Trung Quốc hiện là một trong những khách hàng tiêu thụ và nhà đầu tư quan trọng của ngành dầu mỏ Venezuela. Sự hiện diện của Trung Quốc phản ánh mối quan hệ kinh tế – tài chính gắn kết, đồng thời cho thấy những toan tính chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng rõ nét.

Trung Quốc từ lâu đã giữ vai trò then chốt trong ngành dầu mỏ Venezuela, cả trên phương diện tiêu thụ lẫn đầu tư. Điều này càng trở nên đáng chú ý khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đặt mục tiêu hồi sinh ngành năng lượng Venezuela sau khi quân đội Mỹ thông báo đã bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

Trong bối cảnh đó, các khoản đầu tư và hoạt động mua bán dầu của Trung Quốc được xem là một trong những yếu tố quan trọng định hình tương lai kinh tế của quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới.

Sau nhiều năm thiếu vốn đầu tư và gánh chịu các lệnh trừng phạt lớn từ Mỹ, sản lượng dầu thô Venezuela lao dốc mạnh từ mức đỉnh khoảng 3,5 triệu thùng/ngày vào cuối thập niên 1990, xuống còn khoảng 1,1 triệu thùng/ngày năm 2025. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc nổi lên như thị trường tiêu thụ chủ lực, giúp Venezuela duy trì dòng tiền từ xuất khẩu dầu bất chấp các rào cản quốc tế.

Ngành công nghiệp dầu khí thượng nguồn tại Venezuela (Ảnh: ECG Mapping)

Theo công ty phân tích năng lượng Vortexa, trong năm 2025, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 470.000 thùng dầu Venezuela mỗi ngày, tương đương khoảng 4,5% tổng lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của nước này.

Phần lớn lượng dầu này được bán với mức chiết khấu và thường không được Bắc Kinh công bố đầy đủ, do nhiều lô hàng được đổi tên xuất xứ trong quá trình giao dịch. Các nhà máy lọc dầu độc lập quy mô nhỏ, còn được gọi là “teapots”, là nhóm khách hàng chính của dầu thô Venezuela, phản ánh tính linh hoạt nhưng cũng nhiều rủi ro của dòng chảy thương mại này.

Đáng chú ý, ngoài vai trò là khách hàng lớn, Trung Quốc còn là chủ nợ đáng kể của Venezuela. Do đó, một phần dầu xuất khẩu được sử dụng để trả nợ cho Bắc Kinh, với tổng dư nợ mà các nhà phân tích ước tính vượt 10 tỷ USD. Điều này khiến mối quan hệ dầu mỏ giữa hai nước không chỉ mang tính thương mại mà còn gắn chặt với các cam kết tài chính dài hạn.

Về đầu tư, theo ước tính năm 2023 của Viện Doanh nghiệp Mỹ (American Enterprise Institute), các nhà đầu tư Trung Quốc đã rót khoảng 2,1 tỷ USD vào lĩnh vực dầu mỏ Venezuela kể từ sau năm 2016. Dù con số này không quá lớn so với quy mô trữ lượng của Venezuela, Trung Quốc vẫn nằm trong số ít quốc gia và doanh nghiệp nước ngoài duy trì sự hiện diện tại đây khi nhiều nhà đầu tư khác đã rút lui vì rủi ro chính trị và pháp lý.

Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro (phải) đi cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong lễ đón tiếp tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh năm 2023 (Ảnh: Reuters)

Trong nhóm các tập đoàn quốc doanh, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) từng là nhà đầu tư lớn trước khi Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt vào năm 2019. Hiện CNPC vẫn khai thác dầu thô tại liên doanh Sinovensa với công ty dầu khí quốc doanh PDVSA của Venezuela. Dù đã ngừng trực tiếp vận chuyển dầu Venezuela từ năm 2019, dầu thô vẫn được đưa tới Trung Quốc thông qua các nhà giao dịch và doanh nghiệp nhà nước khác. Theo Morgan Stanley, CNPC là đối tác trong một liên doanh kiểm soát khoảng 1,6 tỷ thùng trữ lượng dầu tại Venezuela.

Một “ông lớn” khác là Tập đoàn Sinopec cũng tham gia sâu vào lĩnh vực này. Theo Morgan Stanley, Sinopec là đối tác trong một liên doanh kiểm soát khoảng 2,8 tỷ thùng trữ lượng dầu tại Venezuela. Tuy nhiên, cả CNPC và Sinopec đều chưa đưa ra phản hồi chính thức trước các câu hỏi liên quan đến mức độ và kế hoạch tham gia của họ tại quốc gia Nam Mỹ này trong giai đoạn tới.

Bên cạnh các doanh nghiệp quốc doanh, một số công ty tư nhân Trung Quốc cũng tìm cách mở rộng hiện diện. China Concord Resources Corp. được Reuters dẫn nguồn cho biết đã lên kế hoạch đầu tư hơn 1 tỷ USD vào hai mỏ dầu, với mục tiêu đạt sản lượng 60.000 thùng/ngày vào cuối năm 2026. Tuy vậy, doanh nghiệp này hiện chưa đưa ra bình luận chính thức.

Kerui Petroleum và Tập đoàn Anhui Erhuan Petroleum cũng được PDVSA cấp hợp đồng khai thác dầu trong năm 2024, theo báo cáo của S&P. Tuy nhiên, tình trạng hiệu lực của các hợp đồng này vẫn chưa rõ ràng, phản ánh môi trường đầu tư còn nhiều bất ổn. Đáng chú ý, Anhui Erhuan Petroleum đã phủ nhận mọi liên quan đến liên doanh với PDVSA.

Sự hiện diện của các nhà đầu tư và khách hàng Trung Quốc cho thấy dầu mỏ Venezuela vẫn có sức hút lớn về dài hạn. Tuy nhiên, mức độ tham gia thận trọng, đặc biệt từ các tập đoàn lớn, phản ánh những rủi ro địa chính trị và pháp lý chưa được giải tỏa.

Trong bối cảnh Mỹ phát tín hiệu muốn quay trở lại mạnh mẽ hơn với ngành năng lượng Venezuela, vai trò của Trung Quốc tại đây nhiều khả năng sẽ tiếp tục là một biến số quan trọng, tác động không chỉ đến dòng vốn đầu tư mà còn đến bức tranh tài chính và năng lượng toàn cầu.

Theo Reuters

Thanh Trúc

Link gốc