Thị trường LNG toàn cầu chao đảo khi 20% nguồn cung bị cắt đứt do đóng cửa eo biển Hormuz, đẩy giá khí đốt vọt tăng kỷ lục.
Chỉ một tháng trước, châu Âu vẫn là điểm đến hút phần lớn các lô hàng LNG giao ngay, nhờ nhu cầu ổn định và lượng khí tồn kho sụt giảm nhanh giúp khu vực này duy trì mức giá cao hơn so với châu Á, nơi nhu cầu còn yếu.
Hình minh họa một khu công nghiệp xử lý tài nguyên. Ảnh: Oil Price
Tuy nhiên, trong bối cảnh địa chính trị biến động từng ngày, thị trường khí đốt toàn cầu tuần này đã hứng chịu cú sốc mạnh, làm đảo lộn hoàn toàn cán cân cung cầu.
Việc Qatar tạm ngừng sản xuất LNG cùng tình trạng eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa đã khiến thị trường khí đốt châu Á và châu Âu rung chuyển, gợi lại những ký ức về cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022.
Phần lớn LNG của Qatar được xuất sang châu Á, nhưng châu Âu cũng chịu tác động rõ rệt từ khủng hoảng tại Hormuz, do thị trường toàn cầu trở nên thắt chặt và mức chênh lệch giá LNG giữa hai khu vực tăng mạnh. Điều này khiến nguồn LNG giao ngay tiếp tục đổ về châu Á nhiều hơn.
Bà Claire Jungman, Giám đốc phụ trách rủi ro hàng hải và tình báo của công ty phân tích thị trường năng lượng Vortexa, nhận định với Reuters rằng thị trường LNG hiện không có công suất dự phòng, nên bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể gây tác động lập tức và rất lớn.
Các chuyến hàng LNG từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), vốn chiếm khoảng một phần năm nguồn cung LNG toàn cầu, đã bị loại khỏi thị trường sau khi QatarEnergy tuyên bố tạm ngừng sản xuất tại trung tâm Ras Laffan và không có tàu chở LNG nào có thể đi qua eo biển Hormuz.
Khi tuyến vận chuyển qua Hormuz gần như đóng hoàn toàn, nguồn cung LNG cho châu Á lập tức gián đoạn, trong khi châu Âu hứng chịu tác động dây chuyền từ việc 20% nguồn cung toàn cầu bị ngưng trệ.
Hệ quả là giá LNG giao ngay tại châu Á và giá khí TTF tại châu Âu đã tăng mạnh trong những ngày gần đây, lên mức cao nhất trong nhiều năm.
Với việc có tới 85% lượng LNG xuất khẩu của Qatar chảy về châu Á, khu vực này phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung rõ rệt. Bà Florence Yu, chuyên gia phân tích thị trường LNG của Vortexa, cho biết Trung Quốc, Ấn Độ và Đài Loan là những thị trường chịu ảnh hưởng lớn nhất từ rủi ro thiếu hàng.
Trong khi đó, châu Âu thường chỉ tiếp nhận khoảng 12% LNG từ Qatar, con số khá khiêm tốn so với châu Á.
Dù vậy, cú sốc tại châu Á đã tạo áp lực lớn lên thị trường châu Âu, bởi khu vực này buộc phải cạnh tranh quyết liệt để giành nguồn cung giao ngay trong bối cảnh giá tại châu Á tăng mạnh và tạo tín hiệu rõ rệt thúc đẩy dòng hàng chuyển hướng về phía Đông.
Chênh lệch giữa giá LNG giao ngay tại châu Á và giá khí chuẩn TTF của châu Âu đã tăng lên hơn sáu USD cho mỗi triệu đơn vị nhiệt Anh vào ngày thứ Ba, mức cao nhất trong nhiều năm.
Cước phí vận chuyển LNG cũng tăng chóng mặt, ghi nhận mức tăng trong một ngày lớn nhất từ trước đến nay theo đánh giá của Spark Commodities. Các tín hiệu thị trường cho thấy dòng hàng đang ưu tiên châu Á mạnh mẽ nhất kể từ tháng mười hai năm 2022.
Những gián đoạn khác tại khu vực, bao gồm việc Israel đóng các mỏ khí ngoài khơi và ngừng xuất khẩu sang Ai Cập, cũng góp phần siết chặt thị trường khí đốt toàn cầu, khiến cả châu Á và châu Âu phải đối mặt với áp lực lớn hơn trong việc tìm kiếm nguồn cung LNG giao ngay.
Cuộc cạnh tranh giữa hai khu vực được dự báo sẽ ngày càng gay gắt trong thời gian tới, đặc biệt khi nguồn cung LNG từ Mỹ đã vận hành tối đa công suất ngay cả trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát.
Bà Amena Bakr, chuyên gia tại Kpler, nhấn mạnh rằng hạ tầng xuất khẩu LNG của Mỹ không còn dư địa để mở rộng sản lượng nhằm bù đắp cho lượng thiếu hụt toàn cầu.
Ông Massimo Di Odoardo, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu khí đốt và LNG tại Wood Mackenzie, nhận định nguồn LNG toàn cầu bị gián đoạn sẽ khiến châu Á và châu Âu phải sử dụng nhiều hơn lượng khí dự trữ, đồng thời tăng nhu cầu bổ sung hàng trong mùa hè. Điều này sẽ duy trì tình trạng thị trường thắt chặt ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại.
Theo ước tính của Wood Mackenzie, khoảng 1,5 triệu tấn LNG, tương đương 2,2 tỷ mét khối khí, có nguy cơ bị gián đoạn mỗi tuần nếu vận chuyển qua Hormuz vẫn bị ngưng trệ.
Việt Hà
