Thị trường đóng cửa
Thị trường đóng cửa
Thị trường đóng cửa
Du lịch Việt Nam 2023 nhìn từ ‘nốt trầm’ Phú Quốc
Chuyên mục:

Kinh tế

Thương trường | 18:08
Google news

Việt Nam vẫn luôn được đánh giá là quốc gia có tiềm năng lớn để phát triển du lịch, có đủ sức cạnh tranh với các nước trong khu vực và thế giới. Thực tế, mới đây, tạp chí Outlook Traveller của Anh cũng đã đăng tải bài viết nhấn mạnh cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp, tốc độ Internet đáng tin cậy và giá cả phải chăng là những yếu tố chính góp phần tạo nên sự nổi tiếng của Việt Nam.

Thực tế càng cho thấy tiềm năng và khả năng khai thác du lịch của Việt Nam, khép lại năm 2023 chúng ta ghi nhận mức tăng trưởng khá ấn tượng. Tuy nhiên, quá trình phát triển lĩnh vực này cũng đang bộc lộ nhiều vấn đề bất cập. Cá biệt có những điểm đến từng là địa danh được yêu thích, thu hút đông đảo du khách trong nước, nhưng bổng dưng ế ẩm... khiến người ta phải ngỡ ngàng và thắc mắc. Vậy, điều gì đã xảy ra, tại sao lại có tình trạng như vậy?
 
Vui với những ‘con số’

Năm 2023 dần trôi qua, ngành du lịch cũng phần nào thở phào nhẹ nhõm khi những con số thống kê lần lượt kể ra có sự tăng trưởng khá ấn tượng. Những con số này khiến nhiều người, nhất là những người trong ngành không khỏi vui mừng.

Khép lại 12 tháng của năm Quý Mão, Việt Nam đã đón hơn 11,2 triệu lượt khách quốc tế, vượt kế hoạch đề ra đầu năm 40%. Con số này cũng cho thấy, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đã gấp 3,8 lần cùng kỳ năm trước và bằng 68,9% so với cùng kỳ năm 2019 - trước đại dịch Covid-19.

Từ ngày 15/8, Việt Nam chính thức miễn visa 45 ngày cho công dân một số nước được nhập cảnh Việt Nam theo quy chế miễn thị thực. Theo đó, công dân Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Thụy Điển, Phần Lan, Na Uy, Đan Mạch, Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha, Italy và Belarus có cơ hội lưu trú lâu hơn tại Việt Nam mà không cần thị thực. Động thái này đánh dấu bước đột phá mới khi các thị trường được miễn visa tăng trưởng mạnh.

Trong số đó, Hàn Quốc tiếp tục là thị trường gửi khách lớn nhất trong 11 tháng đầu năm 2023, với 3,2 triệu lượt, chiếm 28,5%. Trung Quốc đại lục xếp thứ hai với 1,5 triệu lượt. Các vị trí tiếp theo thuộc về Đài Loan - Trung Quốc (758.000 lượt), Mỹ (658.000 lượt), Nhật Bản (527.000 lượt). Các thị trường còn lại nằm trong top 10 là Thái Lan (442.000 lượt), Malaysia (419.000), Campuchia (359.000), Australia (353.000) và Ấn Độ (352.000). Anh (232.000 lượt), Pháp (195.000 lượt) và Đức (182.000 lượt) là các thị trường gửi khách lớn nhất đến Việt Nam ở khu vực châu Âu trong năm nay. Trong khi đó, lượng khách nội địa tháng 11/2023 ước đạt 4,5 triệu lượt, trong đó có khoảng 3 triệu lượt khách có lưu trú. Tổng lượng khách 11 tháng của năm 2023 đạt 103,2 triệu.

Số liệu của Tổng cục Thống kê, cho thấy doanh thu du lịch lữ hành 11 tháng qua ước đạt 34 nghìn tỷ đồng, chiếm 0,6% tổng mức và tăng 50,5% so với cùng kỳ năm trước do từ đầu năm các địa phương đã tích cực triển khai nhiều sản phẩm du lịch, hoạt động văn hóa, thể thao nhằm kích cầu du lịch. Một số địa phương có doanh thu cao từ du lịch gồm có: Khánh Hòa tăng 138%; Đà Nẵng tăng 134,7%; Cần Thơ tăng 129,9%; Quảng Ninh tăng 87,5%; TP.Hồ Chí Minh tăng 68%; Hà Nội tăng 52,9%; Hải Phòng tăng 44%...

