Là “thủ phủ tôm” cả nước, Cà Mau định vị lại chuỗi ngành tôm để bức phá trong xuất khẩu tôm.
Cà Mau chọn con tôm để đẩy mạnh xuất khẩu đến năm 2030. Ảnh: Nhật Hồ.
Lợi thế lớn, thách thức không nhỏ
Với hơn 427.000 ha nuôi tôm, sản lượng năm 2025 ước trên 565.000 tấn, Cà Mau hiện là địa phương có quy mô nuôi tôm lớn nhất cả nước. Từ lâu, con tôm đã trở thành trụ cột của kinh tế, là ngành hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh cực Nam.
Hiện Cà Mau có 89 nhà máy chế biến thuỷ sản xuất khẩu. Ảnh: Nhật Hồ.
Hiện nay, Cà Mau có 89 nhà máy chế biến thủy sản xuất khẩu, tổng công suất thiết kế trên 500.000 tấn mỗi năm. Phần lớn doanh nghiệp đã đạt các tiêu chuẩn quốc tế như ASC, BAP, BRC, ISO…, đủ điều kiện đưa tôm Cà Mau vào những thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.
Giai đoạn 2021 - 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của tỉnh đạt trên 10,4 tỉ USD, trong đó tôm chiếm tỉ trọng áp đảo. Con tôm không chỉ là sản phẩm nông nghiệp chủ lực, mà còn là xương sống của công nghiệp chế biến và xuất khẩu.
Cà Mau có nhiều loại tôm đang được nuôi với nhiều mô hình khác nhau. Ảnh: Nhật Hồ.
Theo UBND tỉnh Cà Mau, xuất khẩu tôm Cà Mau thời gian qua đang đối mặt nhiều thách thức. Vùng nguyên liệu tuy rộng, nhưng sản xuất còn phân tán, liên kết giữa người nuôi và doanh nghiệp chưa chặt. Biến đổi khí hậu, dịch bệnh và chi phí đầu vào tăng cao khiến chất lượng tôm chưa đồng đều, giá thành khó kiểm soát.
Ở khâu chế biến, phần lớn sản phẩm tôm xuất khẩu dưới dạng đông lạnh truyền thống. Tỉ lệ tôm chế biến sâu, sản phẩm giá trị gia tăng còn thấp, trong khi đây lại là phân khúc mang lại lợi nhuận cao và ít rủi ro hơn trước biến động thị trường.
Xuất khẩu tôm cũng chịu sức ép ngày càng lớn từ các rào cản kỹ thuật. Yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, dư lượng kháng sinh, tiêu chuẩn xanh, phát thải thấp ngày càng khắt khe. Thẻ vàng IUU tiếp tục là lực cản, khiến chi phí tuân thủ tăng, thời gian thông quan kéo dài. Bên cạnh đó, logistics và kho lạnh tuy đã được đầu tư nhưng chưa đồng bộ, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm.
Chuyển từ sản lượng sang chất lượng
Ngày 7.1, tỉnh Cà Mau chính thức thông qua Đề án phát triển công nghiệp chế biến gắn với mở rộng thị trường xuất khẩu đến năm 2030. Đề án xác định rõ: con tôm vẫn là ngành hàng chiến lược số một, nhưng cách làm phải thay đổi. Mục tiêu trọng tâm là nâng cao giá trị.
Theo đó, sản lượng tôm chế biến sâu dự kiến tăng bình quân khoảng 7%/năm. Đến năm 2030, trên 30% sản phẩm tôm xuất khẩu là sản phẩm giá trị gia tăng; hơn 50% cơ sở chế biến tôm xuất khẩu chủ lực đạt trình độ công nghệ tiên tiến. Xuất khẩu tôm phải gắn với chuỗi giá trị xanh, bền vững và truy xuất được nguồn gốc.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Cà Mau tập trung tổ chức lại vùng nuôi theo hướng tập trung, đạt chuẩn ASC, BAP, VietGAP, hữu cơ; mở rộng mô hình tôm - rừng, tôm sinh thái gắn với chứng nhận quốc tế. Việc tăng liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã - người nuôi được xem là giải pháp then chốt để kiểm soát chất lượng và ổn định nguồn nguyên liệu.
Hạ tầng vùng nuôi tôm đã được tỉnh Cà Mau đầu tư, quy hoạch hợp lý. Ảnh: Nhật Hồ.
Song song đó, tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư vào chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm tôm giá trị gia tăng; thúc đẩy đổi mới công nghệ, tự động hóa, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải trong chế biến.
Ở khâu thị trường, định hướng là giảm phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống, đồng thời mở rộng sang các thị trường tiềm năng; tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Đầu tư logistics, kho lạnh và hạ tầng truy xuất nguồn gốc tiếp tục được xác định là điều kiện bắt buộc để nâng sức cạnh tranh.
NHẬT HỒ
