Từ kinh nghiệm nước Đức, chuyên gia gợi ý Việt Nam phát triển tài chính bao trùm, lan tỏa văn hóa tiết kiệm qua cộng đồng.
Tại tọa đàm "Tiết kiệm - Sức mạnh nội sinh trong kỷ nguyên số" ngày 30.10, ông Christian Grajek - Trưởng điều phối khu vực Châu Á, Quỹ Hợp tác quốc tế các Ngân hàng Tiết kiệm Đức (DSIK) cho rằng, không thể sao chép hoàn toàn mô hình tiết kiệm tại Đức sang Việt Nam.
Khi nhắc đến các nguyên tắc, ông Grajek thông tin về nguyên tắc mở cửa cho nhóm khách hàng khó khăn về tài chính - những người vốn "không hấp dẫn" với ngân hàng thương mại. Ông Grajek gợi ý các mô hình tài khoản đặc biệt cho nhóm thu nhập thấp.
Ông Christian Grajek - Trưởng điều phối khu vực Châu Á, Quỹ Hợp tác quốc tế các Ngân hàng Tiết kiệm Đức (DSIK) gợi ý một số kinh nghiệm từ văn hóa tiết kiệm tại Đức. Ảnh: BTC
Thứ hai, cần tăng cường khả năng tiếp cận ngân hàng, tài chính ở mọi nơi, thúc đẩy tài chính bao trùm, toàn diện.
Tính khu vực cần được tăng cường thúc đẩy thông qua kỷ nguyên số khi tỉ lệ bao phủ tại các thành phố lớn, trong khi vùng sâu, vùng xa vẫn khó tiếp cận.
Thứ ba, mở rộng hoạt động đến các vùng nông thôn, đặc biệt là các làng xã, trực tiếp gặp gỡ người dân và hướng tới khách hàng tương lai như trẻ em, thanh thiếu niên để nói với họ về tầm quan trọng của tiết kiệm.
Theo khảo sát của Vụ Dự báo thống kê - Ổn định tiền tệ, tài chính NHNN các hình thức tiết kiệm lần lượt chiếm tỉ trọng là 47% giữ tại nhà (tăng theo thu nhập; cao hơn ở nông thôn); 6% tiết kiệm không chính thức (cao hơn ở nông thôn); 0,4% chứng khoán; 0,6% quỹ hưu trí. Chỉ có 33% gửi ngân hàng (tăng theo trình độ học vấn và thu nhập; cao hơn ở thành thị).
TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam - nhận định: "Các ngân hàng thương mại lớn thường không quan tâm hoặc chưa đủ sức để quan tâm đến các nhóm thu nhập thấp. Đây là dư địa để các tổ chức tài chính vi mô và các tổ chức tài chính cộng đồng phát huy và lấp đầy khoảng trống đó".
Theo ông Bình, khả năng tiếp cận người dân thông qua các tổ chức tài chính vi mô hoặc các tổ chức tài chính gần dân là rất quan trọng.
Trong phiên thảo luận, nhiều tổ chức quốc tế đánh giá cao mô hình Tổ chức Tài chính vi mô Tình Thương (TYM) - Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Phần lớn khách hàng của TYM là phụ nữ vốn được coi là người giữ lửa tài chính của gia đình, là tay hòm chìa khóa của gia đình.
Bà Phạm Thị Thùy Linh - Tổng Giám đốc Tổ chức Tài chính vi mô Tình Thương (TYM) - Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cho biết: "Là đơn vị của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, chúng tôi có cơ hội tiếp cận với 100.000 chị em phụ nữ ở vùng nông thôn, miền núi đến các đô thị. Quá trình làm việc cho thấy chị em phụ nữ là người khởi xướng và duy trì thói quen tiết kiệm trong gia đình".
Bà Phạm Thị Thùy Linh - Tổng Giám đốc Tổ chức Tài chính vi mô Tình Thương (TYM) - Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam nhấn mạnh tính kỷ luật trong văn hóa tiết kiệm. Ảnh: BTC
Bà Linh chia sẻ thêm: "Mỗi tuần, những người phụ nữ đều đặn tiết kiệm từ 5.000-10.000 đồng, thậm chí nhiều hơn. Họ không chỉ tiết kiệm cho bản thân mà còn vận động chồng con cùng tiết kiệm và lan tỏa tinh thần tiết kiệm đến cộng đồng".
Tuy nhiên, nhằm tăng khả năng tiết kiệm cao hơn, không chỉ cần có vai trò của người gửi tiền, dân cư, tổ chức tín dụng mà còn có vai trò lớn từ các nhà hoạch định chính sách.
Theo PGS.TS Lê Thanh Tâm - Viện Ngân hàng - Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân, văn hóa tiết kiệm là vấn đề chiến lược trong kinh tế số.
PGS. TS Lê Thanh Tâm - Viện Ngân hàng - Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân cần có tính tiết kiệm kỷ luật hàng tuần. Ảnh: BTC
"Đơn cử như tình hình bão lũ hiện nay, người dân vùng lũ miền Trung đã có quỹ khẩn cấp từ lâu, đó chính là văn hóa tiết kiệm. Ngược lại, ngày 1.10, khi Chính phủ Mỹ đóng cửa, nhiều công chức phải xếp hàng nhận trợ cấp lương thực sau 3 tuần. Điều này đi ngược lại với văn hóa tiết kiệm là văn hóa tiêu dùng" - bà Tâm nêu ví dụ cụ thể.
Văn hóa tiết kiệm không chỉ là phúc lợi mà còn là vấn đề kỷ luật tài chính. PGS.TS Lê Thanh Tâm khuyến nghị cần có tiết kiệm kỷ luật hàng tuần, tích lũy có mục tiêu, tiêu dùng chọn lọc, ưu tiên sử dụng nguồn lực cho đầu tư dài hạn thay vì tiêu dùng ngắn hạn.
Thanh Bình