Theo các nhà kinh doanh lữ hành, lượng khách quốc tế đặt tour khá tích cực, trong đó các điểm đến của các nhóm khách không thay đổi nhiều, chủ yếu vẫn tập trung vào các điểm đến truyền thống như: Hà Nội, Ninh Bình, Hạ Long, Hội An, TP.Hồ Chí Minh và Đồng bằng sông Cửu Long.

“Nốt trầm” Phú Quốc

Những ngày cuối năm 2023, Phú Quốc vẫn đón lượng khách quốc tế tích cực, và dự báo dịp lễ, Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024 địa danh này vẫn đón lượng khách đông đảo từ nguồn khách quốc tế. Mặc dù vậy, dấu ấn mà Phú Quốc để lại trong hành trình của cả năm 2023 lại cho thấy nhiều trăn trở.

Đáng chú ý là khi Phú Quốc trở nên “ế ẩm”, nhất là lượng khách nội địa đến với thiên đường nghỉ dưỡng này. Được coi như Maldives của Việt Nam, Phú Quốc đã đánh mất vị trí tốp đầu khi lượng khách tới đây giảm mạnh. Ngay trong những dịp lễ lớn, du lịch Phú Quốc vẫn đối mặt với tình trạng ảm đạm. Dịp lễ 30/4-1/5 năm nay, khách quốc tế tới Phú Quốc tăng 9% nhưng khách nội địa giảm 9,4% so với cùng kỳ. Dịp lễ 2/9, lượng khách nội địa giảm 32,9% so với cùng kỳ và khách quốc tế cũng suy giảm, công suất phòng chỉ đạt khoảng gần 30%.

Câu chuyện suy giảm của thiên đường nghỉ dưỡng đã khiến giới chuyên môn và các nhà quản lý không khỏi ngỡ ngàng, họ coi đây là bài học để du lịch Việt Nam tìm cách 'xốc lại' mọi mặt nhằm thu hút khách, tiến tới phát triển nhanh, bền vững hơn.

Chia sẻ với báo chí ở góc độ doanh nghiệp, bà Lâm Thị Diễm Trâm, Giám đốc Công ty TNHH Du lịch và Sự kiện đảo ngọc Phú Quốc, cho rằng Phú Quốc đang gặp rất nhiều khó khăn, lượng khách giảm 40 - 50% so với mọi năm. Trong khi, CEO Rooty Trip, ông Phạm Quang Hậu, thừa nhận chưa bao giờ đảo Ngọc ít khách như hiện tại. Khung giờ 8 - 9h sáng, đường phố vẫn vắng tanh. Hệ thống cáp treo Hòn Thơm cũng ngừng phục vụ cho đến tháng 11. Tất nhiên, do Phú Quốc đang trong mùa mưa, lại là giai đoạn thấp điểm, nhưng mọi năm dịp này vẫn có khách (khoảng 2.000 người), thì năm nay lượng khách giảm khoảng một nửa.

Ông Phan Đình Huê, chuyên gia tư vấn du lịch các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, nhìn nhận không thể phủ nhận vai trò của hàng không trong việc thu hút, phát triển du lịch Phú Quốc. Về mặt nguồn cung, Phú Quốc có rất nhiều loại hình dịch vụ đang phát triển. 70% khách sạn trên 3 sao của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long tập trung ở Phú Quốc. Lượng phòng lưu trú hạng 4 - 5 sao rất nhiều. Trong chuỗi giá trị du lịch, lưu trú chiếm khoảng 40 - 50% mức chi tiêu của khách nhưng phần lớn khách sạn, resort của Phú Quốc có giá phòng khoảng 2 triệu đồng/đêm, chiếm tới hơn 50% mức chi tiêu trong ngày của khách.

Điều đó đồng nghĩa du lịch Phú Quốc hướng tới đối tượng khách cao cấp, túi tiền “căng” và thường là khách đi máy bay. Giá lưu trú vốn đã cao, cộng thêm giá vé máy bay bất ngờ tăng mạnh khiến đảo Ngọc trở thành điểm đến quá đắt đỏ. Tour Phú Quốc trở thành tour ngoài sức chi trả của nhiều du khách trong thời buổi kinh tế khó khăn như hiện nay. Sau giai đoạn nhu cầu du lịch bật dậy như lò xo hậu Covid-19, người dân giờ có nhiều thời gian để cân nhắc và giá cả tác động không nhỏ tới quyết định lựa chọn của họ.

Tuy nhiên, đánh giá xuyên suốt cả quá trình, ông Phan Đình Huê nhận định, nội tại ngành du lịch Phú Quốc còn nhiều bất cập. Việc giá vé máy bay tăng mất kiểm soát là biểu hiện của liên kết lỏng lẻo giữa các nhà cung cấp dịch vụ trong chuỗi giá trị du lịch mà trách nhiệm nằm ở khâu tổ chức, liên kết của địa phương. Bên cạnh đó, những hình ảnh tiêu cực về giá cả, môi trường, an ninh xã hội gần đây khiến đảo Ngọc dần mất đi hình ảnh điểm đến an toàn, thiên đường nghỉ dưỡng, đến chỉ cần chơi, không phải lo gì.

