Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán áp dụng cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, trong bối cảnh thị trường này chuẩn bị được triển khai thí điểm theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP của Chính phủ.
Theo Bộ Tài chính, Nghị quyết 05 xác định tài sản mã hóa không phải tiền, không phải chứng khoán và cũng không phải tài sản tài chính. Do đó, loại tài sản này chỉ được lưu ký, giao dịch trên các sàn được cấp phép, giá trị xác định theo giao dịch và mang tính chất đầu tư. Trên cơ sở bản chất đó, tài sản mã hóa được định hướng xếp vào nhóm tài sản đầu tư phi tài chính.
Trong thời gian thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam, việc xây dựng Thông tư hướng dẫn kế toán chủ yếu dựa trên các nội dung của Nghị quyết 05, đồng thời tham chiếu Chuẩn mực kế toán Việt Nam và Chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành để bảo đảm tính phù hợp.
.png)
Ảnh minh họa.
Bộ Tài chính cho biết, tại thời điểm xây dựng dự thảo, thị trường vẫn chưa có khuôn khổ pháp lý hoàn chỉnh về mô hình hoạt động, cơ cấu tổ chức, cơ chế giao dịch và quản lý tài chính, cũng như chưa có tổ chức nào được cấp phép tham gia. Tuy vậy, để đáp ứng yêu cầu tiến độ, dự thảo Thông tư đã được chủ động xây dựng trên cơ sở vận dụng các chuẩn mực kế toán trong nước và quốc tế.
Đối với tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, dự thảo xác định các hoạt động về cơ bản tương đồng với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ thông thường. Theo đó, các tổ chức này được áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, tự thiết kế chứng từ, sổ sách kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động và được sửa đổi, bổ sung hệ thống tài khoản kế toán theo quy định.
Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là yêu cầu tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải quản lý, hạch toán kế toán tách biệt tiền và tài sản mã hóa của khách hàng với tiền và tài sản mã hóa của chính tổ chức. Các đơn vị này phải mở sổ theo dõi chi tiết tiền và tài sản mã hóa theo từng đối tượng khách hàng, nhằm bảo đảm minh bạch và an toàn cho nhà đầu tư.
Đối với tổ chức phát hành tài sản mã hóa, Nghị quyết 05 quy định chủ thể phát hành là doanh nghiệp Việt Nam, hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp. Tuy nhiên, nghị quyết mới dừng ở việc nêu nguyên tắc triển khai, điều kiện chào bán và phát hành, chưa có quy định cụ thể về giao dịch, chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa.
Trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, dự thảo Thông tư xác định việc ghi nhận số tiền thu được từ hoạt động phát hành tài sản mã hóa như một khoản nợ phải trả là phù hợp với bản chất giao dịch. Theo đó, tổ chức phát hành thực hiện chào bán, phát hành tài sản mã hóa thông qua nền tảng phát hành sẽ hạch toán kế toán hoạt động này tương tự như hoạt động vay vốn của doanh nghiệp.
Về nguyên tắc kế toán đối với nhà đầu tư, Bộ Tài chính cho biết Nghị quyết 05 quy định đối tượng thí điểm bao gồm cả tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, song dự thảo Thông tư hiện chỉ xây dựng quy định đối với nhóm nhà đầu tư trong nước.
Theo dự thảo, nhà đầu tư tham gia giao dịch trên nền tảng giao dịch tài sản mã hóa của tổ chức cung cấp dịch vụ sẽ hạch toán hoạt động mua, bán tài sản mã hóa tương tự như hoạt động đầu tư tài chính, căn cứ theo mục đích đầu tư và thời gian nắm giữ để ghi nhận kế toán cho phù hợp.
Khải Nguyên
