Trong vòng 1 năm qua, chính quyền Trump đã đạt thỏa thuận với một loạt công ty và chính phủ nhằm tăng cường năng lực cung ứng khoáng sản quan trọng và đất hiếm, giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Chính quyền Tổng thống Trump đang lên kế hoạch đầu tư 1,6 tỷ USD vào công ty khai thác đất hiếm USA Rare Earth có trụ sở tại Oklahoma để đổi lấy 10% cổ phần trong công ty này.

Khoản đầu tư này của chính phủ và một thỏa thuận tài chính tư nhân riêng biệt trị giá 1 tỷ USD dự kiến sẽ được công bố vào ngày 26/1, truyền thông quốc tế đưa tin.

Theo đó, chính phủ Mỹ sẽ nhận về 16,1 triệu cổ phiếu của USA Rare Earth, cùng với chứng quyền mua thêm 17,6 triệu cổ phiếu khác, đều có giá 17,17 USD/cổ phiếu.

Bên trong dây chuyền sản xuất của USA Rare Earth’ tại Stillwater, Oklahoma. Ảnh: Getty

USA Rare Earth có lợi thế gì?

Thỏa thuận với USA Rare Earth “tập trung vào việc đưa về nước các khoáng sản quan trọng và có tính chiến lược thiết yếu đối với chuỗi cung ứng bán dẫn và an ninh quốc gia của Mỹ”, Financial Times đưa tin, dẫn lời một quan chức tại văn phòng CHIPS thuộc Bộ Thương mại Mỹ, cơ quan đưa ra các ưu đãi cho đầu tư và thiết bị tại Mỹ.

Công ty này đã hợp tác với Cantor Fitzgerald, một công ty môi giới và ngân hàng đầu tư do Brandon Lutnick, con trai của Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, làm chủ tịch, để làm đầu mối cho việc huy động hơn 1 tỷ USD vốn chủ sở hữu mới, theo Financial Times.

USA Rare Earth đang phát triển một mỏ ở Sierra Blanca, bang Texas và một nhà máy sản xuất nam châm neodymium ở Stillwater, bang Oklahoma. Nhà máy dự kiến sẽ đi vào hoạt động thương mại trong nửa đầu năm 2026.

Diễn biến giá cổ phiếu USA Rare Earth trong 6 tháng qua. Ảnh: Yahoo Finance

Giá cổ phiếu của công ty này đã tăng mạnh trong các phiên gần đây sau khi đạt thỏa thuận với các đối tác để tăng năng lực phát triển dự án tại Sierra Blanca và công bố kế hoạch vận hành nhà máy ở Wheat Ridge, bang Colorado.

Với vốn hóa thị trường 3,45 tỷ USD, công ty này mới nổi lên như một trong những nhà sản xuất nam châm neodymium quy mô lớn của Mỹ.

Giảm phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc

Việc chính quyền Trump đầu tư vào USA Rare Earth không phải là ngẫu nhiên. Năm 2025, chính quyền Mỹ đã đầu tư để nắm giữ cổ phần trong 3 công ty khai khoáng khác gồm MP Materials, Lithium Americas và Trilogy Metals.

Vào tháng 12 cùng năm, chính quyền Trump thông báo đang lên kế hoạch cho nhiều “thỏa thuận lịch sử” hơn nữa với ngành khai khoáng của nước này để tăng sản lượng lithium, đất hiếm và các khoáng sản khác được sử dụng cho quốc phòng trong nước.

Các thỏa thuận đó hướng đến giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung đất hiếm từ Trung Quốc, vốn sử dụng năng lực khai thác và chế biến khoáng sản của mình nhằm tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán thương mại. Washington đã sử dụng thuế quan như một phần đòn bẩy trong các vòng đàm phán thương mại với Bắc Kinh, trong đó việc nới hoặc hoãn một phần kiểm soát xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ được đặt lên bàn mặc cả.

Không những thế, chính quyền Trump còn nỗ lực đạt nhiều thỏa thuận với các chính phủ khác nhằm đảm bảo nguồn cung đất hiếm và khoáng sản quan trọng.

Đơn cử, tháng 10/2025, Mỹ và Úc – một nước có năng lực đất hiếm đáng kể – đã đạt được Khung bảo đảm nguồn cung khai thác và chế biến khoáng sản chiến lược và đất hiếm, hướng vào khai thác, tách tuyển, tinh luyện và năng lực chế biến mới, đi kèm cơ chế phối hợp xử lý rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.

Sau đó, Washington và Tokyo đạt được một thỏa thuận tương tự. Theo đó, hai bên sẽ phối hợp để tăng nguồn cung thô và đã chế biến, xác định dự án ưu tiên, bao gồm nam châm vĩnh cửu, dự trữ và lập nhóm phản ứng nhanh để nhận diện “điểm nghẽn” và thúc đẩy giao hàng khoáng sản đã tinh luyện.

Tại Đông Nam Á, trong chuyến công du dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN của ông Trump vào tháng 10/2025, Mỹ đạt thỏa thuận với Malaysia, Thái Lan và Campuchia về đất hiếm và các khoáng sản chiến lược khác.

Không những thế, Mỹ còn đạt thỏa thuận về hợp tác và đầu tư vào khoáng sản chiến lược với một số chính phủ khác như Kazakhstan và Uzbekistan (Trung Á), Argentina (Mỹ Latinh) và các thành viên thuộc Bộ tứ Quad để thúc đẩy các sáng kiến chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, coi đây là một cấu phần trong chiến lược giảm rủi ro từ Trung Quốc.

Minh Anh

Link gốc