Theo chuyên gia, chỉ phân bổ khoản chi phí hợp lý vào giá điện, thay vì chấp thuận toàn bộ khoản lỗ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán của EVN.
Theo chuyên gia, chỉ phân bổ khoản chi phí hợp lý vào giá điện thay vì toàn bộ khoản lỗ của EVN. Ảnh: EVN
Chỉ phân bổ các khoản chi phí hợp lý vào giá bán lẻ điện
Tại Dự thảo lần 3 Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 72/2025 về cơ chế, thời gian điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân Bộ Công Thương chính thức đề xuất bổ sung quy định cho phép Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) được tính các khoản chi phí khác chưa được hạch toán đầy đủ trước đây vào giá bán lẻ điện bình quân.
Góp ý về Dự thảo này, ông Hà Đăng Sơn - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và tăng trưởng xanh cho rằng - việc đưa các chi phí phát sinh bất thường ví dụ như chênh lệch giá nhiên liệu phục vụ phát điện (tăng cao từ 2022 và gây lỗ do chi phí sản xuất điện cao hơn giá bán lẻ) hoặc các chi phí phát sinh do thực hiện các chính sách ưu tiên, ưu đãi của Chính phủ vào giá điện là phù hợp.
Trong Báo cáo tài chính của EVN thì ngay từ năm 2021 hoạt động kinh doanh của Tập đoàn đã lỗ trong mảng dịch vụ bán hàng điện năng do giá điện không được điều chỉnh kịp thời, và tình trạng lỗ tiếp tục kéo dài qua các năm tiếp theo vì những lý do khách quan.
Đơn cử như thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về thực hiện việc giảm giá điện, giảm tiền điện cho các khách hàng sử dụng điện để tháo gỡ khó khăn trong bối cảnh tác động của dịch COVID-19 theo Nghị quyết số 41/NQ-CP ngày 9.4.2020 của Chính phủ;
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về kiềm chế lạm phát trong giai đoạn COVID- 19 và hồi phục kinh tế sau đó; đặc biệt trong điều kiện biến động lớn về giá cả nhiên liệu thế giới trong khi vẫn phải đảm bảo cung ứng đủ điện cho tăng trưởng kinh tế và an sinh xã hội;
Trợ giá theo cơ chế giá FIT cho các dự án điện tái tạo (mặt trời, gió) với giá mua điện cao hơn giá bán lẻ điện...
Tuy nhiên, theo ông Hà Đăng Sơn, dù có những lý do khách quan để phân bổ dần các chi phí cấu thành các khoản lỗ của EVN vào giá bán lẻ điện cũng như đã có cơ chế kiểm tra giám sát chi phí sản xuất kinh doanh điện trong giai đoạn tới 2024, nhưng dự thảo Nghị định mới vẫn còn những điểm chưa hoàn thiện.
"Báo cáo tài chính năm 2022, 2023 và 2024 đã được kiểm toán và được công bố trên website EVN không cho thấy chi tiết các chi phí cấu thành nên các khoản lỗ của EVN. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào các số liệu công bố về kết quả hoạt động kinh doanh trong báo cáo tài chính hàng năm thì không đảm bảo tính minh bạch trong việc phân bổ chi phí trong giá điện và sẽ tạo dư luận tiêu cực đối với đề xuất này.
Do đó nội dung dự thảo cần đặt ra yêu cầu EVN báo cáo chi tiết các chi phí cấu thành nên khoản lỗ. Đồng thời chỉ phân bổ các khoản chi phí hợp lý vào giá bán lẻ điện bình quân, thay vì chấp thuận phân bổ toàn bộ khoản lỗ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán" - ông Hà Đăng Sơn nhấn mạnh.
Cần làm rõ nguyên nhân về khoản lỗ 44.792 tỉ đồng
Đối với Dự thảo Tờ trình của Bộ Công Thương, Bộ Quốc Phòng đề nghị rà soát, bổ làm rõ nguyên nhân cụ thể các yếu tố dẫn đến số tiền lỗ lũy kế 44.792 tỉ đồng; trên cơ sở đó xác định các nội dung lỗ lũy kế liên quan đến chi phí trực tiếp cho sản xuất và cung ứng điện, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.
Giải trình về nội dung này, Bộ Công Thương cho biết việc lỗ của EVN là do để giảm thiểu ảnh hưởng của dịch COVID-19 đến an sinh xã hội và phát triển kinh tế đất nước, giá điện năm 2022 được giữ nguyên không điều chỉnh tăng khi thông số đầu vào như giá than nhập khẩu tăng cao do chiến tranh Nga - Ukraina.
"Giá điện năm 2023 mặc dù được điều chỉnh nhưng ở mức vừa phải nên giá điện được điều chỉnh vẫn thấp hơn nhiều so với mức giá điện cần được điều chỉnh dẫn đến chưa thu hồi đầy đủ chi phí phát sinh. Vì vậy, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 72/2025/NĐ-CP để tiếp tục hoàn thiện quy định về cơ chế, đảm bảo cơ sở thực hiện, nhằm giải quyết vấn đề phát sinh trong thực tiễn" - Bộ Công Thương giải trình.