Nhiều năm qua, hình ảnh du lịch Phú Quốc gắn liền với rừng và biển nhưng vài năm trở lại đây, địa phương này liên tục cấp phép cho các dự án lấn rừng, lấn biển. Đến Phú Quốc giờ đi đâu cũng thấy bê tông hóa, không khác gì các đô thị khác như TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội. Công trình vi phạm, sai phép lọt chọt khắp nơi. Thậm chí, hòn đảo này còn được coi là nơi hấp dẫn để đầu cơ bất động sản. Thay vì làm từ từ, làm vừa phải, áp lực nguồn cung đã khiến quy hoạch của Phú Quốc “ngợp” trong các dự án. Rừng và biển mới là thứ khách cần, là thứ kéo khách đến Phú Quốc. Chính việc không giữ được quy hoạch tốt trong nhiều năm đang khiến du lịch Phú Quốc phải trả giá.

Câu chuyện của Phú Quốc cũng là bài học cho nhiều điểm đến nếu không rút kinh nghiệm phát triển bền vững ngay từ bây giờ.

Và bài học “trách nhiệm” với du lịch nước nhà

Chia sẻ tại Hội nghị “Phát triển du lịch Việt Nam nhanh, bền vững” diễn ra hồi trung tuần tháng 11/2023, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, PGS.TS Trần Đình Thiên, cho rằng đây là tình trạng khá gay go đặt ra cho Phú Quốc cũng như một số điểm đến du lịch lớn của Việt Nam. Theo ông Thiên, thời gian qua, du lịch nội địa đã chứng minh được vai trò đặc biệt quan trọng của mình, nhất là trong những lúc khó khăn, nhưng du lịch nội địa có lúc bùng lên rồi lại xẹp xuống, đặc biệt ở một số điểm du lịch lớn.

"Chúng ta phải kiểm điểm lại tại sao du lịch đã bùng lên, có lúc rất tốt, tưởng rằng sẽ bứt phá rồi lại suy giảm như vậy? Chính sự suy giảm này làm cho niềm tin của người tiêu dùng hướng tới du lịch bên ngoài chứ không phải trong nước. Không chỉ riêng ngành du lịch, mỗi hệ thống có lẽ phải có trách nhiệm với vấn đề này" - ông Trần Đình Thiên nhấn mạnh.

Ông Trần Đình Thiên đánh giá, đối với kích cầu, du lịch Việt Nam mới chỉ kích được giai đoạn đầu khiến du lịch bùng lên sau Covid-19, nhưng sau này “cầu” ấy không được tiếp nối, người dân bắt đầu “đo lọ nước mắm, đếm củ dưa hành” nên không đi theo kiểu bùng lên như trước. Đối với các địa phương, doanh nghiệp, nhất là các địa phương trọng điểm của du lịch, vấn đề quảng bá rất quan trọng. Nếu không phát huy được sáng kiến địa phương, không tạo ra được động lực mới cho các doanh nghiệp thì sẽ mất thời cơ. Như hình ảnh Phú Quốc, Hạ Long mà giảm đi thì ảnh hưởng đến toàn bộ du lịch quốc gia.

Lý giải nguyên nhân “ế” khách đến Phú Quốc thời gian qua, ông Lâm Minh Thành, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang cho rằng, bên cạnh tác động tiêu cực của tình hình thế giới, cạnh tranh khốc liệt giữa các điểm đến,… thì giá vé máy bay cao cũng là yếu tố gây ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn điểm đến của du khách. “Giá vé máy bay từ các thị trường du lịch lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ… và cả đường bay quốc tế đến Phú Quốc luôn cao hơn các địa phương khác, kể cả trong ngày thường chứ không riêng dịp lễ, Tết. Có những thời điểm một vé khứ hồi chặng Hà Nội-Phú Quốc có giá trên 10 triệu đồng”, ông Thành thông tin.

