Giữa những tín hiệu trái chiều, giới chiến lược gia quốc tế cảnh báo “kỷ nguyên bất định” đang quay trở lại, với lạm phát dai dẳng, địa chính trị phức tạp và tâm lý phòng thủ bao trùm các thị trường.
Lạm phát Mỹ hạ nhiệt nhẹ, kỳ vọng Fed sớm cắt giảm lãi suất
Theo báo cáo mới nhất của Bộ Lao động Mỹ ngày 24/10, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong tháng 9 tăng 0,3% so với tháng trước, sau mức tăng 0,4% của tháng 8. Ngoài ra, so với cùng kỳ năm trước, CPI tăng 3,0%, so với mức dự báo khoảng 3,1% từ các nhà kinh tế của Reuters.
Báo cáo ghi nhận rằng trong khi nhiên liệu (xăng dầu) tăng mạnh – giá xăng tháng 9 “nhảy” khoảng 4,1%. Tuy nhiên, các chi phí dịch vụ như lưu trú khách sạn, đồ động cơ cũ và thuê ô tô lại tăng chậm lại, làm dịu bớt áp lực cho bức tranh lạm phát.
Về phản ứng thị trường: mặc dù lạm phát vẫn ở mức cao so với mục tiêu của Federal Reserve (khoảng 2%), việc tăng thấp hơn dự báo phần nào tiếp thêm hy vọng Fed sẽ có thể hạ lãi suất trong tương lai gần. Reuters mô tả, giá tiêu dùng tại Mỹ tăng nhẹ, thấp hơn một chút so với dự báo… qua đó củng cố kỳ vọng của thị trường rằng Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất vào tuần tới.”
Sau chuỗi tăng mạnh, vàng đảo chiều giảm
Tuần qua, giá vàng thế giới chứng kiến cú giảm sâu sau một chuỗi tăng liên tiếp. Cụ thể, ngày 21/10, giá vàng giảm khoảng 5,5% về mức ~4.115 USD/ounce từ đỉnh hơn 4.381 USD/ounce trước đó. Tiếp đó, báo cáo ngày 24/10 cho biết: Giá vàng giao ngay giảm 1,7%, xuống còn 4.054,34 USD/ounce… sau khi trước đó đã tăng lên mức cao nhất trong phiên là 4.161,17 USD.
Reuters nhấn mạnh rằng vàng đứng trước tuần đầu tiên mất điểm sau chín tuần tăng liên tục – một dấu hiệu rõ ràng về việc nhà đầu tư bắt đầu chốt lời.
Nguyên nhân được xác định gồm: chuỗi tăng quá nhanh khiến thị trường “quá mua”, đồng USD hồi phục, và sự chờ đợi dữ liệu lạm phát Mỹ cũng như chính sách lãi suất của Fed.
Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung: Từ thuế quan đến cuộc đua công nghệ
Quan hệ thương mại Mỹ - Trung tuần qua nóng lên khi Washington công bố gói biện pháp mới nhằm siết chặt xuất khẩu chip và thiết bị sản xuất AI sang Trung Quốc. Danh sách mở rộng bao gồm hàng chục doanh nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, trong đó có Huawei và SMIC – hai “biểu tượng” công nghệ của Bắc Kinh.
Đáp lại, Trung Quốc tuyên bố sẽ áp thuế bổ sung lên một số mặt hàng nông sản Mỹ, đồng thời xem xét hạn chế xuất khẩu đất hiếm – nguyên liệu chiến lược cho ngành công nghệ cao. Truyền thông Trung Quốc mô tả đây là “phản ứng cần thiết để bảo vệ quyền lợi quốc gia và chuỗi cung ứng chiến lược”.
