Chuyên gia cho rằng, việc xây dựng khung pháp lý cho tài sản số tại Việt Nam cần có sự thử nghiệm thực tế trước khi áp dụng trên diện rộng.
Cần khung pháp lý cho tài sản số để kiểm soát rủi ro và tận dụng tiềm năng phát triển. Ảnh: Long Nguyễn
Tài sản số bùng nổ, rủi ro song hành
Đầu tháng 3.2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ban hành Chỉ thị số 05/CT-TTg về các nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, hướng tới mục tiêu tăng trưởng quốc gia đạt từ 8% trở lên trong năm 2025.
Trong đó, Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo chức năng, nhiệm vụ được giao, đề xuất và trình Chính phủ trong tháng 3 về khung pháp lý quản lý, thúc đẩy phát triển tài sản số, tiền kỹ thuật số theo hướng lành mạnh, hiệu quả.
Đây là lần đầu tiên một chỉ đạo cụ thể về hành lang pháp lý cho tài sản số được đưa ra với thời hạn rõ ràng, cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc kiểm soát thị trường nhưng vẫn tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo.
Thời gian gần đây, thị trường tài sản số đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận và giới đầu tư, nhất là sau thông tin đồng tiền mã hóa Pi Network được niêm yết trên sàn giao dịch tại Hong Kong (Trung Quốc). Cộng đồng đầu tư tiền số trong nước rầm rộ chia sẻ những hình ảnh về giá trị của đồng Pi trên các sàn như OKX và Bitget, tạo nên làn sóng tranh cãi về tính hợp pháp cũng như giá trị thực sự của đồng tiền này.
Cùng lúc đó, Bitcoin cũng vào sóng tăng giá, có thời điểm vượt mốc 95.000 USD, kéo theo tâm lý hưng phấn của giới đầu tư.
Dù chưa được công nhận tại Việt Nam, các giao dịch tiền số vẫn diễn ra nhộn nhịp trên các nền tảng phi tập trung, các sàn quốc tế và giao dịch ngang hàng (hình thức mua bán trực tiếp giữa hai cá nhân mà không qua trung gian). Bên cạnh đó, thị trường “chợ đen” cũng xuất hiện, tạo ra nhiều rủi ro do không có sự kiểm soát".
Nhà đầu tư trong nước tham gia nhiều vào thị trường, từ mua bán Bitcoin, Ethereum, Pi Network… Hoặc tham gia vào các dự án blockchain mới. Trên mạng xã hội, hàng loạt hội nhóm, diễn đàn về tiền số thu hút hàng trăm nghìn thành viên, bàn luận về xu hướng đầu tư, kỹ thuật giao dịch cũng như các cơ hội kiếm lợi nhuận từ thị trường này.
Nên thận trọng trong việc xây dựng khung pháp lý
Sự sôi động của tiền số đi kèm với những rủi ro khó lường. Việc giao dịch diễn ra trong môi trường chưa có hành lang pháp lý khiến nhà đầu tư dễ rơi vào những mô hình đa cấp, dự án lừa đảo trá hình.
Trong bài phát biểu về tài sản số tại một sự kiện về công nghệ vào tháng 12.2024, ông Nguyễn Duy Hưng - Chủ tịch SSI - cho rằng, tài sản số không còn là một khái niệm xa lạ mà đã trở thành một phần của hệ thống tài chính toàn cầu. “Tuy nhiên, do thiếu một khung pháp lý rõ ràng, lĩnh vực này vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực blockchain và tài sản số tại Việt Nam phải hoạt động trong điều kiện thiếu định hướng, dẫn đến mất lợi thế cạnh tranh so với các quốc gia láng giềng như Singapore hay Thái Lan” - ông Hưng cho biết.
Nhà đầu tư và người tham gia thị trường cũng đối diện với nhiều rủi ro khi không có cơ chế bảo vệ trước các hoạt động lừa đảo hoặc giao dịch thiếu minh bạch. Ông Hưng cho rằng, để tận dụng tối đa tiềm năng của tài sản số, một yếu tố cốt lõi là sự minh bạch và rõ ràng trong khung pháp lý. Đây là yếu tố nền tảng giúp các nhà đầu tư, doanh nghiệp và cộng đồng có thể phát triển trong một môi trường an toàn và bền vững.
Bàn về việc xây dựng khung pháp lý cho tài sản số, chia sẻ với phóng viên ngày 4.3.2025, ông Nguyễn Quang Huy, giảng viên Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, Việt Nam nên tiếp cận theo hướng thận trọng, triển khai thử nghiệm trước khi chính thức công nhận và chuẩn hóa tài sản số nhằm hạn chế rủi ro và đảm bảo tính ổn định cho thị trường.
“Thực tế cho thấy, thị trường tiền mã hóa có những biến động rất lớn. Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký văn bản công nhận một số đồng tiền số, giá Bitcoin đã tăng mạnh, nhưng chỉ sau một đêm giá giảm rất sâu, gây ra những rủi ro khó lường.
Chính vì vậy, Việt Nam cần tiến hành thử nghiệm thực tế, đánh giá kỹ lưỡng trước khi áp dụng trên quy mô toàn quốc. Đồng thời, khung pháp lý cần được xây dựng theo các chuẩn mực quốc tế, vừa đảm bảo tính tương thích với hệ thống tài chính toàn cầu, vừa giảm thiểu nguy cơ pháp lý trong quá trình hội nhập”, ông Nguyễn Quang Huy đề xuất.
