Nhiều chuyên gia cảnh báo, nếu không kịp thời can thiệp, những "đốm lửa nhỏ" từ bất cập của drone nông nghiệp sẽ nhanh chóng phát thành "đám cháy lớn".
Nguy cơ "đám cháy lớn"
Theo Thạc sĩ Nguyễn Phước Tuyên - nguyên Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Đồng Tháp, với nhiều tồn tại bất cập như hiện nay drone nông nghiệp như đang nhen nhóm những "đốm lửa nhỏ" và nếu không có giải pháp can thiệp quyết liệt, thì khả năng bùng phát thành "đám cháy lớn".
Ông Tuyên nêu dẫn chứng, khi phun thuốc cỏ trên ruộng lúa mà người lái drone nông nghiệp không nắm được nguyên tắc tốc độ gió thì thuốc sẽ bay qua các ruộng lân cận. Điều này không chỉ làm tiêu hao tiền của, mà còn áp đặt lượng thuốc ngoài mong muốn đến đồng đất giáp ranh, làm ảnh hưởng tiêu cực đến cây trồng và trực tiếp đe dọa môi trường, sinh thái.
Hiện nay, việc quản lý drone nông nghiệp vẫn còn nhiều lỏng lẻo. Sở hữu drone quá dễ dàng khiến nhiều người tự phát chuyển sang dịch vụ phun thuốc thuê. Ảnh: Nhóm PV
Mặt khác, trên drone nông nghiệp có nhiều đầu béc phun khác nhau như li tâm, áp lực cao, tĩnh điện… để đảm bảo đưa từng loại phân, thuốc đáp ứng cho từng thời gian sinh trưởng cây trồng, đối tượng dịch hại, nhu cầu dinh dưỡng. Đó là chưa kể đến thời điểm phun để thuốc phát huy cao nhất hiệu lực...
Những ngày theo chân các đội drone tại nhiều địa phương vùng ĐBSCL, chúng tôi nhận thấy đa số người lái drone chỉ sử dụng mỗi chức năng phun li tâm và thực hiện phun thuốc bất cứ thời gian nào trong ngày theo thứ tự người đăng ký... Có nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là để tối đa hóa lợi nhuận.
Cũng không loại trừ khả năng, hoạt động "tự đào tạo" kỹ thuật lái drone sẽ hình thành thế hệ nông dân "tự phát", xem nhẹ công tác vận hành, kiểm soát, từ đó dễ xảy ra vụ việc đáng tiếc, đe dọa tính mạng con người.
Hiện nay, lĩnh vực quản lý drone phun thuốc rất cần vai trò của người “nhạc trưởng“, nhất là trong bối cảnh gạo Việt Nam đang cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ảnh: Lục Tùng
"Kể cả khi đã được đào tạo chuyên sâu, nắm vững nguyên tắc bốn đúng (đúng thuốc, đúng cây, đúng thời gian thu hoạch và đúng liều lượng) thì người lái drone dịch vụ cần tư vấn nông dân bằng cái tâm, ngoài lợi nhuận còn chú trọng những tác động môi trường. Vì thế, vai trò của "người nhạc trưởng" trong lĩnh vực này là hết sức quan trọng. Phải để cho nông dân hiểu rằng muốn lái drone không phải chuyện dễ và không phải cứ phun xịt bằng drone là hiệu quả tuyệt đối", ông Tuyên nói thêm.
Chuyên gia cho rằng đã đến lúc lập lại trật tự quản lý drone nông nghiệp trên cả nước với những chính sách vừa mang tính quyết liệt vừa mang tính thúc đẩy.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đồng Tháp Nguyễn Văn Vũ Minh phân tích, hiện nay, nhiều hợp tác xã đầu tư các loại hình dịch vụ như drone và có hợp đồng liên kết với nông dân, tuy nhiên lại không tính toán lâu dài.