Theo Bloomberg Economics, cuộc chiến này đã vượt khỏi phạm vi thuế quan, trở thành “cuộc đua công nghệ có tính sống còn”. Trong khi Mỹ muốn ngăn chặn Trung Quốc tiếp cận công nghệ lõi để duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu, Bắc Kinh lại đẩy mạnh chương trình “tự chủ công nghệ” và đầu tư hàng trăm tỷ USD cho các trung tâm bán dẫn nội địa.
Các chuyên gia cảnh báo, nếu hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục siết chặt kiểm soát thương mại, chuỗi cung ứng toàn cầu – đặc biệt trong lĩnh vực AI, điện tử và năng lượng mới – sẽ chịu tác động dây chuyền khó lường.
Nga đối mặt với vòng trừng phạt mới từ châu Âu
Ngày 21/10, Liên minh châu Âu (EU) thông qua gói trừng phạt thứ 15 nhằm vào Nga, tập trung vào lĩnh vực năng lượng, ngân hàng và vận tải biển. Biện pháp mới bao gồm việc hạn chế giao dịch dầu thô Nga qua các cảng trung gian ở Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp, đồng thời đưa thêm 25 doanh nghiệp và cá nhân Nga vào danh sách cấm vận.
Ngay sau khi tin được công bố, đồng ruble giảm gần 4% chỉ trong bốn ngày, xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3. Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Nga khẳng định vẫn đủ dự trữ ngoại tệ để can thiệp và cam kết “duy trì ổn định tài chính trong mọi tình huống”.
Trong khi đó, nền kinh tế Nga tiếp tục chịu tổn thương. Dữ liệu mới nhất từ Bộ Tài chính Nga cho thấy doanh thu từ xuất khẩu dầu và khí đốt giảm hơn 23% so với cùng kỳ năm trước. Các chuyên gia phương Tây nhận định, những biện pháp mới của EU tuy không khiến Moscow sụp đổ tức thì, nhưng đang bào mòn dần năng lực tài chính của nước này trong cuộc chiến kéo dài tại Ukraine.
Sự cô lập ngày càng sâu khiến Nga phải tìm kiếm đối tác mới ở châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ, nhằm duy trì xuất khẩu năng lượng. Tuy nhiên, điều này cũng làm gia tăng sự phụ thuộc vào thị trường phương Đông – một thế cân bằng mong manh cho Moscow trong giai đoạn tới.
Cảnh báo từ giới chiến lược gia: “Kỷ nguyên bất định” đang trở lại
Khép lại tuần, các ngân hàng đầu tư hàng đầu như Goldman Sachs, Morgan Stanley và Bank of America đồng loạt phát đi cảnh báo về triển vọng kinh tế toàn cầu. Báo cáo của Bank of America mô tả giai đoạn hiện nay là “bão ba tầng”: lạm phát dai dẳng, lãi suất cao kéo dài và rủi ro địa chính trị lan rộng.
Ông Michael Hartnett – chiến lược gia trưởng của ngân hàng này – nhận định: “Đây không chỉ là một chu kỳ lạm phát thông thường. Thế giới đang chuyển từ thời kỳ toàn cầu hóa sang khuynh hướng tái định vị sản xuất, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và bảo hộ thương mại. Điều này làm tăng chi phí và giảm hiệu quả đầu tư trên phạm vi toàn cầu.”
Các chuyên gia cũng cảnh báo về khả năng điều chỉnh mạnh trên thị trường chứng khoán nếu Fed trì hoãn cắt giảm lãi suất sang nửa cuối năm 2026. Theo Morgan Stanley, chỉ số S&P 500 có thể giảm 10–15% trong trường hợp Mỹ bước vào chu kỳ tăng trưởng thấp kéo dài.
Trong bức tranh ấy, giới đầu tư đang chuyển hướng sang tài sản an toàn như vàng, trái phiếu chính phủ và đồng franc Thụy Sĩ. “Từ Mỹ đến châu Á, tâm lý phòng thủ đã trở lại. Giai đoạn ổn định hậu COVID-19 có thể đã kết thúc,” Ông Hartnett kết luận.
