Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã có dấu hiện tích cực trở lại với giá trị phát hành tăng mạnh trong tháng 3 sau thời gian dài trầm lắng.
Áp lực đáo hạn trái phiếu với bất động sản vẫn còn lớn. Ảnh: Bảo Chương
Theo dữ liệu từ Hiệp hội thị trường trái phiếu VBMA, đã có 5 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp được ghi nhận trong tháng 3.2025 (tính đến thời điểm ngày 21.3) với tổng giá trị đạt 10.699 tỉ đồng.
So với giá trị phát hành trong 2 tháng đầu năm, tình hình phát hành trái phiếu trong tháng 3 có sự tăng trưởng đáng ghi nhận, đặc biệt so với giá trị thấp trong tháng 2 vừa qua.
Tính đến ngày 21.3, các doanh nghiệp đã mua lại 2.117 tỉ đồng trái phiếu trong tháng 3. Lũy kế từ đầu năm đến nay, tổng giá trị trái phiếu đã được mua lại trước hạn đạt 19.373 tỉ đồng, giảm 12,4% so với năm 2024. Bất động sản là nhóm ngành dẫn đầu với tổng giá trị mua lại trước hạn vào khoảng 11.361 tỉ đồng.
Trong phần còn lại của năm 2025, tổng giá trị trái phiếu sẽ đến hạn là 181.892 tỉ đồng. Khoảng 53,1% giá trị trái phiếu sắp đáo hạn thuộc nhóm bất động sản với 96.527 tỉ đồng, theo sau là nhóm ngân hàng với 41.166 tỉ đồng (chiếm 22,6%).
Áp lực đáo hạn nợ trái phiếu, nhất là với nhóm doanh nghiệp bất động sản thể hiện ở việc đa phần tổ chức phát hành vừa công bố lùi thời hạn trả nợ trái phiếu đều thuộc nhóm này. Điển hình như trường hợp của Novaland.
Vào ngày 15.3.2025, doanh nghiệp này đến hạn thanh toán gần 162,2 tỉ đồng, bao gồm cả tiền gốc và lãi của lô trái phiếu NVLH2224006. Tuy nhiên, Novaland mới chỉ thanh toán đúng hạn hơn 14,7 tỉ đồng tiền lãi và hơn 1,5 tỉ đồng số tiền đã thanh toán chậm, đồng nghĩa với việc còn hơn 145,9 tỉ đồng chưa được thanh toán đúng kỳ hạn. Tiếp tục vào ngày 17.3.2025, doanh nghiệp này cũng chậm thanh toán gốc và lãi của hai lô trái phiếu NVLH2123010 và NVLH2123013 với tổng số tiền gần 1.217,8 tỉ đồng, với lý do tương tự là chưa thu xếp đủ nguồn tiền.
Dẫu vậy, đánh giá chung về thị trường trái phiếu, các chuyên gia của FiinRatings nhận định thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ tăng trưởng hai con số trong năm 2025. Động lực tăng trưởng cao trong năm 2025 không chỉ đến từ các ngân hàng và tổ chức tài chính phi ngân hàng như công ty tài chính, mà còn từ các lĩnh vực doanh nghiệp lớn như bất động sản nhà ở, năng lượng và hạ tầng với những biện pháp tháo gỡ chính sách, pháp lý và nhu cầu vốn thực tế mà các chuyên gia của FiinRatings quan sát được hiện nay.
Chuyên gia phân tích Công ty chứng khoán VCBS cũng tin tưởng lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ khả quan hơn năm nay. Mặt bằng lãi suất thấp sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát hành trái phiếu với chi phí thấp hơn, tái cơ cấu vốn. Khối lượng phát hành vẫn sẽ được dẫn dắt bởi trái phiếu ngân hàng; trong khi các doanh nghiệp bất động sản cũng đang dần lấy lại niềm tin nhà đầu tư.
Dù vậy, chuyên gia dự báo sẽ có sự khác biệt về khả năng phát hành trái phiếu giữa nhóm tổ chức phát hành danh tiếng, và nhóm tổ chức có lịch sử chậm trả lãi, gốc.
Bên cạnh đó, các chuyên gia cũng có ý kiến cho rằng. mặc dù trái phiếu doanh nghiệp là một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng với doanh nghiệp, song chưa thu hút được đa dạng các nhà đầu tư tổ chức. Hiện nay, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu dựa vào các ngân hàng thương mại, trong khi thiếu vắng sự tham gia của các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và quỹ tương hỗ - những nhóm nhà đầu tư quan trọng trong các thị trường phát triển.
Thực tế cho thấy, từ năm ngoái đến nay, ngân hàng thương mại gần như áp đảo toàn bộ thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong cả “vai” người bán lẫn “vai” người mua. Sự tham gia tích cực của ngân hàng khiến quy mô thị trường này tăng, song việc ngân hàng “một mình một chợ” cho thấy chiều sâu của thị trường cần phải cải thiện thêm.