“Hợp tác xã nào cũng đầu tư loại hình dịch vụ, vậy ai sẽ phục vụ cho ai? Như vậy, trong tương lai, vai trò của nhà nước là phải tăng cường sự kiểm soát, quản lý để tránh gây náo loạn thị trường”, ông Vũ Minh nhìn nhận.
Theo ông Minh, ngay khi kiểm soát được số lượng và mục đích sử dụng, từng hợp tác xã phải chủ động đăng ký, xin giấy phép, phạm vi bay đảm bảo theo quy định về an ninh, quốc phòng và của địa phương.
Không để nông dân tự bơi
Theo Thạc sĩ Tuyên từ hàng chục năm qua, nhiều quốc gia nông nghiệp tiên tiến đã tìm cách hạn chế tối đa những tiêu cực từ drone. Thái Lan xây dựng hẳn chương trình đào tạo, quản lý hoạt động của thiết bị này. Để có quyền điều khiển thiết bị drone trong sản xuất nông nghiệp, "phi công" bắt buộc phải hoàn thành khóa đào tạo do Bộ Nông nghiệp phối hợp với Bộ Y tế và Cục Hàng không phối hợp thực hiện. Bình quân mỗi năm, Thái Lan đào tạo khoảng 20.000 người và đến nay, số lượng cấp bằng là khoảng 220.000 người.
Đồng tình với quan điểm này, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đồng Tháp Nguyễn Văn Vũ Minh cho rằng, drone nông nghiệp là loại hình đặc thù nên cần có nguồn nhân sự phù hợp, có trình độ cao, không chỉ đơn giản là điều khiển bay mà còn phải am hiểu công nghệ, kỹ thuật nông nghiệp.
“Cán bộ kỹ thuật vận hành drone nông nghiệp cần có kiến thức về nông nghiệp, có khả năng tư vấn cho nông dân và cung cấp dịch vụ tốt nhất. Trong thời gian tới, rất cần ngành nông nghiệp phối hợp với một số ngành như khoa học công nghệ và lao động để tính toán cho việc này”, ông Minh nói.
Người lái drone nông nghiệp nên là người được đào tạo chuyên sâu. Ảnh: Nhóm PV
Thạc sĩ Nguyễn Phước Tuyên gợi lên câu chuyện, hiện nay, trên thế giới, người ta gọi nông dân là "kẻ 4H” (Head: cái đầu, Heart: Trái tim, Hand: Bàn tay, Health: Sức khỏe). Quy tắc này bao trùm tất cả những yếu tố cần thiết giúp trở thành người nông dân hiện đại. Chính vì vậy, để phát triển bền vững, trong công tác đào tạo phải được vạch định rõ.
“Tình hình sẽ càng trở nên khó khăn hơn và cực kỳ nguy hiểm khi để nông dân tự bơi, tự học và nhiều đơn vị tự phối hợp hoạt động với nhau, chồng chéo nhiều lỗ hổng”, ông Tuyên nói.
Đề xuất mở rộng dạy nghề về sửa chữa drone cũng là mang tính khả quan và có thể triển khai trong tương lai. Ảnh: Nhóm PV
Cũng theo một số chuyên gia tại khu vực ĐBSCL, trong bối cảnh phát triển mạnh, việc đào tạo lớp dạy nghề về drone cũng là một ý tưởng tốt. Drone khá đắt tiền, thường xuyên gặp trục trặc khi vận hành, mỗi lần drone rơi sẽ tốn có khi đến hàng chục triệu đồng để sửa chữa.
“Tôi nghĩ các trường cao đẳng nghề có định hướng việc làm, mở ra thêm những ngành mới như sửa chữa drone cũng là hướng khả quan. Ngành cơ khí cũng nên mở rộng thêm nhánh này để thích ứng với nhu cầu thị trường. Hơn hết, chúng ta không thể chỉ bám vào máy bay, máy cày mà cần tạo ra nguồn nhân lực để phục vụ nông nghiệp bền vững trong tương lai”, ông Minh đề xuất thêm.
NHÓM PV
