Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh cần phải có lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng và vùng miền.
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, phát triển thị trường điện cạnh tranh, cải cách cơ chế giá điện là yêu cầu và xu hướng tất yếu, khách quan không thể đảo ngược. Ảnh: Bộ Công Thương
Theo thông tin từ Bộ Công Thương vào ngày 1.10, Bộ Công Thương đã tổ chức hội nghị lấy ý kiến chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan lĩnh vực năng lượng về triển khai thị trường điện cạnh tranh.
Khẩn trương xây dựng thị trường điện cạnh tranh
Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh: Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2050 đã xác định các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp rất rõ ràng về phát triển thị trường điện cạnh tranh, thực hiện giá điện hai thành phần, khắc phục tình trạng bù chéo giá điện.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, mặc dù thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả, nhưng thị trường điện Việt Nam chưa thực sự đầy đủ, vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Đơn cử là khó khăn, chậm trễ trong thu hút đầu tư và đàm phán giá điện; cơ chế giá chưa minh bạch, vẫn tồn tại bù chéo giữa các nhóm khách hàng; người tiêu dùng chưa có quyền lựa chọn đơn vị bán điện. Đây là những vấn đề cấp thiết phải tháo gỡ nếu muốn hình thành thị trường điện sòng phẳng, tạo động lực phát triển năng lượng.
Thách thức càng lớn khi chỉ trong 5 năm tới, công suất nguồn điện phải tăng gấp ba lần hiện nay - từ 81.000 MW lên 234.000 - 251.000 MW theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh và Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị. Nếu không có thị trường đúng nghĩa, minh bạch, việc thực hiện mục tiêu này sẽ hết sức khó khăn.
Bộ trưởng khẳng định: Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị là mệnh lệnh của thực tiễn. Không còn chỗ cho sự chần chừ; ai không đồng thuận với cải cách phải “đứng sang một bên”.
Hoàn thiện cơ chế giá điện và hợp đồng mua bán điện
Kết luận tại buổi đối thoại, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên khẳng định: Sau khi nghe báo cáo tổng quan của các đơn vị, chuyên gia đều khẳng định phát triển thị trường điện cạnh tranh, cải cách cơ chế giá điện là yêu cầu và xu hướng tất yếu, khách quan không thể đảo ngược để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực thúc đẩy phát triển năng lượng.
Về mặt nguyên tắc, Bộ trưởng nhấn mạnh:
Thứ nhất, việc xây dựng, hoàn thiện và phát triển thị trường điện cạnh tranh cần bám sát các chủ trương, định hướng của Đảng và Chính phủ, đặc biệt là Nghị quyết số 70/NQ-TW; bảo đảm thực hiện nhất quán và xuyên suốt nguyên tắc đã được quy định tại Luật Điện lực.
Thứ hai, phải bảo đảm công khai, minh bạch, bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh, không phân biệt đối xử giữa các đối tượng tham gia thị trường điện cạnh tranh.
Thứ ba, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các đơn vị điện lực cũng như khách hàng sử dụng điện.
Thứ tư, tôn trọng và bảo đảm quyền tự do lựa chọn đối tác và hình thức giao dịch của các đối tượng mua bán trên thị trường điện cạnh tranh, phù hợp với từng cấp độ thị trường điện cạnh tranh.
Thứ năm, cần có lộ trình phù hợp với điều kiện thực tiễn của ngành điện Việt Nam, trên cơ sở đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiên quyết, bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật phải đầy đủ, thống nhất và đồng bộ. Bên cạnh đó, cơ chế giá điện và hợp đồng mua bán điện cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của thị trường.
Về những nhiệm vụ cụ thể, qua thảo luận, các đại biểu thống nhất rằng việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, một mặt phải tiếp tục đánh giá, rà soát và sửa đổi kịp thời Luật Điện lực làm cơ sở pháp lý cao nhất để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc hiện nay cho phát triển và vận hành thị trường điện cạnh tranh ở các cấp độ.
“Phải sửa đổi, bổ sung kịp thời các quy định về vận hành thị trường điện cạnh tranh ở từng cấp độ, bảo đảm phù hợp với lộ trình và thiết kế đã điều chỉnh. Một nguyên tắc cần tôn trọng là tín hiệu giá thị trường phải trở thành yếu tố quan trọng trong việc thu hút đầu tư”- Bộ trưởng nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng, phải có lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng và vùng miền, phù hợp với cấp độ thị trường cạnh tranh; ban hành quy định về giá dịch vụ phân phối, bảo đảm nguyên tắc “tính đúng, tính đủ” chi phí, đặc biệt là khâu truyền tải điện.
Ngoài ra, cần ban hành cơ chế quản lý và điều tiết việc sử dụng nhiên liệu sơ cấp cho phát điện, đặc biệt là khí và giá khí trộn, nhằm bảo đảm hiệu quả và an ninh năng lượng.
Tuyết Lan