Thời điểm hiện tại, theo đại diện các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành tại Phú Quốc, chưa đến Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024 mà giá vé máy bay đã cao ngất ngưởng khiến cho du khách e dè khi lựa chọn Phú Quốc làm điểm dừng chân trong dịp Tết. Đây là một nỗi ám ảnh rất lớn của những người làm du lịch, khó đoán trước tình hình để đưa ra phương án kinh doanh hợp lý.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, giá vé máy bay cao chỉ là một phần, bởi thời gian qua, du lịch Phú Quốc còn nhận về những phàn nàn liên quan cảnh quan, môi trường du lịch, kiểu kinh doanh “ăn xổi”… Liên quan vấn đề này, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Du lịch và Tiếp thị GTVT Việt Nam (Vietravel) nhận định, vấn đề quản lý điểm đến tại các địa phương hiện nay khá kém. “Chúng ta nói nhiều về Phú Quốc, "kêu" là các hãng du lịch, các hãng hàng không giá cao, nhưng bản chất chúng ta quản lý các điểm đến và môi trường của điểm đến chưa tốt. Chúng ta phải nhìn vào khuyết điểm của các địa phương để thấy việc quản lý điểm đến như thế này thì rất khó thu hút khách du lịch”, ông Kỳ nhìn nhận.

Không chỉ về mặt quản lý điểm đến mà Phú Quốc là ví dụ điển hình, các chuyên gia trong ngành cũng đã chỉ ra nhiều “điểm nghẽn” của du lịch Việt Nam, đáng chú ý là hoạt động xúc tiến du lịch còn chậm và ít hiệu quả. Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, ông Vũ Thế Bình, cho rằng: “Việc triển khai xúc tiến ở nước ngoài để thu hút khách quốc tế vào Việt Nam quá ít, nhiều hội chợ quốc tế quan trọng hàng đầu thế giới bị bỏ qua (như WTM London, JATA Tokyo Nhật Bản) hoặc tham gia cầm chừng (chỉ địa phương tham gia) khiến hình ảnh du lịch Việt Nam mờ nhạt so với quốc tế. Theo ông Bình, “chúng ta cần cơ cấu lại thị trường quốc tế, đẩy mạnh xúc tiến du lịch. Đề nghị đổi mới hoạt động của Quỹ hỗ trợ phát triển du lịch để đẩy mạnh những hoạt động mà chúng tôi vừa đề xuất”.

Cũng quan điểm với ông Vũ Thế Bình,  Phó Tổng Giám đốc Sun Group Nguyễn Thái Hoài Anh cho rằng, ngân sách quảng bá du lịch Việt Nam hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng phát triển. Lãnh đạo Tập đoàn Sun Group đề xuất, các cơ quan ngoại giao, truyền thông Việt Nam tại nước ngoài cần đẩy mạnh công tác quảng bá du lịch Việt Nam tại nước ngoài thông qua các hoạt động truyền thông, hội nghị xúc tiến điểm đến, đặc biệt với thị trường quốc tế trọng điểm.

Để có nguồn lực thực hiện quảng bá, xúc tiến du lịch, Tổng Giám đốc Vietnam Airlines Lê Hồng Hà, cho rằng cần xây dựng chương trình quảng bá và xúc tiến du lịch có độ dày và rõ ràng, có cơ quan theo dõi, đốc thúc và bảo đảm công tác triển khai. Không thể chỉ một mình Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam mà còn cần sức mạnh của nhiều ngành liên quan, của các bộ, ngành và của chính doanh nghiệp…

Nhìn chung, muốn thúc đẩy du lịch trở nên hấp dẫn hơn trong mắt du khách quốc tế, ngành du lịch phải tạo được nhiều sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn; xúc tiến, quảng bá tại các thị trường trọng điểm, tiềm năng mạnh mẽ, bài bản, chuyên nghiệp hơn. Việc quản lý điểm đến, nhất là an ninh an toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách khi đi du lịch tại Việt Nam cần được chú trọng hơn nữa. Bên cạnh đó, việc đào tạo nhân lực du lịch đáp ứng được số lượng và chất lượng để nâng cao hơn nữa chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu du khách là vấn đề cần giải quyết. Việc chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động du lịch cũng cần được đẩy mạnh một cách đồng bộ hơn.

Ngoài ra, giới chuyên môn cũng nhìn nhận rằng, để du lịch Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, đòi hỏi chúng ta cần phải có trách nhiệm hơn, gia tăng sức thu hút đối với du khách quốc tế thông qua việc triển khai các giải pháp nhằm cải thiện, nâng cao năng lực cạnh tranh; mở rộng liên kết với các nước trong khu vực; tạo điều kiện thuận lợi đi lại đối với khách du lịch quốc tế, đặc biệt nâng cấp sản phẩm và dịch vụ du lịch có chất lượng, đồng bộ hơn.

 Minh Đức

Sao chép liên kết để chia sẻ bài viết lên Facebook, Zalo,...
Tin xem nhiều
Cùng chuyên mục
Cỡ chữ
NhỏLớn