Tuần qua thế giới chứng kiến hàng loạt diễn biến dồn dập, phản ánh trạng thái “dao động liên tục” của kinh tế toàn cầu. Mỹ và Trung Quốc gia tăng đối đầu, châu Âu lo ngại bong bóng tài sản, châu Á bước vào giai đoạn chuyển giao lãnh đạo, còn Mỹ Latinh cố gắng giành lại đà tăng trưởng.
Mỹ – Trung tái khởi động căng thẳng thương mại
Sau giai đoạn “hạ nhiệt” tạm thời, xung đột thương mại Mỹ – Trung chính thức trở lại tâm điểm toàn cầu. Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp thuế 100% với hàng hóa Trung Quốc từ ngày 1/11 nếu Bắc Kinh không nhượng bộ trong đàm phán. Phía Trung Quốc đáp trả bằng việc siết xuất khẩu khoáng sản đất hiếm, nhóm nguyên liệu chiến lược cho sản xuất chip, xe điện và thiết bị quốc phòng.
Động thái này ngay lập tức khiến thị trường chứng khoán Mỹ và châu Á chao đảo. Chỉ số Nasdaq và Shanghai Composite đồng loạt giảm, trong khi giá kim loại hiếm tăng mạnh. Giới phân tích nhận định, đây không chỉ là một cuộc đối đầu thương mại đơn thuần mà là “cuộc chiến kiểm soát công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu”.
Sự leo thang này cũng khiến nhiều tập đoàn đa quốc gia phải tính đến việc tái cấu trúc sản xuất sang các nước Đông Nam Á, trong đó Việt Nam được xem là điểm đến thay thế tiềm năng. Tuy nhiên, sự dịch chuyển ồ ạt cũng đi kèm rủi ro về năng lực chuỗi cung ứng và chi phí logistics tăng cao.
IMF cảnh báo: “Bình thường mới” là bất ổn kinh tế
Giữa bức tranh nhiều biến động, Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva phát đi thông điệp mạnh mẽ: “Sự bất định là bình thường mới của nền kinh tế thế giới.”
Theo bà, kinh tế toàn cầu đang vận hành trong “tam giác rủi ro” gồm: căng thẳng thương mại, lạm phát dai dẳng và địa chính trị phức tạp. Dù lạm phát toàn cầu đã giảm từ đỉnh 8,7% (2022) xuống khoảng 5% năm 2025, song vẫn cao hơn mục tiêu của các ngân hàng trung ương lớn.
IMF khuyến nghị các chính phủ cần tăng khả năng chống chịu trước cú sốc, thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng ngắn hạn. Tổ chức này cũng cảnh báo rằng chu kỳ thắt chặt tiền tệ kéo dài của Mỹ và châu Âu đang đẩy nhiều nền kinh tế mới nổi vào thế khó khi chi phí vay nợ tăng cao.
Ngân hàng Anh cảnh báo bong bóng AI – vàng lập đỉnh lịch sử
Trong khi các thị trường tài chính còn mải miết chạy theo cổ phiếu công nghệ, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đã lên tiếng cảnh báo về “rủi ro bong bóng tài sản” trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Theo báo cáo của BoE, nhiều công ty AI đang được định giá cao gấp 40–50 lần lợi nhuận thực tế, vượt xa mức của bong bóng dot-com đầu những năm 2000.
Lời cảnh báo này được đưa ra giữa lúc giá vàng lần đầu tiên vượt ngưỡng 4.000 USD/oz, mức cao nhất lịch sử. Giới đầu tư toàn cầu đang đổ tiền vào kim loại quý – một tài sản trú ẩn truyền thống – trong bối cảnh bất ổn thương mại và rủi ro suy thoái lan rộng.
Các chuyên gia cho rằng, diễn biến song hành giữa bong bóng công nghệ và cơn sốt vàng phản ánh tâm lý phân hóa của nhà đầu tư: một bên tìm kiếm lợi nhuận nhanh, bên kia tìm sự an toàn tuyệt đối. Cả hai xu hướng này đều cho thấy thế giới tài chính đang thiếu một điểm cân bằng bền vững.
Nhật Bản có nữ lãnh đạo mới – thị trường phản ứng mạnh
Tại châu Á, sự kiện chính trị – kinh tế lớn nhất tuần qua là việc bà Sanae Takaichi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do (LDP), trở thành nữ chính khách quyền lực nhất Nhật Bản. Bà được đánh giá là người kế thừa đường lối “Abenomics” – tức là nới lỏng tài khóa và kích thích kinh tế bằng chi tiêu công lớn.
.jpg)
Ngay sau khi kết quả được công bố, thị trường Nhật Bản phản ứng tích cực: chỉ số Nikkei 225 tăng hơn 2%, trong khi đồng yên giảm giá mạnh so với USD – phản ánh kỳ vọng chính phủ mới sẽ tiếp tục chính sách nới lỏng tiền tệ.
Tuy nhiên, giới đầu tư cũng lo ngại khi liên minh giữa LDP và đảng Komeito có dấu hiệu rạn nứt, khiến tính ổn định chính trị bị đe dọa. Bộ Tài chính Nhật đã phải lên tiếng cảnh báo về “các biến động một chiều của đồng yên”, cho thấy chính phủ Tokyo đang đối mặt với thách thức kép: vừa kích cầu, vừa giữ ổn định tài chính.
Mỹ Latinh được nâng dự báo tăng trưởng – tín hiệu tích cực hiếm hoi
Trong khi nhiều nền kinh tế phát triển đang chật vật với lạm phát và nợ công, khu vực Mỹ Latinh và Caribe lại đón nhận tin vui khi Ngân hàng Thế giới (WB) nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 từ 2,4% lên 2,5%.
Theo WB, nhờ giá hàng hóa cơ bản ổn định, dòng vốn đầu tư quay trở lại và chính sách tài khóa linh hoạt hơn, nhiều quốc gia trong khu vực như Brazil, Mexico và Chile đang phục hồi tốt hơn dự kiến.
Dù vậy, báo cáo của WB cũng lưu ý rằng các rủi ro vẫn còn lớn: nợ công cao, lạm phát trung bình khu vực vẫn ở mức 6–7%, và sự phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô khiến tăng trưởng dễ bị tổn thương. Ngoài ra, những thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ – đặc biệt trong bối cảnh Tổng thống Trump tái nhiệm – có thể ảnh hưởng mạnh đến dòng vốn và tỷ giá của khu vực.
Dẫu còn nhiều thách thức, việc WB điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng được xem là một tín hiệu hiếm hoi tích cực trong bức tranh kinh tế toàn cầu u ám.
