnh khối này coi việc Nga “động binh” với Ukraine là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh của chính mình. Để thực hiện mục tiêu đó, các quốc gia EU dự kiến sử dụng một phần tài sản chủ quyền của Nga đã bị phong tỏa kể từ sau cuộc tấn công Ukraine năm 2022.

Quyết định nhằm loại bỏ rủi ro Hungary và Slovakia, hai quốc gia có quan hệ tương đối gần gũi hơn với Moscow so với các thành viên EU khác, có thể từ chối gia hạn lệnh phong tỏa trong tương lai. Nếu kịch bản đó xảy ra, EU sẽ buộc phải trả lại số tiền cho Nga, làm sụp đổ toàn bộ kế hoạch hỗ trợ Ukraine dựa trên các tài sản bị đóng băng.

Cấp khoản vay "khủng" cho Ukraine

Việc đóng băng tài sản vô thời hạn được xem là điều kiện then chốt nhằm thuyết phục Bỉ ủng hộ kế hoạch của EU sử dụng số tài sản Nga bị phong tỏa để cấp cho Ukraine khoản vay lên tới 165 tỷ euro, phục vụ nhu cầu ngân sách quân sự và dân sự trong các năm 2026–2027.

Theo cấu trúc đề xuất, Ukraine chỉ hoàn trả khoản vay này khi Nga thanh toán tiền bồi thường chiến sự cho Kyiv. Điều đó khiến khoản vay trên thực tế mang tính chất như một khoản trợ cấp, đồng thời tạo cơ chế “ứng trước” cho các khoản bồi thường mà EU kỳ vọng Nga sẽ phải trả trong tương lai.

Các lãnh đạo EU, trong khuôn khổ Hội đồng châu Âu, dự kiến nhóm họp vào ngày 18/12 để hoàn tất chi tiết của cơ chế cho vay bồi thường và giải quyết những vướng mắc còn tồn tại. Một trong các vấn đề then chốt là bảo đảm rằng Bỉ, quốc gia đang nắm giữ phần lớn tài sản Nga bị phong tỏa, sẽ không phải đơn độc gánh chịu rủi ro tài chính nếu Nga khởi kiện và giành phần thắng trước tòa.

Trước thềm cuộc họp này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy sẽ tới Berlin vào ngày 15/12 để hội đàm với Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Sau đó, nhiều lãnh đạo châu Âu, EU và NATO dự kiến sẽ tham gia các cuộc trao đổi liên quan, theo thông báo từ chính phủ Đức.

Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko, trong một bài viết bằng tiếng Anh trên mạng xã hội X, đã ca ngợi quyết định của EU là một “bước ngoặt mang tính lịch sử hướng tới công lý và trách nhiệm giải trình”.

Theo các nguồn tin ngoại giao châu Âu, Đức cho rằng không còn lựa chọn nào khác ngoài việc triển khai khoản vay bồi thường chiến sự và sẵn sàng cung cấp bảo lãnh trị giá 50 tỷ euro cho kế hoạch này.

Bộ trưởng Tài chính Đan Mạch Stephanie Lose, quốc gia hiện giữ chức Chủ tịch luân phiên của EU, cho biết “một số lo ngại” vẫn cần được giải quyết, song bày tỏ hy vọng EU có thể “mở đường cho một quyết định tại Hội đồng châu Âu vào tuần tới”. Trong khi đó, Ủy viên Kinh tế châu Âu Valdis Dombrovskis khẳng định các biện pháp bảo đảm vững chắc đang được chuẩn bị để trấn an Bỉ.

Ngân hàng trung ương Nga kiện Euroclear

Ở chiều ngược lại, Thủ tướng Hungary Viktor Orban tuyên bố trên Facebook rằng ông tin việc EU đóng băng vô thời hạn tài sản Nga thông qua hình thức bỏ phiếu đa số đủ điều kiện, tức yêu cầu sự ủng hộ của ít nhất 15 trong số 27 quốc gia thành viên, đại diện cho 65% dân số EU, sẽ gây ra “thiệt hại không thể khắc phục” cho toàn khối. Ông cho biết Hungary sẽ làm mọi cách có thể để “khôi phục tình trạng pháp trị”.

Euroclear đã phải đối mặt với nhiều vụ kiện từ Nga tại các tòa án Moscow kể từ khi EU phong tỏa tài sản Nga vào năm 2022.

Ngân hàng trung ương Nga cũng lên tiếng chỉ trích kế hoạch của EU, cho rằng việc sử dụng tài sản của họ là bất hợp pháp và khẳng định sẽ bảo lưu quyền sử dụng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình. Tuy nhiên, những tuyên bố này đã bị ông Dombrovskis bác bỏ.

Ngân hàng trung ương Nga đồng thời cho biết họ đang khởi kiện Euroclear, trung tâm lưu ký chứng khoán có trụ sở tại Brussels, nơi đang nắm giữ khoảng 185 tỷ euro trong tổng số tài sản Nga bị phong tỏa tại châu Âu, tại một tòa án ở Moscow. Phía Nga cáo buộc các hành động của Euroclear gây thiệt hại và ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản tiền và chứng khoán của họ.

Euroclear đã phải đối mặt với nhiều vụ kiện từ Nga tại các tòa án Moscow kể từ khi EU phong tỏa tài sản Nga vào năm 2022.

Trong một diễn biến liên quan, tờ Financial Times đưa tin Ukraine có thể gia nhập EU vào ngày 1/1/2027 theo các đề xuất đang được thảo luận trong các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt chiến sự.

Tuy nhiên, quá trình đàm phán gia nhập EU, vốn là mục tiêu lâu dài của Kyiv trong nỗ lực thoát khỏi quỹ đạo ảnh hưởng của Moscow, thường kéo dài nhiều năm. Một nhà ngoại giao châu Âu am hiểu kế hoạch này cho rằng việc Ukraine gia nhập EU vào năm 2027 sẽ là “vô cùng khó khăn” và hiện vẫn chưa rõ liệu lãnh đạo EU có ủng hộ mốc thời gian đó hay không.

Một số quan chức và nhà ngoại giao châu Âu khác thậm chí nhận định thời hạn này là “hoàn toàn bất khả thi”.

Theo Reuters

Link gốc